Bước vào những năm đầu của thế kỷ 21, người dân huyện đảo Vân Đồn liên tiếp được đón nhận nhiều tin vui, vùng đất thương cảng xưa mỗi sáng thức dậy đón chào ánh bình minh lại được tiếp thêm một sức mạnh mới, động lực mới cho sự phát triển.
Khởi đầu là sự kiện năm 2002 Nhà nước quyết định đầu tư xây dựng cầu Vân Đồn nối liền mạch giao thông thông suốt giữa huyện đảo với các trung tâm kinh tế của tỉnh, của đất nước. Sau khi cầu khánh thành đưa vào sử dụng, huyện đảo nhộn nhịp hẳn lên. Mỗi ngày có hàng chục chuyến xe từ khắp các địa phương trong, ngoài tỉnh chở đầy hành khách, hàng hoá đến giao thương buôn bán và đưa hàng nông - lâm - thuỷ sản của huyện đi khắp mọi miền đất nước. Tiếp đó tuyến đường 334 - trục đường giao thông chính của huyện được đầu tư nâng cấp mở rộng. Đường giao thông trên các xã đảo được nhựa hoá, bê tông hoá; bến cập tàu được đầu tư xây dựng; trường học, bệnh viện, các trạm thu phát sóng truyền thông đều đã nâng cấp, tạo nền cơ sở hạ tầng đồng bộ kích cầu cho kinh tế - xã hội trên địa bàn huyện phát triển một cách toàn diện.
Một góc khu du lịch Vân Đồn.
Ảnh: Khánh Giang
Huyện đảo giàu đẹp, rừng vàng, biển bạc, những bãi cát thuỷ tinh lấp lánh dưới ánh nắng vàng đã thu hút, quyến rũ, níu giữ chân hàng nghìn du khách từ khắp mọi nơi. Nhìn thấy thế mạnh này các nhà đầu tư cũng bắt đầu dồn vốn vào lĩnh vực kinh doanh xây dựng nhà nghỉ, khách sạn trên các điểm du lịch của huyện. Bãi Dài, Quan Lạn, Minh Châu, Ngọc Vừng ngày nào còn hoang sơ là vậy nhưng hôm nay đã xen kín những khách sạn, nhà nghỉ, biệt thự vườn mang đậm nét đặc trưng của biển ẩn dưới rừng phi lao, rừng thông xanh thẫm nhìn ra Vịnh Bái Tử Long xinh đẹp. Lượng khách du lịch đến với Vân Đồn ngày càng tăng. Một cán bộ huyện nói vui: “Có thời điểm cả huyện “gồng” mình lên đón khách, nhà nghỉ hết phòng, đường tắc vì khách du lịch đến quá đông, không có đủ tàu để đưa khách ra các tuyến đảo tham quan, nghỉ ngơi. Mệt nhưng mà vui!”. Những cái tên Quan Lạn, Minh Châu, Bãi Dài không còn xa lạ với các công ty lữ hành và là một trong những lựa chọn hàng đầu của khách du lịch khi đến Quảng Ninh.
Với người dân huyện đảo, niềm hy vọng về sự đổi đời như càng được tiếp thêm sức mạnh khi năm 2004, Thủ tướng Chính phủ đồng ý về chủ trương cho tỉnh Quảng Ninh xây dựng Đề án Khu Kinh tế Vân Đồn. Đây là khu Kinh tế đầu tiên nên cả tỉnh đã dồn sức, để sớm hoàn thành đề án này trình Thủ tướng phê duyệt. Trong thời gian này các nhà đầu tư đã đổ xô đến Vân Đồn tìm hiểu cơ hội hợp tác đầu tư. Có lẽ chưa bao giờ đất đai ở đây lại bước vào một cơn sốt giá lớn như vậy, người có tiền lập dự án xin đầu tư để “ôm” đất, người dân tranh thủ xây dựng, rào chắn mở rộng để chờ được đền bù. Do chưa có sự chuẩn bị tốt về nguồn nhân lực, đội ngũ cán bộ quản lý Nhà nước; chưa có quy hoạch chung, quy hoạch chi tiết để thống nhất trong chỉ đạo, điều hành đã làm cho bức tranh chung về một Khu Kinh tế trong tương lai đứng trước nguy cơ bị nát vụn, xé lẻ, manh mún. Kịp thời nhận ra những tồn tại này, Tỉnh uỷ, UBND tỉnh kiên quyết chỉ đạo kiểm tra, thu hồi đối với những chủ đầu tư, các dự án đã quá thời hạn giao đất nhưng không triển khai thực hiện. Và quyết định trong khi chờ quy hoạch chung, quy hoạch chi tiết tạm thời không giao đất cho các dự án đầu tư. Khi “cơn bão” về đất đai đã tạm lắng, thấy một số chủ doanh nghiệp đầu tư vào các đảo nuôi ngọc trai, tu hài, hàu biển mang lại hiệu quả cao, lúc này người dân Vân Đồn “giật mình” nhận ra một thế mạnh mà lâu nay mình chưa biết để khai thác làm động lực thúc đẩy cho sự phát triển kinh tế trên địa bàn, đó là nuôi trồng thuỷ sản sạch. Với rất nhiều áng, vũng, vịnh kín gió, bãi biển sạch thuận lợi cho phát triển nuôi trồng thuỷ đặc sản có giá trị kinh tế cao trên thị trường như tu hài, ốc, điệp, hàu, ngọc trai... Các xã đảo Bản Sen, Minh Châu, Quan Lạn, Ngọc Vừng, Thắng Lợi nơi nào cũng có thế mạnh để phát triển nghề này. Thế là cả huyện lại bắt tay vào một hướng phát triển kinh tế từ biển, nhân dân các xã đảo nuôi ốc, tu hài, khai thác thuỷ sản. Người dân thị trấn Cái Rồng vừa làm kinh doanh du lịch dịch vụ vừa làm dịch vụ tiêu thụ các sản phẩm thuỷ sản từ đảo đưa về. Các xã khác trên đảo Cái Bầu thì tập trung làm lâm nghiệp, nhanh chóng trồng rừng, phủ xanh đất trống đồi trọc. Và biển xanh đã nhả bạc, nhả vàng, một kg tu hàicó giá bán trên thị trường vài trăm ngàn đồng, một kg sá sùng khô bán tới hàng triệu đồng, nhà hàng, khách sạn tới tấp có đơn đặt hàng. Ông Đỗ Hữu Tờ, Giám đốc Công ty TNHH Hữu Tờ tâm sự: Chưa bao giờ phong trào nuôi nhuyễn thể trên địa bàn huyện Vân Đồn phát triển mạnh mẽ như 2 năm gần đây, xã đảo nào cũng có nhà nuôi, thế mạnh đang được khai thác tận dụng đúng hướng. Khi tôi đem tu hài đi chào bán ở các nhà hàng, khách sạn hạng sang ở Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, đến đâu con tu hài cũng được các thực khách đón nhận nồng hậu. Tu hài Vân Đồn đang dần tạo dựng được thương hiệu của mình trên thị trường.
Sau vài năm xây dựng, hoàn chỉnh trình các cấp có thẩm quyền, đến tháng 5-2006, Thủ tướng Chính phủ chính thức có Quyết định 786 phê duyệt Đề án phát triển kinh tế - xã hội Khu kinh tế Vân Đồn. Quyết định này không chỉ mở ra cơ hội phát triển cho riêng Vân Đồn mà huyện còn được xác định là một trong những cửa tiến ra biển của khu vực phía Bắc và của cả nước trong tiến trình đẩy mạnh CNH-HĐH và hội nhập kinh tế quốc tế. Khu kinh tế Vân Đồn sẽ được xây dựng là trung tâm kinh tế miền Đông của tỉnh và vùng đồng bằng sông Hồng; cửa ngõ giao thương quốc tế quan trọng của vùng Đông Bắc; trung tâm du lịch sinh thái - biển đảo chất lượng cao, trung tâm dịch vụ cao cấp, vận tải hàng hải và hàng không quy mô lớn; một trong những động lực phát triển Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả miền Bắc. Động lực phát triển mới, cơ hội đổi đời đã đến cả huyện, cả tỉnh chờ đợi quy hoạch chung, quy hoạch chi tiết để các nhà đầu tư đổ vốn vào. Ngày 26-7-2007, Thủ tướng Chính phủ có Quyết định số 120 thành lập và ban hành quy chế hoạt động của Khu kinh tế Vân Đồn, mọi thứ đều được quy định rất cụ thể, chi tiết, từ chính sách và quản lý Nhà nước; quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư thực hiện hoạt động đầu tư, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ và nhà đầu tư thực hiện hoạt động đầu tư, kinh doanh kết cấu hạ tầng tại Khu kinh tế Vân Đồn. Viện Quy hoạch đô thị nông thôn (Bộ Xây dựng) đơn vị dự kiến sẽ được giao thực hiện việc lập quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Vân Đồn đã kịp thời phác thảo bức tranh về quy hoạch chung xây dựng. Theo đó, với chức năng du lịch sinh thái biển đảo chất lượng cao sẽ dành khoảng 8.200 ha xây dựng khu nghỉ dưỡng tại các đảo, 31,5 ha xây dựng khu nghỉ dưỡng trên núi, 6.000 ha khu trang trại sinh thái, 11.500 ha làm khu lâm viên; xây dựng trung tâm hàng không quốc tế; trung tâm dịch vụ cao cấp và giao thương quốc tế khoảng 5.000 ha; khu công nghiệp sạch, công nghệ cao. Khu đô thị sinh thái hiện đạigồm khu ở sinh thái biển, biệt thự thấp tầng khoảng 1.100 ha; khu đô thị phục vụ công nghiệp khoảng 1.200 ha.
Đầu tháng 8 vừa qua, Ban Thường vụ Tỉnh uỷ cũng đã nghe báo cáo về phương thức triển khai quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Vân Đồn và giao UBND tỉnh chủ trì tổ chức cuộc thi tuyển chọn ý tưởng quy hoạch Khu kinh tế Vân Đồn gồm cả nhà tư vấn trong và ngoài nước. Sau khi lựa chọn được ý tưởng thì triển khai lập quy hoạch chung xây dựng, phấn đấu hết tháng 6-2008 hoàn chỉnh báo cáo Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Đồng chí Bí thư Tỉnh uỷ đã nhấn mạnh: Có được một quy hoạch có chất lượng cao là yếu tố quan trọng hàng đầu để thu hút nguồn vốn đầu tư, đảm bảo cho sự thành công của khu kinh tế.
