Hiện tại trong 5 loại giấy chứng nhận QSDĐ cần cấp, trên địa bàn toàn tỉnh còn khoảng 25.695 giấy chứng nhận chưa được cấp. Nếu tính cả số phát sinh mới thì nhu cầu cần cấp giấy chứng nhận QSDĐ lên gần 30.000 giấy các loại.
* Hoàn thành cơ bản cấp giấy chứng nhận đất ở đô thị và nông thôn.
Sau hai năm thi hành Luật Đất đai năm 2003, một trật tự mới trong công tác lý và sử dụng đất trên phạm vi cả nước đã được thiết lập. Đất đai ở tỉnh ta đã quản lý và sử dụng ngày một chặt chẽ, hiệu quả hơn. Nổi bật là công tác giao đất và cho thuê đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (QSDĐ) đã được đổi mới một cách căn bản. Những vi phạm, yếu kém trong quản lý đất đai ở các địa phương, đặc biệt là cấp xã đã được ngăn chặn và đi vào hoạt động có nền nếp, đáp ứng được yêu cầu xác lập chủ quyền pháp lý về sử dụng đất của các thành phần kinh tế.
Nổi lên trong công tác quản lý đất đai là công tác cấp giấy chứng nhận QSDĐ. Trước khi có Luật Đất đai 2003, công tác cấp giấy chứng nhận QSDĐ trên địa bàn tỉnh ở trong tình trạng trì trệ, yếu kém, gây bức xúc trong đời sống xã hội. Tính từ tháng 7-2004 về trước, tỷ lệ cấp giấy bình quân các loại đất trên địa bàn của tỉnh mới đạt khoảng 45%, nhiều địa phương việc cấp đất nông nghiệp và đất đô thị chỉ đạt dưới 37-38%. Từ sau khi Luật Đất đai năm 2003 có hiệu lực thi hành (1-7-2004) và nhất là từ sau khi có Chỉ thị số 47/CT-T.U ngày 14-7-2005 của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ về việc lãnh đạo, chỉ đạo đẩy nhanh công tác cấp giấy chứng nhận QSDĐ, lãnh đạo cấp uỷ, chính quyền và các ngành chức năng đã tập trung tổ chức thực hiện. Các địa phương như Hạ Long, TX Cẩm Phả, Móng Cái... là những địa bàn nhạy cảm về đất đai đã có những bước chuyển biến rõ rệt về tiến độ cấp giấy chứng nhận. Năm 2005 toàn tỉnh cấp được 51.539 giấy chứng nhận QSDĐ các loại, tăng gấp 3-4 lần so với những năm trước cộng lại. Năm 2006 cùng với số lượng giấy chứng nhận tồn đọng và phát sinh toàn tỉnh đã cấp được 19.579 giấy chứng nhận QSDĐ, đưa tổng số giấy chứng nhận đã cấp từ trước tới nay là 247.954 giấy trong đó cấp giấy đất ở đô thị 111.508 giấy, đạt 92,9% số giấy cần cấp, đất ở nông thôn là 117.965 giấy, đạt 93,7%, đất lâm nghiệp 14.103 giấy, đạt 68,2%, đất nuôi trồng thuỷ sản 2.516 giấy, đạt 70,2%, đất các tổ chức 1.862 giấy, đạt 52% số giấy cần cấp. Như vậy chỉ sau hai năm tập trung chỉ đạo cấp giấy chứng nhận đến nay hai loại đất ở nông thôn và đất ở đô thị đã cơ bản hoàn thành, góp phần tích cực trong quản lý, sử dụng đất, tạo điều kiện thuận lợi để ổn định đời sống xã hội của nhân dân trong tỉnh.
* Những tồn tại, hạn chế và biện pháp xử lý
Hiện tại trong 5 loại giấy chứng nhận QSDĐ cần cấp, trên địa bàn toàn tỉnh còn khoảng 25.695 giấy chứng nhận chưa được cấp. Nếu tính cả số phát sinh mới thì nhu cầu cần cấp giấy chứng nhận QSDĐ lên gần 30.000 giấy các loại. Do các loại giấy tồn đọng lại chủ yếu tập trung vào các trường hợp phát sinh, phải xét cấp, đất nuôi trồng thuỷ sản, đất lâm nghiệp phân bố rộng, mỗi chủ sử dụng đất có diện tích lớn, nên việc đo đạc cấp giấy chứng nhận sẽ gặp nhiều khó khăn do thiếu kinh phí đầu tư.
Rào cản thủ tục hành chính tuy đã được khắc phục giảm được ít nhiều, nhưng đang là nguyên nhân chính gây nên chậm trễ bức xúc trong nhân dân. Nghị định 181 CP quy định rất rõ về thủ tục hành chính, nhưng CBCC ở các địa phương vẫn lấy lý do này lý do khác để trì hoãn việc cấp giấy chứng nhận cho người dân, mặc dù đã có đủ điều kiện.
Vướng mắc hiện nay ở các địa phương là việc thực hiện khoản 4, điều 50 Luật Đất đai năm 2003 là những trường hợp đất không có giấy tờ và không có nguồn gốc rõ ràng, nhưng sử dụng đất trước ngày 15-10-1993 thuộc diện không phải nộp tiền sử dụng đất, nhưng được cấp giấy chứng nhận QSDĐ. Nhiều địa phương vận dụng điều này rất khó khăn, gây tồn đọng lớn số giấy cần cấp. Theo Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Đặng Hùng Võ: “Đất không có giấy tờ chủ yếu là đất lấn chiếm đất công, đây là hiện tượng khá phổ biến ở Việt Nam. Nguyên nhân chủ yếu là do các cơ quan quản lý lơ là, buông lỏng và không đáp ứng được nhu cầu nhà và đất ở của nhân dân, nên vi phạm trở thành tràn lan. Đối với các trường hợp lấn chiếm trước ngày 15-10-1999, hiện không có tranh chấp, phù hợp quy hoạch là đất ở thì vẫn được công nhận và cấp giấy chứng nhận QSDĐ. Nếu Nhà nước thu hồi sẽ được đền bù như mọi trường hợp khác. Đối với đất lấn chiếm từ ngày 15-10-2003 đến trước ngày 1-7-2004 cũng sẽ được hợp thức nếu phù hợp quy hoạch, nhưng phải đóng tiền sử dụng đất khi có sổ đỏ”. Ngày 28-11-2006 Bộ Tài nguyên và Môi trường có công văn số 5256/BTNMT chỉ đạo: “Đẩy nhanh tiến độ cấp giấy chứng nhận QSDĐ đối với các loại đất kể cả với các loại đất có nhà ở nhưng người sử dụng đất đề nghị chỉ làm thủ tục cấp giấy chứng nhận QSDĐ, đất được công nhận là đất ở nhưng hiện chưa xây nhà ở”.
Đến thời điểm hiện nay, tuy số giấy chứng nhận QSDĐ đô thị và nông thôn đã cơ bản cấp xong, nhưng các trường hợp hộ dân có giấy tờ về đất ở nhưng chưa xây nhà ở, những hộ dân muốn được phân chia thửa đất để thực hiện các quyền vẫn còn nhiều trường hợp chưa được xét cấp giấy chứng nhận QSDĐ. Để đến cuối năm 2007 đạt được mục tiêu quản lý tất cả các thửa đất trên địa bàn của tỉnh thì việc cần làm ở các địa phương là phải tiếp tục đẩy nhanh tiến độ cấp giấy chứng nhận, đưa tất cả các trường hợp cấp giấy chứng nhận vào hành lang quản lý. Điều đó sẽ tạo điều kiện cho việc quản lý, sử dụng đất ngày càng minh bạch rõ ràng hơn.
