Đến Vân Đồn hôm nay chúng tôi ngỡ ngàng về sự đổi thay của huyện đảo này. Hiện nhiều người dân trên đảo vẫn còn nhớ: Xưa kia đảo hoang vắng, đói nghèo chồng chất. Đường sá đi lại, đất bụi bám đầy người. Từ Cái Rồng, đi hàng tiếng đồng hồ mới đến được các đảo khác, gặp ngày gió nam thì phải mất cả ngày.
Ở đây, người ở trên bờ thì lam lũ một nắng hai sương việc đồng áng để kiếm sống; người làm nghề chài lưới thì một con thuyền nhỏ, hai ba thế hệ cùng sinh sống, lênh đênh sông nước kiếm từng con cá để bán, đổi gạo, ngô, khoai, sắn... sống cho qua ngày. Đói nghèo triền miên, cả huyện đảo có tới 50-60% hộ nghèo đói, có xã tới 70-80% hộ nghèo, cả làng chỉ có 5-10% số nhà lợp ngói, còn lại tranh tre, nứa lá... Mặc dù khó khăn nhọc nhằn nhường ấy, nhưng người dân đảo vẫn một lòng theo Đảng, theo con đường của Bác Hồ, quyết tâm “thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người”. Lớp lớp thanh niên huyện đảo theo tiếng gọi thiêng liêng của Bác Hồ lên đường đánh giặc giải phóng đất nước, bảo vệ quê hương, nhiều người đã anh dũng hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân.
Người dân trên đảo Ngọc Vừng và xã Vạn Hoa không bao giờ quên được ngày Bác Hồ về thăm Quân cảng Hải quân Vạn Hoa. Tại đây Bác vạch đường cho Hải quân Việt Nam mở đường mòn trên biển vận chuyển vũ khí, lương thực, thực phẩm cho chiến trường miền Nam đánh Mỹ, sau này trở thành con đường huyền thoại - Đường Hồ Chí Minh trên biển của Hải quân Nhân dân Việt Nam.
Bác về thăm đảo Ngọc Vừng ngày 12-11-1962. Bác thăm quân và dân trên đảo, thăm hỏi sức khoẻ các cụ già, chia kẹo cho thiếu niên, nhi đồng. Bác căn dặn bộ đội và nhân dân trên đảo phải đoàn kết, bộ đội phải giúp dân sản xuất, giữ gìn trật tự an ninh; nhân dân phải tích cực sản xuất, nâng cao đời sống, giúp đỡ bộ đội chiến đấu... Bác trồng cây đa lưu niệm tại đây, bà con dân đảo thường gọi Cây đa Bác Hồ.
Bác đi xa đã 40 năm, nhưng với người dân huyện đảo, Bác như vẫn còn đây bên những làng quê, dưới bóng mát cây đa Bác trồng...
Nhớ lời Bác dặn, thực hiện Di chúc của Người, quân và dân huyện đảo đã xây dựng Vân Đồn thực sự “hơn mười ngày nay”. Cầu Vân Đồn dài gần 3 cây số nối huyện đảo với đất liền. Một khu công nghiệp, khu đô thị mới đang hình thành. Khu du lịch sinh thái Bãi Dài đến đảo Quan Lạn, Minh Châu, Ngọc Vừng... làm cho vùng đất, vùng đảo này thêm sầm uất, đang ngày càng thu hút khách thập phương đến tham quan du lịch, khám phá vùng đảo đang đổi mới.
Hiện nay trên các đảo đường bê tông xi măng chạy đến tận các xã Vạn Yên, Cái Bầu, ra Quân cảng Vạn Hoa, cảng tàu Quan Lạn, Minh Châu, Ngọc Vừng, Bản Sen, Thắng Lợi được xây dựng. Thông tin liên lạc ra tận các đảo và từ đảo đi khắp nơi trong và ngoài nước. Cả huyện không còn một nhà tranh tre nứa lá. Trường học từ lớp 1 đến lớp 12 đủ cho con em dân đảo học hành. Một bệnh viện đa khoa hàng trăm giường bệnh, từng bước đáp ứng yêu cầu khám, chữa bệnh của nhân dân.
40 năm thực hiện Di chúc của Bác Hồ, huyện đảo Vân Đồn cùng với nhân dân các dân tộc trong tỉnh, dưới sự Iãnh đạo của các cấp uỷ đảng, chính quyền, cùng nhau đoàn kết xung quanh MTTQ xây dựng tỉnh Quảng Ninh, xây dựng huyện đảo Vân Đồn ngày càng “đàng hoàng hơn, to đẹp hơn”.
