Trên địa bàn TP Hạ Long, không khó để tìm những “phố” hàng ăn không hề “danh chính ngôn thuận” nhưng vẫn cứ vô tư hoạt động. Từ các quán to đẹp đến các quán vỉa hè bày bán đủ loại thực phẩm đơn giản có, cầu kỳ có. Theo đánh giá chung của Chi cục Vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP), hàng quán bán đồ ăn vỉa hè được xem là một trong những nơi tiềm ẩn nguy cơ mất VSATTP cao nhất. Tuy nhiên, công tác quản lý, kiểm soát VSATTP đối với loại hình dịch vụ kinh doanh này còn gặp không ít bất cập, khó khăn.
Khu vực chợ Hạ Long II (phường Trần Hưng Đạo, TP Hạ Long) có thể được coi là một “thiên đường” cho các tín đồ của hàng quán vỉa hè. Khu vực đối diện cổng phụ của chợ là một dãy dài những hàng quán bán đủ mọi loại đồ ăn nhanh, đồ ăn vặt như: Bún, phở, cháo, bánh mỳ, quẩy... Đến khu vực này vào buổi trưa hay giờ tan ca, cơ man nào là thực khách đến đây ăn trưa hoặc thưởng thức các món ăn lót dạ sau giờ làm việc. Họ cứ vô tư ăn uống mà không thấy hoặc không để ý đến xung quanh phương tiện giao thông, xe cộ đi lại ngược xuôi xả ra khói bụi; có quán hàng còn nằm kề bên đường cống thoát nước của đường, của nhà dân... Chị Nga, một khách quen của khu vực hàng quán vỉa hè ở đây cho hay: “Khu vực này các hàng quán đều tồn tại đã lâu, có đủ mọi loại đồ ăn đáp ứng được đại đa số nhu cầu của khách hàng, mà đồ ăn mình thấy lại ngon miệng và quan trọng nhất là rẻ nên mình thường xuyên tới ăn. Bản thân mình khi đã ăn ở đây thì không để ý lắm đến vấn đề vệ sinh vì “khuất mắt trông coi”, chắc gì những nhà hàng, quán ăn sang trọng đã sạch hoàn toàn từ khâu nguyên liệu đầu vào đến khâu chế biến? Mình dù không phải ngày nào cũng ăn ở đây nhưng cũng tính là thường xuyên, chưa bao giờ bị đau bụng hay ngộ độc gì cả...”.
Theo quan sát thực tế của chúng tôi, các hàng quán vỉa hè trên địa bàn TP Hạ Long tập trung nhiều ở các khu vực chợ, khu dân cư đông đúc. Thực khách của các hàng quán này hầu hết là đối tượng thanh niên, học sinh, sinh viên, công nhân, một số viên chức làm việc văn phòng của các cơ quan không có bếp ăn tập thể... Điểm chung ở họ đều là những người khá dễ tính và xuề xoà trong chuyện ăn uống, chỉ quan tâm đến sự tiện lợi, “hợp miệng”, còn vấn đề sạch sẽ, VSATTP thường bị bỏ qua. Đó là chưa kể đến tâm lý ưa chuộng giá cả rẻ của hàng quán vỉa hè. Về phía những người bán hàng, khi được hỏi, ai cũng trả lời rất rõ ràng, rành mạch về chuyện đảm bảo vệ sinh đồ ăn, thức uống; ai cũng tự tin quảng cáo thực phẩm sạch, rõ nguồn gốc xuất xứ. Nhưng với phương châm “nhiều, nhanh, rẻ” như thường thấy ở các hàng quán vỉa hè, thật khó để có thể chắc chắn được những lời đảm bảo của chủ hàng là đáng tin tưởng. Liệu họ có sẵn sàng chạy theo lợi nhuận mà gạt lương tâm sang một bên, bán thực phẩm bẩn, chế biến đồ ăn không hợp vệ sinh cho khách hàng?
Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, ông Nguyễn Minh Chung, Chi cục trưởng Chi cục VSATTP cho biết: “Việc quản lý các hàng quán vỉa hè là một việc rất khó thực hiện vì các hàng quán này chỉ kinh doanh vào một vài thời điểm trong ngày, thậm chí có hàng quán chỉ bán vài ngày lại nghỉ, có hàng quán nay bán chỗ này, mai lại chuyển bán chỗ khác. Hiện tại Chi cục VSATTP mới chỉ kiểm soát được những nhà hàng lớn hoặc khu vực các quán ăn nằm trong khu du lịch, còn các hàng quán vỉa hè ở khu vực chợ, các khu dân cư thì có làm nhưng không xuể. Chi cục cũng đã phối hợp với nhiều ngành chức năng tổ chức tuyên truyền, khuyến cáo về nguy cơ mất VSATTP của các hàng quán vỉa hè đến người dân. Nhưng hiệu quả của việc tuyên truyền không được cao vì người dân vẫn có tâm lý chuộng tính tiện dụng và giá cả bình dân của hàng quán vỉa hè. Vào các đợt đoàn thanh tra, kiểm tra liên ngành làm việc, vấn đề quản lý và kiểm soát VSATTP các hàng quán nhỏ lẻ kinh doanh đồ ăn vặt, đồ ăn nhanh cũng thường xuyên là nội dung được đoàn tập trung. Nhưng vẫn không tránh khỏi tình trạng “bắt cóc bỏ đĩa”. Vấn đề quan trọng nhất tôi cho rằng vẫn là ý thức, lương tâm của người bán hàng và sự lựa chọn thông minh, sáng suốt của người mua hàng”.
Có thể khẳng định, việc quản lý, kiểm soát VSATTP đối với hàng quán vỉa hè là một việc làm thực sự khó khăn. Hy vọng trong thời gian tới, vấn đề này sẽ nhận được sự quan tâm, vào cuộc tích cực của các đơn vị chức năng. Và cũng hy vọng, ý thức của cả người bán hàng và người mua hàng sẽ đều được nâng cao, góp phần đảm bảo sức khoẻ, an toàn cho xã hội và xây dựng được hình ảnh của một thành phố du lịch Hạ Long an toàn, thân thiện, văn minh...
Minh Hà