Văn hóa đọc có những giá trị không gì thay thế được. Thực tế cũng cho thấy, bạn đọc không hoàn toàn quay lưng lại với sách mà họ đang lựa chọn cho mình những phương thức đọc sách khác nhau, tùy theo quỹ thời gian của mỗi người.
Sách vẫn là niềm yêu thích của nhiều bạn trẻ.
Quảng Ninh cũng chịu tác động bởi quy luật chung ấy. Nhưng nhiều ý kiến vẫn khẳng định, văn hoá đọc có những giá trị không gì thay thế được. Thực tế cũng cho thấy, bạn đọc không hoàn toàn quay lưng lại với sách mà họ đang lựa chọn cho mình những phương thức đọc sách khác nhau, tuỳ theo quỹ thời gian của mỗi người. Theo số liệu thống kê của Thư viện tỉnh, lượng bạn đọc đến đây vẫn tăng; tuy nhiên việc đọc sách tại chỗ không nhiều, chủ yếu là mượn về nhà, đối tượng bạn đọc cũng khá đa dạng, từ học sinh, sinh viên, cán bộ, công chức tới người lao động. Riêng năm 2008, Thư viện tỉnh Quảng Ninh đã cấp mới 1.700 thẻ, phục vụ tại chỗ 55.351 lượt bạn đọc, 186.758 lượt sách, báo luân chuyển. Hệ thống thư viện cấp huyện trong hơn 4 năm trở lại đây đã cấp mới gần 7.000 thẻ, phục vụ trên 350.000 lượt bạn đọc gần 655.000 lượt sách báo luân chuyển. Cũng trong quãng thời gian này, lượng bạn đọc đến thư viện đã tăng đáng kể so với trước đây.
Sự say mê với sách không mất đi nhưng rất cần sự đầu tư, quan tâm để phong trào phát triển mạnh hơn nữa. Khơi dậy niềm ham mê đọc sách trong cộng đồng bằng cách phát triển, nâng cấp hệ thống thư viện cơ sở là rất cần thiết. Thực tế cho thấy địa phương nào có sự đầu tư cho công tác thư viện thì văn hoá đọc ở đó phát triển và ngược lại. Thư viện Đông Triều là cơ sở được đầu tư trụ sở rộng và khang trang nhất cho đến nay trong toàn tỉnh, với diện tích 864m2, kinh phí hoạt động được cấp ổn định, trong khoảng 4 năm gần đây thư viện đã cấp gần 1.600 thẻ, phục vụ gần 120.000 lượt bạn đọc và hơn 162.000 lượt sách, báo luân chuyển. Nhưng thư viện Vân Đồn lại khác, lượng bạn đọc rất khiêm tốn, với thời gian tương ứng nhưng chỉ có trên dưới 1.000 lượt bạn đọc với số thẻ hơn 200, thấp nhất trong toàn tỉnh. Thậm chí hiện nay trụ sở thư viện đã bị chuyển cho đơn vị khác sử dụng, được bố trí tại trụ sở Phòng Văn hoá - Thông tin với diện tích 70m2 làm cả kho, phòng đọc và mượn. Thực trạng thư viện cũ kỹ, chật hẹp, không có trụ sở riêng cũng diễn ra ở nhiều đơn vị khác; ngay ở thủ phủ của tỉnh là TP Hạ Long hiện nay cũng không có trụ sở thư viện; nếu không có Thư viện tỉnh thì không rõ bạn đọc có thể mượn, đọc sách ở đâu?
Bên cạnh đó, kinh phí và nhân lực cũng còn nhiều hạn chế, tác động không nhỏ đến việc đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hoá đọc trong nhân dân. Riêng năm vừa qua, mỗi thư viện cấp huyện trung bình chỉ được cấp 30,7 triệu đồng (vừa mua sách, báo, trang thiết bị, vừa tuyên truyền, phục vụ bạn đọc), số cán bộ chỉ đạt trung bình 1,5 người/thư viện; như vậy thì làm sao có thể thực hiện luân chuyển sách báo xuống cơ sở? ở cấp huyện còn như vậy, điều đáng buồn hơn là cấp xã, Quảng Ninh còn chưa có bất kỳ một thư viện xã nào, trong khi nhu cầu đọc của bà con ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo là hết sức cần thiết.
Vừa qua, tỉnh đã có những chỉ đạo hết sức thiết thực đối với hoạt động thư viện, như điều chỉnh, bổ sung kinh phí mua sách, báo hàng năm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của độc giả, về việc lập dự án thư viện điện tử giai đoạn 2, dự án cải tạo nâng cấp hệ thống thư viện trong toàn tỉnh, tăng thời gian mở cửa phục vụ bạn đọc v.v... Mong rằng, với sự quan tâm này, công tác thư viện sẽ có điều kiện phát triển, các thư viện có trụ sở, kinh phí và con người ổn định, góp phần tích cực nâng cao chất lượng văn hoá đọc trong nhân dân.
| Giới trẻ hiện nay đọc sách như thế nào? * Cô Nguyễn Thị Minh Hương, Giáo viên Ngữ văn, Trường THPT Chuyên Hạ Long:
Việc đọc sách với các em học sinh nói thật cũng có nhiều thứ còn bất cập. Không phải điều kiện em nào thích cũng có thể mua sách được mà cơ sở vật chất của nhà trường lại chưa đáp ứng được. Thư viện trường mới dừng ở giới thiệu, bán các loại sách giáo khoa, sách tham khảo chứ không có phòng đọc. Đặc thù trường chuyên, các em có thời lượng học nhiều (học chính khoá, học đội tuyển cộng với ôn thi đại học) nên cũng rất hạn chế về thời gian. Em nào say mê thì phải ra thư viện tỉnh vào chủ nhật hoặc các buổi nghỉ để đọc sách. Tôi nghĩ, vấn đề đọc phải có hoạt động tích cực từ gia đình, nhà trường và xã hội, phải có những biện pháp tổng thể, đồng bộ để xây dựng phong trào và đòi hỏi một cơ sở vật chất tốt chứ chỉ giáo viên văn kêu gọi không cũng khó. Với trường học yêu cầu đó là phòng đọc, nguồn sách rồi tổ chức các cuộc thi tìm hiểu, kể chuyện để phát động phong trào đọc sách. Như mấy năm trước, Bộ Giáo dục - Đào tạo từng tổ chức cuộc thi viết lời bình cho những truyện ngắn đoạt giải cuộc thi viết cho thanh niên, học sinh, sinh viên, trường tôi từng đoạt giải tập thể và mấy giải cá nhân. Đó cũng là cách làm hay để nâng cao văn hoá đọc cho học sinh. Hiện nay, các sáng tác tự do trên mạng cũng thu hút nhiều em. Thực tế học sinh say sưa, đã có em in những sáng tác trên mạng tuyên truyền ở học đường rồi. Đọc như vậy thật sự không thể kiểm soát được, nhiều tác phẩm viết theo xu hướng tự do, thậm chí phản giáo dục. Việc tìm, đọc những sáng tác này rất dễ dàng, cứ đứng ở tư cách phụ huynh tôi cũng thấy lo ngại. Sự phát tán thông tin này như con dao hai lưỡi vậy, các em học sinh cần có định hướng sát sao để không bị chệch hướng. Công tác quản lý văn hoá phẩm trên mạng quả là cả một vấn đề. Đặng Hoàng Mỹ Linh, học sinh lớp 11B5, Trường THPT Hòn Gai, TP Hạ Long)
Trước đây, tôi cũng đọc nhiều loại sách, lúc là mua, lúc ra thư viện mượn để đọc. Đa phần sách văn học mà tôi đọc là từ những bài văn hay, tác phẩm trích đăng trong sách giáo khoa rồi sau đó tôi tự tìm tác phẩm để đọc thêm. Sách khoa học cũng đọc. Các bạn trong lớp tôi cũng có người đọc nhiều hoặc đọc ít. Đa số những bạn dự định thi đại học khối D, C hay đọc sách văn học hơn vì điều đó cũng cần cho việc học của họ. Tôi cũng lên mạng nhiều nhưng tôi thấy đọc sách vẫn thú vị hơn. Những tác phẩm dài không thể đọc một lúc là xong, nếu có sách bên mình thì rất tiện để đến lúc rỗi bỏ ra đọc. Sự cảm thụ từ sách cũng tốt hơn. Đôi khi, đọc trên mạng không được chính xác bằng đọc từ sách. Sách bây giờ rất phong phú, sách chưa được thẩm định cũng nhiều nên tôi thường tham khảo trước khi mua như theo sự giới thiệu những quyển sách hay trên truyền hình hay trên báo Hoa học trò chẳng hạn. Nếu nói giới trẻ không mê sách như ngày xưa tôi cho là không hẳn đúng. Là vì trước đây sách là thứ cung cấp thông tin gần như duy nhất, còn bây giờ thì quá đa dạng. Tôi nghĩ nếu lớp trẻ chúng tôi ngày nay ít đọc sách hơn thì không phải vì họ ít đam mê hơn mà vì họ tìm được những nguồn thông tin khác rồi. Hoàng Thị Thảo, sinh viên lớp Quản trị kinh doanh K3, Trường Cao đẳng VHNT - Du lịch Hạ Long
Giờ lên sinh viên thì có nhiều thời gian hơn nhưng sinh viên mà bảo bỏ tiền ra mua sách là hơi khó. Hơn nữa bây giờ ti vi, báo chí rất phổ biến, lại có mạng Internet nữa, lấy thông tin ở những phương tiện này nhanh hơn, nóng hổi hơn. Thêm nữa, như xem ti vi cũng dễ hơn, vừa xem tôi vừa có thể làm được nhiều việc khác như lau nhà, giặt đồ chẳng hạn, còn đọc sách thì phải dành hẳn thời gian để đọc. Nói chung, tôi cũng không phải người rất mê sách đâu. |
Ở lớp, trong quá trình giảng dạy, tôi thấy nhiều em học sinh vẫn mang sách văn học đến lớp để đọc, trong đó, một số em còn say mê đọc cả truyện tranh. Các em học khối chuyên văn, ban C vẫn đọc nhiều hơn các ban khác, đó cũng là yêu cầu của khối này. Dẫu vậy nhưng giáo viên không có thời gian để kiểm tra hết đâu. Các bộ môn khác, các em ít đọc, lười đọc hơn, biểu hiện đó là các em không nhớ chi tiết của tác phẩm. ở các môn chuyên này, chỉ yêu cầu học sinh học theo sách giáo khoa, đó cũng là mức độ để đạt yêu cầu đi thi. Nhưng nhiều khi, ngay cả các trích đoạn của sách giáo khoa, các em cũng không đọc kỹ, khi kiểm tra không nhớ, không thuộc. Dẫu sao, tôi nghĩ, so với một số trường khác thì học sinh trường chuyên vẫn còn chịu đọc hơn. 
Những năm học cuối cấp thế này, thời gian rỗi rãi để đọc sách của tôi ít lắm? Khi thời gian không cho phép để mê thì phải chọn lựa thôi. Nhưng sau này, có nhiều thời gian hơn, có lẽ tôi còn sưu tập thành tủ sách nữa. 
Tôi cũng thích văn học, cả văn học nước ngoài lẫn văn học Việt Nam nhưng chủ yếu tôi chỉ đọc trong sách giáo khoa thôi. Học sinh ở quê tôi trước hết là vì khó khăn về kinh tế, không phải cứ thích là có thể mua được sách đâu, bạn bè quanh tôi cũng vậy đấy. ở quê cũng không có hiệu sách, bưu điện xã thì gần nhà tôi nhưng cũng ít sách, chỉ có mấy quyển truyện, mấy tờ báo thôi. Con cái trong mỗi gia đình phải phụ giúp bố mẹ làm nhiều việc lắm, tối đến thì mê lên đi ngủ để sáng còn dậy sớm mà làm. 
