Sự phát triển kinh tế mạnh mẽ đã kéo theo nhu cầu xây dựng trên địa bàn TP Hạ Long ngày càng đa dạng. Các khu đô thị, nhà cao tầng thi nhau mọc lên khiến cho thành phố như một “đại công trường” xây dựng.
Tuy nhiên, đi đôi với sự phát triển đó là tình trạng xây dựng không đúng hồ sơ thiết kế, phá vỡ quy hoạch, không phép, trái phép v.v... trên địa bàn thành phố cũng gia tăng.
Lấn chiếm hành lang vỉa hè để xây dựng hàng quán (ảnh chụp tại phường Hà Tu).
Ảnh: Anh Tuấn
Theo số liệu thống kê của Đội Thanh tra Xây dựng - Trật tự Đô thị TP Hạ Long thì năm 2009 có 72 trường hợp vi phạm như: Sử dụng đất sai mục đích, xây dựng không phép, trái phép v.v... thì đến năm 2010, con số này đã tăng lên 154 trường hợp. Nếu như trước kia các công trình vi phạm chỉ được xây dựng tạm bợ thì nay nó được xây dựng kiên cố, mở rộng hơn và để tháo dỡ các “lô cốt'' này đòi hỏi phải có một nguồn kinh phí không nhỏ. Nhiều công trình xây dựng sau khi bị xử phạt vẫn tái diễn vi phạm do công tác xử lý của các cấp có thẩm quyền không kiên quyết, chỉ như “bắt cóc bỏ đĩa”...
Để diễn ra tình trạng đó có nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân quan trọng là năng lực của cán bộ phụ trách tại cơ sở còn nhiều hạn chế, thiếu kinh nghiệm trong quản lý nhà nước. Có phường cứ dân nộp đơn sửa chữa nhà ở là xác nhận chuyển lên, trong khi nhiều hộ khác ngang nhiên san gạt mặt bằng, xây dựng nhà với quy mô lớn không phép lại không kiểm tra xử lý, thậm chí khi đã có văn bản đề nghị kiểm tra cũng không thực hiện, hoặc có làm cũng chỉ mang tính hình thức để báo cáo cho các đơn vị có liên quan xử lý vi phạm trước khi cấp phép. Một trong những khu vực mà tình trạng vi phạm trong xây dựng diễn ra phổ biến nhất nằm trong dự án Khu đô thị mới của Công ty Licogi. Hầu hết các công trình xây dựng ở đây đều sử dụng sai mục đích và sơ đồ thiết kế. Chẳng hạn như thiết kế xây dựng nhà ở lại thành xây nhà hàng để kinh doanh v.v... Và điều đáng nói là mặc dầu vậy, các chủ nhân hầu hết đều không bị xử lý...
Giải pháp nào để tháo gỡ?
Để hạn chế, tiến tới chấm dứt tình trạng các công trình vi phạm về quản lý xây dựng, TP Hạ Long cũng có nhiều biện pháp tích cực. Và bước đầu đã mang lại hiệu quả nhất định. Thế nhưng, xem ra để chấm dứt được tình trạng xây dựng lộn xộn như hiện nay cũng còn nhiều khó khăn. Trao đổi với chúng tôi, ông Phạm Hồng Hà, Phó Chủ tịch UBND TP Hạ Long, cho biết: “Trong mấy năm gần đây, TP Hạ Long đã đón nhận một luồng gió xây dựng đô thị quá mạnh mẽ. Chính vì vậy để công tác quy hoạch và quản lý đô thị, xây dựng đạt được hiệu quả tốt nhất, chúng tôi đã có nhiều cách làm rất cụ thể phù hợp với điều kiện thực tế. Thế nhưng cũng phải nhìn thẳng vào thực tế, công tác quản lý chưa thể theo kịp những nhu cầu đòi hỏi xây dựng thay đổi từng ngày. Đối với việc xử lý những công trình vi phạm, các cơ quan ban ngành đều đã vào cuộc rất tích cực song để chấm dứt tình trạng xây dựng sai phép, không đúng theo quy hoạch thì vẫn chưa triệt để. Đây là một điều rất đáng tiếc mà trong thời gian tới chúng tôi cần phải làm tốt hơn”.
Để giải quyết từng khâu khó khăn trong việc quản lý đô thị, đồng thời cũng tạo thuận lợi cho người dân, vừa qua TP Hạ Long đã có Quyết định số 2399/2010/QĐ-UBND về việc ban hành quy định cải tạo, xây dựng nhà ở riêng lẻ tại các khu dân cư cũ chưa có quy hoạch chi tiết. Đây là một trong những bước tháo “nút thắt” được xem là thiết thực nhất đối với công tác xây dựng hiện nay của TP Hạ Long. Ông Nguyễn Bá Thước, cư trú tại phường Cao Xanh, cho biết: “Khi biết thành phố có quyết định mới về việc cải tạo, xây dựng nhà ở riêng lẻ tại các khu dân cư cũ, chúng tôi rất phấn khởi. Trong bao năm qua chúng tôi luôn “thấp thỏm” đối với vấn đề này bởi vì mình có nhà mà không thể cải tạo theo ý muốn vì các thủ tục về quy hoạch quá rườm rà, không đúng thực tế. Tôi nói ví dụ như người dân chúng tôi phải tiết kiệm nhiều năm mới có được một khoản tiền nhỏ để xây nhà, nếu theo quy hoạch thì phải xây biệt thự, vậy dân lấy đâu ra kinh phí”.
Để chấm dứt tình trạng vi phạm trong xây dựng, TP Hạ Long cũng đã có nhiều đề xuất, chẳng hạn như: Đối với quy hoạch khu nhà tự xây được phê duyệt trước Nghị định 08/2005/NĐ-CP ngày 14-1-2005 của Chính phủ, tỉnh nên ủy quyền cho TP Hạ Long rà soát phê duyệt bổ sung những hồ sơ thật cần thiết và ban hành ''Quy định về quản lý quy hoạch chi tiết xây dựng”, để phù hợp với căn cứ xây dựng. Đối với các quy hoạch thuộc dự án “Đầu tư xây dựng - kinh doanh hạ tầng đô thị'' được phê duyệt sau ngày Nghị định 08/2005/NĐ-CP ngày 14-1-2005 của Chính phủ có hiệu lực thì đề nghị UBND tỉnh ủy quyền cho TP Hạ Long kiểm tra đôn đốc các chủ đầu tư lập bổ sung những hồ sơ thật cần thiết và dự thảo “Quy định về quản lý quy hoạch chi tiết xây dựng”...
Để chấm dứt tình trạng người dân và các tổ chức xây dựng các công trình vi phạm quy hoạch, lấn chiếm đất đai, sử dụng đất sai mục đích, xây dựng trái phép v.v... rất cần sự vào cuộc trách nhiệm của các cơ quan, ban ngành. Có như thế bộ mặt đô thị của Hạ Long mới có thể khang trang hiện đại hơn trong tương lai...
