Nhưng vẫn có một cái bất di bất dịch như thế này: diện thì phải theo nguyên mẫu tượng trong tháp tổ. Tức là khuôn mặt dứt khoát phải giống như tượng ở trong tháp tổ. Nếu như không phải khuôn mặt ấy thì không phải là cụ Trần Nhân Tông. Còn dáng tượng thì tùy theo sự sáng tạo của họa sỹ - Phạm Hồng Cẩm, Trưởng ban Ban quản lý các di tích trọng điểm tỉnh Quảng Ninh.
 |
| Ông Phạm Hồng Cẩm – Trưởng ban Ban Quản lý các di tích trọng điểm tỉnh Quảng Ninh, nguyên Phó giám đốc Sở VHTT tỉnh QN. |
Nhằm giải thích những thắc mắc của dư luận, bạn đọc về việc: UBND và Sở VH – TT tỉnh Quảng Ninh tổ chức dựng tượng vua Trần Nhân Tông trên khu danh thắng Yên Tử. Trong bài viết Mẫu tượng Trần Nhân Tông trên Yên Tử chưa thỏa đáng, chúng tôi đã đề cập tới việc quy trình lấy ý kiến của người dân cũng như một số kiến thức Phật giáo trong việc dựng 7 mẫu tượng vua Trần Nhân Tông có nhiều vấn đề bất cập.
Để rộng đường dư luận, chúng tôi đã gặp và trao đổi những thắc mắc trên với ông Phạm Hồng Cẩm – Trưởng ban Ban quản lý các di tích trọng điểm tỉnh Quảng Ninh, nguyên Phó giám đốc Sở VH – TT tỉnh Quảng Ninh, người chịu trách nhiệm quản lý công trình dựng tượng Trần Nhân Tông trong khu di tích Yên Tử.
Thưa ông, trong biên bản của cuộc Hội thảo lần thứ 3 về việc dựng tượng vua Trần Nhân Tông đặt trong khu danh thắng Yên Tử có ghi rõ về việc: Tổ chức sáng tác và lấy ý kiến người dân rộng rãi về các mẫu tượng Trần Nhân Tông; Nhằm chọn ra một mẫu duy nhất để dựng trên đỉnh An Kỳ Sinh. Vậy mà mãi đến những ngày vãn hội mới chỉ có 7 mẫu tượng được trưng bày và thời gian tham khảo lại quá ngắn (hơn một tháng). Ông có giải thích sao về việc này?
- Quy trình thao tác công việc không có vấn đề gì cả. Thời gian vừa rồi có một số ý kiến nói rằng là quy trình có vấn đề; Thí dụ như: Tại sao không phát động cuộc thi? Xin trả lời ngay rằng: Theo Quy chế Quản lý xây dựng tượng đài và tranh hoành tráng của Bộ VH -TT Điều 11 trong chương 4: Giai đoạn phác thảo, chủ đầu tư thực hiện các công việc chuẩn bị cho bước phác thảo như sau: Soạn thảo, thuyết minh về nội dung, chủ đề, tư tưởng, mục đích, ý nghĩa, căn cứ vào yêu cầu, tính chất của từng công trình, chủ đầu tư đặt hàng trực tiếp với một tác giả hay tổ chức các cuộc thi nhiều tác giả. Về kiến thức chuyên môn, chúng tôi không nhiều cho nên UBND tỉnh Quảng Ninh chủ trương là đặt hàng với một tác giả. UBND tỉnh đã hỏi các cơ quan tham mưu và được trả lời là căn cứ vào Quy chế 05 thì đủ điều kiện. Quy chế này cho phép chọn một tác giả, cho phép chỉ định một tác giả.
| Nguyễn Hồng Quân – Phó chủ tịch thường trực UBND tỉnh Quảng Ninh:
Vấn đề lựa chọn mẫu tượng Trần Nhân Tông sớm nhất sẽ được quyết định vào tháng 6 năm 2007. Cá nhân tôi hiện giờ vẫn chủ trương xây dựng tượng đài vua Trần Nhân Tông để đặt tại quảng trường An Kỳ Sinh đang tiến hành khảo sát xây dựng trong năm nay. Nhưng đó chỉ mang tính quan điểm cá nhân, tất cả phụ thuộc vào các tư vấn của những nhà chuyên môn, những nhà khoa học và chính mẫu tượng được lựa chọn. 7 mẫu tượng vừa qua đặt để lấy ý kiến dư luận chỉ là những mẫu đã được sáng tác từ trước. Chúng tôi vẫn tiếp tục nhận mẫu từ khắp các nơi gửi lên. Nếu có họa sĩ, nhà điêu khắc, thiết kế muốn gửi tác phẩm của mình để xét duyệt, chúng tôi sẵn lòng nhận và thẩm định một cách công bằng. |
Vậy là 7 mẫu tượng Trần Nhân Tông vừa được tham khảo ý kiến của người dân trong thời gian vừa qua chỉ do một tác giả làm?
- Có thể là do nhiều họa sĩ làm nhưng chúng tôi đặt một nơi là Vụ Mĩ Thuật. Họa sỹ nào sáng tác thì tôi không quan tâm. Việc chọn họa sỹ để sáng tác thuộc thẩm quyền của Vụ Mỹ thuật, Bộ VHTT.
Chúng tôi có trách nhiệm tiến hành mọi việc phải thật tuyệt đối tuân theo sự nghiêm ngặt của các thủ tục hành chính. Còn về mặt nghệ thuật của các mẫu tượng thì do Vụ Mỹ thuật chịu trách nhiệm, và những mẫu tượng này còn chịu sự điều chỉnh bởi các ý tưởng trong các cuộc hội thảo. Ví dụ như: Ông Trần Nhân Tông như thế nào, đứng hay ngồi thì do những giáo sư đầu ngành như GS Trần Lâm Biền; GS Dương Trung Quốc; ông Đặng Văn Bài; GS. Phan Khanh... sự tư vấn của các GS đều được biên bản hết trong các cuộc họp, và được phía Vụ Mĩ thuật chấp hành nghiêm chỉnh.
Như vậy, cả 7 mẫu tượng Trần Nhân Tông đặt trong khu danh thắng Yên Tử trong thời gian vừa qua đã qua lần lựa chọn nào chưa?
- Chắc chắn là trước đó có nhiều hơn 7 mẫu tượng. Còn 7 mẫu tượng này đã được lựa chọn từ bao nhiêu mẫu tượng thì tôi không biết chính xác. Và những mẫu tượng này là do Vụ Mỹ thuật lựa chọn hộ chúng tôi. Phải nhờ Vụ Mĩ thuật chọn hộ là vì đáng nhẽ việc này là của Hội đồng nghệ thuật nhưng lúc đó Hội đồng nghệ thuật chưa được thành lập.
Cho đến thời điểm này đã có một Hội đồng nghệ thuật như thế chưa?
- Chúng tôi vừa mới thành lập Hội đồng nghệ thuật để thẩm định các Mẫu tượng Trần Nhân Tông. Quyết định đang cầm trong tay được ký ngày 3/5/2007 do đồng chí Nguyễn Hồng Quân – Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh ký.
Vì sao 7 mẫu tượng được trưng bày lấy ý kiến đều thấy không có tên tác giả đi kèm?
- Vì chúng tôi muốn rộng đường ngôn luận, muốn người xem không bị áp đặt bởi cái gì. Ví dụ, nếu như tôi là một họa sỹ nổi tiếng rồi thì khi bạn xem mẫu tượng của tôi, thế nào bạn cũng sẽ có cảm tình. Chúng tôi muốn việc chọn mẫu tượng phải diễn ra thật là khách quan và rộng đường ngôn luận. Anh nào giỏi thì tác phẩm đó sẽ tác động đến tâm hồn người xem, người xem sẽ không bị chi phối bởi một ấn tượng nào khác cả. Việc không đưa tên tác giả vào là việc làm có ý đồ của chúng tôi, đã được thỏa thuận, với mục đích để cho việc lựa chọn mẫu diễn ra khách quan.
| Điều 6 quy chế Quản lý xây dựng tượng đài tranh hoành tráng (Phần mĩ thuật) Ban hành kèm theo quyết định số 05/2000/QĐ - BVHTT ngày 29/3/2000 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa – Thông tin: Các công trình tượng đài cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Bộ, Ngành đặt ở Trung tâm văn hóa, chính trị nói chung… đều phải thi tuyển phác tháo. Trường hợp chủ đầu tư đề nghị hay đặt hàng tác phẩm trực tiếp thì tác giả đó phải có một trong hai tiêu chuẩn sau đây: a.Là nhà điêu khác đạt giải thưởng Hồ Chí Minh b.Có trình độ đại học chuyên ngành điêu khắc và là tác giả từ hai công trình tranh hoành tráng trở lên đã được xây dựng ở cấp tỉnh, thành phố trực thuộc TW hoặc cấp bộ, nghành được đánh giá tác phẩm đạt chất lượng nghệ thuật cao, qua nghiệm thu của Hội đồng nghệ thuật và có ý kiến đề xuất của Sở VHTT địa phương với Bộ VHTT. Dù tác giả được chỉ định cũng phải sáng tác 3 mẫu phác thảo khác nhau trở lên và phải được thông qua hội đồng nghệ thuật tuyển chọn. |
Quay trở lại vấn đề về quy trình lấy ý kiến rộng rãi với người dân về các mẫu tượng Trần Nhân Tông, hình như ông chưa nói cụ thể vấn đề này?
- Trong quy trình thao tác công việc không bắt buộc phải trưng cầu dân ý. Chúng tôi tiến hành trưng cầu dân ý là để rộng đường dư luận, chứ việc đó trong quy định là không bắt buộc. Chúng tôi có thể trực tiếp ra quyết định, không cần căn cứ vào dân ý. Trong Quy chế Quản lý xây dựng tượng đài và tranh hoành tráng của Bộ VH –TT không bắt buộc cái việc đó.
Thời gian trưng cầu dân ý ngắn và tiến hành trưng cầu khi vãn hội là vì không có phương tiện vận chuyển các mẫu tượng lên Yên Tử. Sở VH – TT không có xe để vận chuyển Rồi còn phải hoàn toàn phụ thưộc vào công ty phát triển Tùng Lâm đang kinh doanh tuyến cáp treo trên Yên Tử người ta cho trưng cầu ở đó chứ mình có địa điểm đâu? Đều là lí do khách quan thôi chứ chúng tôi không có gì giấu diếm cả, tuyệt đối không phải vì chiếu lệ mà làm.
Dư luận thắc mắc về pho tượng cổ vua Trần Nhân Tông hiện đặt trong tháp tổ Huệ Quang không có trong danh sách các mẫu tượng để lựa chọn, ông giải thích sao về điều này?
- Tượng Trần Nhân Tông đang đặt trong tháp Huệ Quang là tượng thờ. Mà tượng thờ, tượng ngồi thì chỉ để trong nhà. Còn tượng để ngoài trời thì phải đảm bảo hai điều kiện. Thứ nhất là phải thể hiện đó là một vị vua anh minh, cái thứ hai phải thể hiện đó là một nhà tu hành uyên bác. Còn vì sao phải thể hiện được hai yếu tố đó? Vị vua anh minh là vì, ông ý có cả tài văn và tài võ. Nhà tu hành uyên bác là vì ông ý là người sáng lập ra một phái thiền.
Mẫu tượng đó không được chọn là vì không đúng với tính chất. Nhưng vẫn có một cái bất di bất dịch như thế này: diện thì phải theo nguyên mẫu tượng trong tháp tổ. Tức là khuôn mặt dứt khoát phải giống như tượng ở trong tháp tổ. Nếu như không phải khuôn mặt ấy thì không phải là cụ Trần Nhân Tông. Còn dáng tượng thì tùy theo sự sáng tạo của họa sỹ.
Xin cảm ơn ông!
