Đến nay, Vedan vẫn cố tình không cung cấp sơ đồ, thiết kế kỹ thuật của nhà máy, trong khi cơ quan chức năng tiếp tục phát hiện các đường ống xả ngầm cùng chứng cứ xoá dấu vết sai phạm của công ty này.
Ngày 23/9, đoàn công tác do Thứ trưởng Bộ TN-MT Trần Hồng Hà đã trực tiếp tới khảo sát nguồn nước sông Thị Vải.
Sau khi thu thập, đánh giá mức độ ô nhiễm xung quanh khu vực cửa xả của Công ty Vedan, đoàn có nhận định là mức độ ô nhiễm so với trước thời điểm bị phát hiện Vedan (ngày 10/9) đã giảm khoảng 20%. Nếu so sánh chất lượng nước trước và sau kiểm tra, khu vực sông thuộc cảng Vedan, các chỉ số về lý hóa, màu sắc đã giảm đi trông thấy.
Tuy nhiên, theo một thành viên đoàn kiểm tra, mặc dù mùi hôi thối, váng bọt đã hạn chế nhiều, nhưng nguồn nước vẫn được xếp vào diện…ô nhiễm nặng!
Trả lời báo chí, Thứ trưởng Trần Hồng Hà cho biết, Vedan vẫn chưa hợp tác tốt với cơ quan chức năng. Cụ thể, dù đã có yêu cầu từ nhiều ngày trước nhưng Vedan vẫn chưa cung cấp các sơ đồ bố trí, thiết kế kỹ thuật nhà máy… khiến công tác điều tra kéo dài.
Đó là chưa kể Công ty Vedan đã hoạt động 15 năm, có nhiều thay đổi ban đầu và rất khác so với báo cáo tác động môi trường nên công tác thanh, kiểm tra rất khó khăn…
“Chúng tôi đã yêu cầu Vedan hợp tác, nếu không sẽ tiếp tục bổ sung lực lượng và tăng thời gian thanh tra để truy đến cùng các sai phạm. Xin nhắc lại là Vedan được coi là điển hình sai phạm về bảo vệ môi trường", ông Hà khẳng định.
Còn theo đoàn kiểm tra Bộ TN-MT, trong ngày 22/9 đã phát hiện Công ty Vedan tiếp tục xóa dấu vết khi bí mật cắt bỏ đường ống đấu nối trực tiếp với bể chứa chất thải.
Cụ thể tại xưởng lên men 2 (sản xuất bột ngọt và Lysin), có nhiều vết hàn cắt đường ống rất mới, đặc biệt là có dấu vết trám lỗ chảy tràn bằng bê tông từ bể chứa ra mương thoát nước giải nhiệt. Đại diện Xưởng trưởng xác nhận hệ thống này mới được hàn, cắt và trám lỗ khoảng 3 ngày nay.
Theo lời khai của ông Nguyễn Sơn Tú, cán bộ vận hành hệ thống máy bơm nước thải ở Xưởng lên men 2, thì hệ thống đường ống đầu ra của 3 máy bơm này có hai đường, 1 đường có đường kính 14cm dẫn về hệ thống xử lý nước thải (có các van khoá tự điều khiển) và 1 đường ống đường kính khoảng 20cm có miệng xả được xả trực tiếp vào mương thoát nước giải nhiệt.
Ông Tú xác nhận, từ 18 giờ 00 tối hôm trước đến 6 giờ 00 sáng hôm sau các hệ thống máy bơm của các hệ thống này được bơm nước thải trực tiếp vào hệ thống mương thoát nước giải nhiệt, chảy trực tiếp ra sông Thị Vải không qua xử lý.
Các căn cứ nêu trên cho thấy nước thải phát sinh từ Nhà máy bột ngọt và Lysin chỉ được dẫn về hệ thống xử lý nước thải hiếu khí 12 giờ/ngày, 12 giờ còn lại vào ban đêm được xả trực tiếp vào hệ thống mương thoát nước giải nhiệt ra sông Thị Vải...
Theo đoàn kiểm tra, các hành vi vi phạm cố ý xả trực tiếp dịch thải sau lên men của Công ty Vedan ra sông Thị Vải mang tính hệ thống, có tổ chức và kéo dài, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng đối với sông Thị Vải. Trong ngày 22/9, công ty này đã ký thừa nhận sai phạm trên.
Đến ngày 23/9, đã có trên 700 đơn thư kêu cứu và tố cáo gởi đến Cục cảnh sát môi trường, Bộ Công an, từ các hộ dân sống dọc theo sông Thị Vải, ở TP.HCM đến Đồng Nai và Bà Rịa - Vũng Tàu.
Hầu hết các hộ dân gởi đơn kêu cứu và tố cáo Công ty Vedan đều có nguồn thu nhập lệ thuộc vào dòng sông Thị Vải. Thế nhưng, sự ô nhiễm của con sông này, mà bước đầu đã xác định nguyên nhân một phần do Công ty Vedan xả nước thải trực tiếp xuống lòng sông Thị Vải, đã khiến người dân sống ven sông thất thu nguồn sống.
