Vì sao bệnh cúm gia cầm tái phát ?

Như vậy từ ngày 14-5 đến ngày 23-5  trên địa bàn tỉnh đã xuất hiện 3 ổ dịch cúm gia cầm H5N1 (Đông Triều  2 ổ; Móng Cái 1 ổ) sau hơn một năm lắng dịu. Vậy, vì sao bệnh cúm gia cầm lại tái phát và giải pháp nào để khống chế, ngăn chặn dịch tái phát? Đó là câu hỏi và cũng là trách nhiệm của các cấp các ngành, của mỗi người trong tình hình hiện nay.

Dịch cúm gia cầm trong nước và ở tỉnh ta đang diễn biến phức tạp. Những năm trước dịch chỉ xảy ra từ tháng 10 âm lịch năm trước đến tháng 2 âm lịch năm sau, do thời tiết rét, mưa phùn. Đặc điểm khác nữa là từ cuối năm 2005, năm 2006 dịch thường phát sinh từ đàn thuỷ cầm, chăn nuôi tập trung, sau đó lây nhiễm sang gia cầm. Nhưng đến nay dịch đang xảy ra trái mùa, vào lúc thời tiết nắng, nóng, rất khó có lời giải đáp ngay. Nguyên nhân, tính chất phức tạp của dịch tễ học là các nhà khoa học chuyên ngành còn phải tiếp tục nghiên cứu sâu, phân tích, giải đáp. Nhưng nguyên nhân dịch cúm gia cầm tái phát ở tỉnh ta, về quản lý và chuyên môn đơn thuần tôi cho rằng có một số nguyên nhân chính như sau:

Về tiêm phòng vắc xin: Năm 2006 toàn tỉnh tiêm phòng được 3.426.200 con (trong đó gà: 3.177.545 con; vịt: 248.655 con, chưa có vắc xin tiêm phòng cho ngan). Đến ngày 15-5-2007 toàn tỉnh tiêmđược1.210.800 con (trong đó có cả gà, vịt, ngan và vịt lai ngan). So với kế hoạch thì tỉ lệ tiêm phòng là cao, nhưng về thời điểm tiêm phòng theo chỉ đạo của ngành Thú y là chưa đúng, rất chậm theo quy trình và lịch tiêm. Đáng lẽ đến hết 15-4 hoặc chậm nhất là 30-4toàn tỉnh phải tiêm phòng xong vắc xin cúm gia cầm đợt 1-2007, nhưng đến hết tháng 4-2007 toàn tỉnh chỉ tiêm được 860.150 con/12 huyện, thị xã, thành phố (đạt 57,3% so KH đợt 1-2007).

Công tác quản lý, chỉ đạo, đôn đốc tiêm phòng của địa phương, đặc biệt là cấp xã chưa kiên quyết, triệt để, thường phó thác cho thú y xã thực hiện. Các chủ hộ không tự giác chấp hành tiêm phòng, không khai báo nguồn gốc mua. Việc quản lý gia cầm, thuỷ cầm đã tiêm hoặc chưa tiêm phòngchưa được UBND cấp xã và thú y cấp xã thực hiện tốt, mặc dù tỉ lệ tiêm phòng thì cao, nhưng khi phát hiện có dịch ở đàn nào thì đàn gia cầm, thuỷ cầm đó lại chưa được tiêm phòng (!).

Việc vận chuyển buôn bán gia cầm, thuỷ cầm và sản phẩm của chúngchưa kiểm soát được, nên việc buôn lậu gia cầm và sản phẩm gia cầm từ vùng có dịch, vùng lưu trữ nguồn bệnh sang vùng khác là điều khó tránh khỏi. Cơ quan chức năng và chuyên ngành Thú y có bắt giữ và xử lý một số vụ việc cũng chỉ là phần nổi của tảng băng về lĩnh vực này. Để khống chế và ngăn chặn dịch cúm gia cầm ngoài việc nâng cao nhận thức, tuyên truyền rộng rãi từ các cấp, các ngành tới hộ chăn nuôi về tác hại của dịch cúm H5N1 trong chăn nuôi và sức khoẻ cộng đồng, chính quyền và cơ quan chức năng cần: Kiên quyết, thực hiện đồng bộ và hiệu quả các biện pháp như quy trình tiêm phòng, tiến độ tiêm phòng; giám sát và quản lý bằng được, tại chỗ mọi di biến động của đàn gia cầm, thuỷ cầm trên địa bàn; xử lý kiên quyết, triệt để vi phạm về thú y liên quan tới bệnh cúm gia cầm.Quản lý và giám sát chặt chẽ gia cầm trước, trong và sau tiêm phòng vắc xin. Các biểu hiện bất thường về bệnh lý của chúng đều được cập nhật, thông tin hàng ngày qua hệ thống thú y xã, huyện và tỉnh. Cần chú trọng trách nhiệm của mạng lưới thú y cấp xã, có chính sách và cơ chế lương phù hợp cho họ thì việc quản lý, giám sát của mạng lưới này mới có hiệu quả.Toàn bộ gia cầm, thuỷ cầm và sản phẩm của chúng phải được kiểm soát chặt chẽ trong vận chuyển, lưu thông buôn bán và giết mổ của UBND cấp xã và thú y xã. Khi có đàn gia cầm chết (chưa rõ nguyên nhân) đều phải báo cho cơ quan Thú y, UBND xã và xử lý kịp thời theo quy định. Cấm bán chạy và tiêu dùng gia cầm, thuỷ cầm chưa rõ nguồn gốc hoặc nghi bệnh. Bao vây và khoanh vùng khi ổ dịch mới ở 1 hộ, 1 thôn hoặc 1 xã. Khử trùng triệt để môi trường nuôi, dụng cụ nuôi, khu vực có dịch hoặc có gia cầm chết nghi mắc bệnh.

Nếu các địa phương đều thực hiện tốt các biện pháp cơ bản trên thì chắc chắn chúng ta sẽ khống chế, ngăn chặn được dịch cúm gia cầmđang tái phát trên địa bàn tỉnh.