Các chuyên gia kinh tế chia sẻ cách nhìn về vai trò của Chính phủ với quá trình hội nhập sau gia nhập WTO từ những kinh nghiệm của Trung Quốc sau 5 năm gia nhập WTO.
Thực hiện cam kết hội nhập theo quan điểm phát triển
TS. Võ Trí Thành, Viện Quản lý kinh tế trung ương, Bộ KH-ĐT cho rằng, ba nút cổ chai cho sự phát triển là thể chế luật pháp; kết cấu, cơ sở hạ tầng, đặc biệt là giao thông vận tải, năng lượng; và nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực có kỹ năng.
Theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, cái đáng lo của Việt Nam hiện nay là không đủ sức đáp ứng đầu tư từ bên ngoài vào do hạn chế trong cơ sở hạ tầng. Thậm chí, hiện nay, các dự án đầu tư vào Việt Nam khá nhiều gây ô nhiễm môi trường cao hoặc sử dụng công nghệ tiêu tốn năng lượng... Điều này sẽ "bóp méo" phân bổ nguồn lực trong nước cũng như kết hợp trong - ngoài.
Chia sẻ cách nhìn này, TS. Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế trung ương kể lại câu chuyện trước Hội nghị TW 4 về vấn đề hội nhập kinh tế quốc tế. Khi ấy, các chuyên gia Việt Nam đều lo ngại khi "làn sóng đầu tư có nguy cơ ập vào Việt Nam". Chỉ một lượng nhỏ FDI, đường xá đã tắc, bến cảng đã không đáp ứng được. Đầu tư vào lớn, làm sao cơ sở hạ tầng có thể đáp ứng.
Tuy nhiên, như một người con gái, không đủ xinh và hấp dẫn như Trung Quốc với thị trường rộng lớn, nền kinh tế trỗi dậy, Việt Nam phải thu hút sự quan tâm của thế giới sau khi gia nhập WTO bằng "vẻ đẹp tâm hồn". Vẻ đẹp ấy nằm ở thể chế luật pháp, ông Thành nói.
| Theo Ngân hàng thế giới, Việt Nam có 6 điều đáng lưu ý: 1. Bị bỏ xa trong chuỗi cung cấp (không tham gia vào chuỗi làm gia công ở Đông Á, chỉ bán nguyên liệu thu và mua sản phẩm). 2. Tương đối khá về hấp thụ công nghệ. Tuy nhiên, hấp thụ có chuyển thành sáng tạo công nghệ lại là câu chuyện khác. 3. Thua trong khả năng tiếp cận tài chính. 4. Cần ưu tiên nâng cấp các đô thị. Việt Nam không thể chỉ là một nông thôn rộng lớn. 5. Chênh lệch tiền lương theo kỹ năng đang tăng nhanh 6. Tình trạng tham nhũng |
Các chuyên gia kinh tế đều thống nhất, vấn đề cốt lõi trong hài hòa hóa thủ tục sau khi gia nhập WTO chính là cải cách bên trong.
"Trong cải cách, mở cửa và hội nhập, quan trọng là giải pháp bên trong" của Chính phủ, ông Thiên nói.
"Cải cách quan trọng hàng đầu và đi cùng với hội nhập", bà Lan nhấn mạnh. "Việt Nam cần thực hiện các cam kết hội nhập theo quan điểm phát triển, cải cách, chứ không đơn thuần chỉ là tuân thủ".
Từ người quản lý thành người phục vụ nhân dân
Bà Phạm Chi Lan cho rằng "Việt Nam cần học bài học thành công và không thành công của các nước trong khu vực, điều chỉnh chiến lược phát triển của mình, gắn kết với các quốc gia ở khu vực Đông Á".
Với nhiều đặc điểm giống nhau của nền kinh tế hai nước, Việt Nam có thể học tập kinh nghiệm của Trung Quốc trong quá trình triển khai thực hiện các cam kết trong khuôn khổ WTO, quốc gia đi trước Việt Nam hơn 4 năm.
Theo ông Trương Triều Dương, Q. Vụ trưởng Vụ hợp tác kinh tế đa phương, Bộ Ngoại giao, những vấn đề Trung Quốc đã và đang điều chỉnh cũng chính là những vấn đề Việt Nam đang quan tâm và từng bước giải quyết.
Gia nhập WTO không chỉ là giải pháp kinh tế đơn thuần mà còn bao hàm cả giải pháp chính trị. Sức ép đầu tiên không phải là lên DN, mà lên Chính phủ. Vì thế, nhân tố đầu tiên cần thay đổi, điều chỉnh chính là Chính phủ.
Ông Dương nhấn mạnh: Đất nước muốn gia nhập WTO, Chính phủ phải gia nhập trước. Trung Quốc đã nâng cao chức năng của Chính phủ theo hướng chuyển từ quản lý sang phục vụ, nâng cao hiệu suất hành chính, tăng cường minh bạch trong chính sách.
Trước đây, Chính phủ Trung Quốc nặng về ban hành mệnh lệnh. Chính phủ là người quản lý. 5 năm là thành viên WTO, Trung Quốc đã xây dựng Chính phủ thành người phục vụ nhân dân, trở thành Chính phủ thực sự của dân, do dân và vì dân. Tùy nhu cầu người dân mà Chính phủ thay đổi hành vi. Chế độ xét duyệt hành chính được cải cách, các tổ chức trung gian xã hội được gây dựng, Chính phủ điện tử được thúc đẩy thành lập, hệ thống pháp luật, pháp quy hướng tới một thể chế luật pháp ổn định, minh bạch mang tính dự báo được xây dựng...
Điều quan trọng là Chính phủ tạo cơ hội tiếp cận ngang bằng chung cho tất cả các đối tượng tham gia vào nền kinh tế. Thành tựu quan trọng nhất Trung Quốc làm được là sửa đổi, bổ sung luật và điều chỉnh thể chế luật pháp, trong đó có việc sửa đổi hiến pháp.
Cải thiện môi trường đầu tư: Chìa khóa thành công
Ông Dương phân tích, trước khi gia nhập WTO, pháp luật điều chỉnh các hoạt động kinh doanh, đầu tư của Trung Quốc rất rườm rà, phức tạp, không minh bạch, rõ ràng gây khó khăn cho các nhà đầu tư. Giới lãnh đạo Trung Quốc vào thời điểm đó tâm niệm "nước trong quá thì không có cá. Nước phải đục thì mới có cá. Đã có cá thì sẽ có cách để câu".
Bây giờ, sau 5 năm, quan niệm của Trung Quốc thay đổi. Nước này cho rằng: "nước phải trong thì sẽ nhiều cá. Không cần câu mà cá sẽ tự chui vào miệng". Môi trường đầu tư thông thoáng, cởi mở với hệ thống pháp lý minh bạch, rõ ràng, đầu tư sẽ tự tìm đến.
Dị Tiểu Chuẩn, người Trung Quốc nói: "Qua 5 năm, chó sói không tới mà hóa ra người nước ngoài xem Trung Quốc là chó sói". Long Vĩnh Đồ thì cho rằng: "Trung Quốc càng mở cửa, Trung Quốc càng an toàn, kinh tế càng mở cửa, kinh tế càng an toàn". Và "vào WTO: được nhiều hơn mất".
