Vân Đồn xưa từng được biết đến là một thương cảng sầm uất, lâu đời nhất của Việt Nam, hình thành từ thời Lý (thế kỷ XI, XII). Và bây giờ, khi bước vào thời kỳ hội nhập, nơi đây lại đang được xác định là vùng đất giàu tiềm năng về kinh tế biển, rừng, khoáng sản, du lịch sinh thái v.v... để vươn lên, trở thành một trung tâm kinh tế lớn ở vùng Đông Bắc...
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Cao Đức Phát (đứng thứ 4 từ bên phải sang) thăm mô hình nuôi tu hài trên đảo Bánh Sữa (xã Bản Sen - Vân Đồn) của Công ty TNHH Đỗ Hữu Tờ.
Có thể nói, trong những năm gần đây, huyện đảo Vân Đồn có nhiều bước chuyển mình mạnh mẽ trong việc phát triển kinh tế - xã hội. Sự thay da đổi thịt của huyện đảo này thực sự bắt đầu khi cây cầu Vân Đồn được khánh thành nối mạch giao thông thông suốt giữa huyện đảo với các trung tâm kinh tế của tỉnh và cả nước. Tiếp theo là tuyến đường 334, trục đường giao thông chính của huyện được đầu tư nâng cấp, mở rộng. Các tuyến đường giao thông trên các xã đảo cũng được bê tông hoá, Vân Đồn như được khoác trên mình tấm áo mới, đường sá nhộn nhịp hẳn lên, hàng ngày có biết bao chuyến xe từ khắp các địa phương trong và ngoài tỉnh chở khách và hàng hoá, giao thương buôn bán đáp ứng nhu cầu của người dân địa phương. Và đặc biệt, mảnh đất này càng chuyển mình mạnh hơn sau khi Thủ tướng Chính phủ chính thức có quyết định phê duyệt Đề án phát triển kinh tế - xã hội Khu kinh tế Vân Đồn.
Phát huy tiềm năng thế mạnh về biển, Vân Đồn xác định việc nuôi trồng và khai thác thuỷ sản là ngành kinh tế mũi nhọn của huyện. Với diện tích mặt nước biển gần 160 nghìn ha, tiếp giáp với các ngư trường lớn, có hệ thống bến cảng và lực lượng lao động có nhiều kinh nghiệm, ngành thuỷ sản thực sự là một ngành kinh tế thế mạnh của huyện. Hiện nay, toàn huyện có trên 1.200 phương tiện hoạt động trong lĩnh vực khai thác thuỷ sản, trong đó có trên 200 phương tiện có công suất trên 90 CV làm nghề khai thác, kinh doanh dịch vụ thuỷ sản tuyến khơi. Năm 2008, tổng sản lượng khai thác thuỷ sản ước đạt 12.500 tấn, tăng 7,2% so với năm 2007. Trong đó, khai thác tự nhiên đạt 9.500 tấn khai thác nuôi trồng là 3.000 tấn. Tổng giá trị ngành thuỷ sản ước đạt 330 tỷ đồng, tăng 64 tỷ đồng so với năm 2007. Đặc biệt, nghề nuôi trồng thuỷ sản ngày càng được đầu tư phát triển và mở rộng, nhất là nghề nuôi nhuyễn thể đã đem lại hiệu quả kinh tế cao như nuôi tu hài, các loại ốc, hầu, hà biển v.v... tại các xã Bản Sen, Ngọc Vừng, Quan Lạn, Minh Châu, Hạ Long. Năm 2008, tổng diện tích nuôi trồng thuỷ sản trên toàn huyện là 2.450 ha, tăng 360 ha so với cùng kỳ. Với sự trong lành của nguồn nước, phong phú phù du, nghề nuôi trai cấy ngọc ở đây cũng phát triển. Nếu trước đây, mùa cấy ngọc ở Vân Đồn thường bắt đầu vào mùa hè và kết thúc vào mùa thu thì giờ đây, công việc này thường luân chuyển suốt bốn mùa. Mỗi năm mang lại cho huyện đảo này khoảng từ 800-1.500kg ngọc trai nguyên liệu. Hiện nay, trên địa bàn huyện có 5 công ty xí nghiệp nuôi trai cấy ngọc đang hoạt động. Trong đó có 2 công ty 100% vốn đầu tư nước ngoài tập trung vào nuôi trai cấy ngọc; đó là Công ty Ngọc Trai Phương Đông và Công ty Ngọc Trai Taiheiyo
shinju - Việt Nam (Liên doanh Nhật Bản - Việt Nam). Hai công ty này đang làm ăn có hiệu quả và ổn định nhiều năm, giải quyết việc làm cho trên 500 lao động.
Cùng với thế mạnh về thuỷ sản, du lịch cũng được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn của huyện. Vân Đồn được thiên nhiên ưu đãi, ban tặng nhiều cảnh đẹp tự nhiên, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch. Ngoài vườn Quốc gia Bái Tử Long, Vân Đồn có nhiều bãi tắm đẹp, cát mịn trải dài hàng cây số như bãi tắm Bãi Dài, Quan Lạn, Sơn Hào, Minh Châu, Ngọc Vừng v.v... Đặc biệt, Vân Đồn có nhiều di chỉ khảo cổ có giá trị và nhiều di tích văn hoá tạo ra tiềm năng lớn để phát triển du lịch văn hóa. Chiến lược của huyện trong năm 2008 và những năm tiếp theo là tăng cường công tác quy hoạch, tìm kiếm các nhà đầu tư trong và ngoài nước đủ năng lực đầu tư, đẩy nhanh thực hiện các dự án đã đầu tư và củng cố những khu du lịch hiện có, tạo bước chuyển biến mạnh mẽ cho ngành du lịch. Hiện nay, trên toàn huyện có 51 cơ sở lưu trú với 641 phòng nghỉ, tăng 9 cơ sở, 71 phòng nghỉ so với năm 2007. Một số dự án đầu tư vào lĩnh vực du lịch như: Xí nghiệp hợp lực Mai Quyền, Công ty Công nghệ Việt - Mỹ, Công ty du lịch sinh thái Vân Hải.... đã đi vào hoạt động với loại hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, tắm biển. Hiện các doanh nghiệp này vẫn đang tiếp tục đầu tư, nâng cấp các dịch vụ để thu hút du khách. Hàng năm, lượng khách du lịch đến tham quan nghỉ dưỡng ở Vân Đồn ngày càng tăng, năm 2008 đạt 260.000 lượt khách. Ngoài ra, trên địa bàn huyện, còn có một số dự án lớn về du lịch đang được triển khai, như Khu du lịch sinh thái tại đảo Trà Ngọ của Công ty TNHH Yến Long và quần thể sân Golf, khách sạn, khu nghỉ dưỡng của Công ty Rockingham Aseset Managemet v.v... Những công trình này được thực hiện sẽ là những khu du lịch cao cấp, có chất lượng đón những đoàn khách quốc tế có khả năng chi tiêu cao và tạo ra việc làm cho nhiều lao động. Với chủ trương khai thác những tiềm năng, lợi thế, khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư phát triển du lịch, gắn phát triển du lịch với bảo vệ tài nguyên, bảo vệ môi trường, trong tương lai Vân Đồn sẽ trở thành một điểm đến hấp dẫn, một trung tâm du lịch sinh thái biển đảo chất lượng cao của Quảng Ninh và Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.
Theo Đề án khu kinh tế tổng hợp Vân Đồn đã được Thủ tướng phê duyệt thì tới năm 2020 Vân Đồn sẽ trở thành một trong các khu kinh tế trọng điểm của Bắc Bộ và cả nước, khai thác tiềm năng thế mạnh của vùng đất này là du lịnh sinh thái biển đảo và nuôi trồng thuỷ sản. Và gần đây nhất, Thủ tướng có quyết định thành lập và ban hành quy chế hoạt động của khu kinh tế này đã nâng Vân Đồn lên một vị thế mới. Hàng loạt các nhà đầu tư trong và ngoài nước đã đến đầu tư và tìm kiếm cơ hội làm ăn ở Vân Đồn. Với tiềm năng, thế mạnh của mình, huyện đảo Vân Đồn đã và đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ trên hành trình tiến tới một khu kinh tế mở, năng động, hiện đại trong tương lai...
