Ứng dụng tiến bộ KHCN là một việc làm cần thiết và quan trọng giúp cho mỗi địa phương phát triển, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế. Nó tạo ra bước chuyển đổi căn bản trong nhận thức của người sản xuất, góp phần thúc đẩy ngành nghề tăng trưởng bền vững.
Hiệu quả trong nhiều lĩnh vực Trong công nghiệp, một số ngành mũi nhọn của địa phương đã ứng dụng KHCN mới vào sản xuất mang lại hiệu quả cao, đáp ứng yêu cầu hội nhập của nền kinh tế thế giới. Tiêu biểu là ngành Than đã ứng dụng nhanh các công nghệ hiện đại vào khai thác, vận chuyển và chế biến. Đưa công nghệ cảnh báo tự động khí mê-tan vào trong trong hoạt động khai thác ở hầm lò, nâng cao công tác đảm bảo an toàn cho người lao động. Ngành công nghiệp Đóng tàu đã vận dụng các công nghệ tiên tiến của thế giới vào đóng những con tàu có trọng tải lớn (trên 50.000 tấn). Trong ngành sản xuất vật liệu xây dựng, các công nghệ mới cũng được đưa sản xuất và cho ra các sản phẩm như: Xi măng, gạch ốp lát cao cấp có khả năng chịu lực và chịu nhiệt tốt hơn trước đây, đủ sức đáp ứng những đòi hỏi ngày càng khắt khe của người tiêu dùng. Nhờ vậy, doanh nghiệp có thể đứng vững trên thương trường. Riêng đối với ứng dụng tiến bộ KHCN ở cấp huyện, từ nhiều năm nay, Sở KH&CN đã chỉ đạo, hỗ trợ kinh phí cho hoạt động này. Nhờ vậy, việc triển khai các dự án ứng dụng tiến bộ KHCN đã đi sâu vào đời sống và phù hợp với từng địa phương hơn, mang lại những hiệu quả rõ rệt. Điển hình như một số dự án: Trồng thử nghiệm hoa loa kèn chịu nhiệt ở TP Hạ Long; nuôi thử nghiệm gà Ross 3087 thương phẩm tại Yên Hưng; sử dụng chế phẩm sinh học mới trong nuôi trồng thuỷ sản tại TP Móng Cái; phát triển các giống gà địa phương tại một số huyện miền Đông… Các đối tượng thụ hưởng dự án đều rất phấn khởi và có mong muốn tiếp tục đầu tư thực hiện sau khi kết thúc dự án. Và những khó khăn... Bên cạnh những mặt tích cực thì các hoạt động ứng dụng tiến bộ KHCN vẫn gặp nhiều khó khăn. Trong đó, phải kể đến các ứng dụng cấp huyện, thị, thành phố. Việc đăng ký thực hiện dự án ứng dụng tiến bộ KHCN của cấp huyện thường rất muộn và không đủ các thông tin cần thiết theo yêu cầu của cơ quan quản lý. Điều này gây khó khăn cho quá trình triển khai dự án. Qua theo dõi các dự án ứng dụng tiến bộ KHCN cấp huyện hàng năm cho thấy, trung bình một năm mỗi địa phương chỉ tham gia triển khai chưa đến 2 dự án. Thậm chí có địa phương còn không có dự án nào. Mấu chốt của vấn đề là do chất lượng nguồn nhân lực trong lĩnh vực này chưa cao, không đáp ứng được nhu cầu nhất là tại các địa phương vùng sâu, vùng xa. Cho đến nay, chưa có huyện nào trong tỉnh có cán bộ chuyên trách quản lý hoạt động KHCN mà nhiệm vụ này được giao chung cho Phòng Kinh tế hoặc Phòng Công Thương. Như vậy, quỹ thời gian cho công việc đã bị chia cho nhiều chuyên môn khác nhau, ảnh hưởng đến hoạt động chuyển giao các kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn các địa phương. Ngoài ra, các dự án ứng dụng KHCN cấp huyện hiện nay phần lớn lại mang tính thử nghiệm nên mức hỗ trợ còn hạn chế. Mặt khác, thường mỗi dự án chỉ kéo dài trong một năm. Trong khi đó, có nhiều đối tượng có quy trình nuôi, trồng đạt kích cỡ thương phẩm cần phải có thời gian lâu hơn như: Tu hài, dó bầu… Vì vậy, người dân có tham gia nhưng vẫn chưa nhiều và cũng không mặn mà phát triển mô hình khi dự án kết thúc. Mặc dù việc ứng dụng tiến bộ KHCN ở cấp huyện trên địa bàn tỉnh đã từng bước được cải thiện, song thường ngành nào biết ngành ấy. Do đó, hiệu quả các đề tài ứng dụng tiến bộ KHCN chưa tạo ra hiệu quả như mong muốn. Lời kết
Cán bộ Trung tâm ứng dụng tiến bộ KHCN hướng dẫn kỹ thuật ủ thức ăn gia súc cho người dân tại huyện Yên Hưng.
Những khó khăn hạn chế trong hoạt động ứng dụng tiến bộ KHCN nói chung không phải bây giờ mới được nhìn nhận để giải quyết. Thiết nghĩ, cần có thời gian và sự vào cuộc của các cấp, ngành từ tỉnh đến các địa phương nhiều hơn nữa mới mong đi đến tận gốc vấn đề. Theo đó, cần phải tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng kiến thức và công tác quản lý KH&CN cho cán bộ theo dõi, nhất là đối với cán bộ chủ chốt ở cấp cơ sở. Nên chăng, có các quy định rõ về chức năng, nhiệm vụ, nội dung của hoạt động KHCN cấp huyện. Quy định phải cụ thể, phù hợp và khả thi trong điều kiện nhân lực KH&CN của địa phương. Cùng với đó, là những quy định phân cấp rõ hơn cho cấp huyện trong việc tổ chức triển khai các hoạt động KHCN. Gắn hoạt động khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư với hoạt động của trung tâm học tập cộng đồng dưới sự chỉ đạo trực tiếp của cấp ủy và chính quyền nhằm mục đích phổ biến tri thức KHCN, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật cho nhân dân. Xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích, hỗ trợ hình thành các tổ chức hợp tác và doanh nghiệp, trung tâm dịch vụ KHCN. Đồng thời, có chính sách hỗ trợ phát triển các tổ chức KHCN phi công lập tự chủ, tự chịu trách nhiệm ở cấp tỉnh để thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu - triển khai.