Có thể nói, mặc dù đã có sự quan tâm của nhiều ngành chức năng, song những năm qua du lịch Hoành Bồ vẫn như ''nàng công chúa ngủ trong rừng''...
Mặc dù có lợi thế là nằm ngay cạnh TP Hạ Long sôi động, thủ phủ của toàn tỉnh, đồng thời với một nền văn hoá truyền thống độc đáo, giàu bản sắc của đồng bào các dân tộc, nhất là người Dao, môi trường, cảnh quan thiên nhiên núi rừng còn nguyên sơ, thơ mộng v.v... nhưng dường như điều đó vẫn chưa đủ để khiến ngành ''công nghiệp không khói'' của mảnh đất này bớt lặng lẽ hơn...
Địa lan Hoành Bồ giờ đã trở thành thương hiệu có tiếng.
Thế nhưng, hiện nay cùng với hệ thống giao thông được mở rộng, các khu công nghiệp hình thành ngày càng sầm uất, và nhất là khi du lịch giải trí, du lịch biển v.v... ở những vùng trung tâm đã quá quen thuộc, du lịch văn hoá làng, bản miền núi đang trở nên hấp dẫn hơn, thì cũng có thể nói, thời điểm để Hoành Bồ ''đánh thức nàng công chúa'' đã đến.
Trước hết, nhắc đến Hoành Bồ là nhắc đến miền văn hoá Dao đặc sắc, những lễ Cấp sắc của người Dao Thanh Y đậm tính truyền thống từ ngàn đời nay, hội làng Bằng Cả, các điệu hát giao duyên của người Dao Thanh Phán xã Tân Dân, Đồng Lâm, Đồng Sơn, Kỳ Thượng rộn ràng cả một vùng núi rừng. Điều đáng mừng, những vốn quý này đều đã và đang được người dân Hoành Bồ lưu giữ và phát huy rất tốt, ăn sâu rộng vào đời sống hàng ngày của bà con trở thành nếp thân thuộc của họ. Đặc biệt hội làng Bằng Cả ngày càng được quan tâm, trở thành ngày hội không chỉ của người Dao Bằng Cả mà cả các xã lân cận khác. Hội tổ chức mỗi năm 4 lần, lớn nhất là hội đầu năm vào ngày 1-2 âm lịch. Ngày hội giống như hình thức họp dân, thông qua hoạt động này sức mạnh đoàn kết toàn dân được nâng lên, tất cả đều chung sức vì cộng đồng. Trước đây hội làng Bằng Cả đều tập trung về nhà trưởng bản, gần đây UBND xã đứng ra tổ chức, ngoài các hoạt động cúng lễ, còn có các giải thể thao dân tộc truyền thống, liên hoan văn nghệ, biểu diễn kỹ thuật may thêu... Trong khi nhiều lễ Cấp sắc ở các vùng miền khác đã bị pha tạp đi nhiều thì ở Bằng Cả, tập tục tín ngưỡng này vẫn giữ theo nguyên mẫu của cha ông, tạo nên những nét khác biệt và độc đáo.
Một dạo, do đời sống kinh tế khó khăn, nhiều nét đẹp trong nghệ thuật may thêu, múa dân gian, hát đối đáp của người Dao, người Tày cũng bị mai một ít nhiều. Gần đây cơ quan chức năng Hoành Bồ đã mở các lớp học truyền dạy những kỹ năng này cho lớp trẻ. Cụ bà Bàn Thị Ba, một trong bốn nghệ nhân đầu tiên của tỉnh vừa mới được nhà nước công nhận, đang đảm nhiệm vai trò giáo viên một cách tích cực nhất...
Đáng chú ý nhất là năm 2009 vừa qua, dự án Bản văn hoá người Dao Thanh Y tại thôn Chín Gian, xã Bằng Cả (Hoành Bồ) đã được triển khai. Đây cũng là dự án bảo tồn, tôn vinh một cách toàn diện giá trị làng, bản truyền thống đầu tiên trên địa bàn tỉnh. Dự án với tổng mức đầu tư khá lớn, hơn 11,9 tỷ đồng, với nhiều hạng mục phục dựng theo nguyên gốc văn hoá truyền thống của người Dao Thanh Y nơi đây. Trên diện tích 74.000m2, có Nhà sinh hoạt truyền thống, cũng là công trình sinh hoạt chung cho cả làng với không gian rộng, có diện tích trưng bày, sân khấu, phòng chuẩn bị, hành lang... Mô hình nhà ở xưa của người Dao Thanh Y cũng được phục dựng lại. Ngoài ra còn nhiều công trình phụ trợ khác được xây dựng theo lối kết hợp truyền thống và hiện đại như sân lễ hội, sân nhà ở phục dựng, hàng rào bằng tre ống, đường bê tông v.v... Theo anh Phạm Văn Pha, Trưởng Phòng Văn hoá Thông tin Hoành Bồ, đến thời điểm này Bản văn hoá Chín Gian đã hoàn thành được 40% tiến độ, chỉ hết năm nay là dự án sẽ được đưa vào hoạt động.
Đến Hoành Bồ, du khách có thể thả hồn vào những ruộng hoa bạt ngàn màu sắc và hòa mình vào thiên nhiên rộng lớn, cảm nhận sự bao la, vô hạn của đất trời. Đi từ Đồng Lâm, Đồng Sơn lên Kỳ Thượng, con đường nhựa quanh co vắt vẻo qua các nẻo đồi, con suối, hai bên đường là bạt ngàn thông già thơ mộng không khác gì ở Đà Lạt. Không khí ở đây thực sự rất thoáng đãng và trong lành, yên tĩnh... Chốc chốc những đồng cỏ xanh mát lại hiện ra như ở thảo nguyên. Đặc biệt rừng bảo tồn thiên nhiên Kỳ Thượng còn giữ cho mình nguyên vẻ hoang sơ với bạt ngàn các gốc cây quý lâu đời, nơi sinh sống của nhiều loại động vật rừng quý hiếm...
