Cuộc chiến tranh Iraq là vấn đề trung tâm trong gần 6 năm làm Bộ trưởng quốc phòng của ông Donald Rumsfeld dưới thời Tổng thống Bush cũng như là nguyên nhân chính cho sự ra đi của ông. Cuộc chiến này đã cướp đi sinh mạng của hơn 2.800 lính Mỹ và tiêu tốn hơn 300 tỷ đôla.
Tổng thống Bush tuyên bố ông Rumsfeld từ chức và giới thiệu ông Gates (phải)
Ngay cả một số nghị sĩ Cộng hòa cũng chỉ trích việc điều khiển cuộc chiến tại Iraq và ngày càng có nhiều chính trị gia thúc giục ông Bush thay thế Rumsfeld.
Đảng Dân chủ đã buộc tội ông Rumsfeld phớt lờ lời khuyên của một số tướng lĩnh: thiết lập một nền hòa bình tại Iraq sẽ khó khăn và đẫm máu hơn so với giành thắng lợi trong cuộc chiến lật đổ Saddam Hussein. Nhiều tháng trôi qua kể từ khi Hussein bị lật đổ và Iraq rơi vào cảnh bạo lực bè phái, Đảng Dân chủ đã tăng cường sức ép. Họ đổ lỗi cho ông Rumsfeld và các sĩ quan phụ tá hàng đầu của ông về số lính Mỹ tử trận cũng như hạ thấp vị thế của Mỹ tại châu Âu và những nơi khác trên thế giới.
Rumsfeld
Vẫn chưa rõ liệu Tổng thống Bush đã yêu cầu ông Rumsfeld ra đi hay ông Rumsfeld thấy được tín hiệu từ các cuộc bầu cử mà từ chức. Tuy nhiên, những người biết vị bộ trưởng này đã nói rằng có lẽ ông đã tự quyết định từ chức sau khi thấy rằng ông đã trở thành một nguy cơ.
Xuất hiện tại Nhà Trắng cùng với Tổng thống Bush và cựu giám đốc CIA Robert Gates, ông Rumsfeld đã đưa ra một số nhận xét ngắn ngủi, mô tả cuộc chiến tại Iraq là một cuộc chiến phức tạp mà ít người hiểu và biết rõ.
Phát ngôn viên Lầu Năm góc Bryan Whitman nói rằng ông Rumsfeld sẽ không nghỉ ngay lập tức. Ông dự định phát biểu về cuộc chiến toàn cầu chống khủng bổ tại ĐH Kansas vào hôm nay.
Chỉ mới tuần trước, Tổng thống Bush còn nói với các phóng viên rằng ông mong đợi ông Rumsfeld sẽ vẫn là Bộ trưởng quốc phòng cho tới cuối nhiệm kỳ Tổng thống. Mặc dù ông Bush cho biết quyết định thay thế ông Rumsfeld không được dựa trên tình hình chính trị song tuyên bố về sự thay đổi này tại Lầu Năm góc lại xảy ra chỉ vài giờ sau khi Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Hạ viện sau 12 năm và có thể
kiểm soát Thượng viện.
Ông Rumsfeld, 74 tuổi, đã là Bộ trưởng Quốc phòng lâu năm hơn mọi vị bộ trưởng quốc phòng khác, ngoại trừ Robert McNamara. Rumsfeld là người duy nhất là bộ trưởng quốc phòng của hai đời tổng thống, trước kia ông là bộ trưởng quốc phòng trong chính quyền Ford.
Trước đây, Rumsfeld cũng đã hai lần đệ đơn từ chức lên Tổng thống Bush, lần thứ nhất là khi xảy ra vụ bê bối ngược đãi tù nhân Abu Ghraib vào mùa xuân 2004 và ngay sau đó. Cả hai lần Tổng thống đều từ chối để ông rời Lâu Năm góc. Khi gia nhập chính quyền Bush năm 2001, ông đã tuyên bố muốn chấn chỉnh bộ máy quan liêu của Lầu Năm góc - một mục tiêu mà nhiều bộ trưởng trước đây tránh né.
Được hỏi liệu sự ra đi của ông Rumsfeld có phải là tín hiệu của một hướng mới trong cuộc chiến tại Iraq hay không, ông Bush nói: ''Chắc chắn sẽ có sự lãnh đạo mới tại Lầu Năm góc''. Mặc dù có thể có những điều chỉnh tại Iraq, Tổng thống Bush nói rằng các kẻ thù của Mỹ không nên nhầm lẫn thay đổi với rút lui. Về việc rút quân đội Mỹ về nước, ông Bush nói: ''Chúng tôi muốn họ trở về với chiến thắng''. Chiến thắng ở đây có nghĩa là một quốc gia ''tự lãnh đạo, tự đứng vững và tự phòng vệ''.
Theo Thượng nghị sĩ Carl Levin và Nghị sĩ Ike Skelton - hai thành viên Dân chủ hàng đầu trong các ủy ban quân chủng vũ trang, sự từ chức của ông Rumsfeld sẽ chỉ có ý nghĩa tích cực nếu đi kèm với nó
là sự thay đổi về chính sách.
Cựu giám đốc CIA, Robert Gates
Ông Bush nói rằng ông Gates là một lựa chọn lý tưởng để áp dụng một viễn cảnh mới đối với Iraq vì ông từng là cố vấn cho nhiều tổng thống. Có lẽ điều quan trọng hơn cả là ông Gates là một thành viên của uy ban hỗn hợp hai đảng chuyên nghiên cứu về cuộc chiến tại Iraq với khả năng soạn thảo một chính sách mới.
Tổng thống Bush cũng dự đoán ông Gates sẽ đưa ra những ý tưởng mới mẻ. ''Bộ trưởng Quốc phòng phải là một người có tầm nhìn, có thể nhìn thấy những mối đe dọa sắp xảy ra và chuẩn bị để đất nước chúng ta đương đầu với chúng. Bob Gates là người phù hợp, đáp ứng được cả hai thách thức quan trọng này''.
Gates, 63 tuổi, gia nhập CIA năm 1966 và là nhân viên duy nhất của cơ quan này thăng tiến từ lính mới lên giám đốc. Là người Kansas, ông nổi danh là một nhà phân tích về Liên bang Xô viết và làm việc trong giới tình báo hơn 1/4 thế kỷ dưới thời 6 tổng thống.
Gates điều hành CIA với tư cách là quyền giám đốc năm 1987 khi William Casey mắc ung thư. Do những câu hỏi được dấy lên về hiểu biết của Gates đối với vụ bê bối Iran-Contra nên ông rút khỏi danh sách bổ nhiệm làm giám đốc CIA lâu dài. Tuy nhiên, ông ở lại và giữ chức phó giám đốc.
Cố vấn an ninh quốc gia thời đó, Bent Scowcroft, đã đề nghị Gates làm phụ tá cho ông ta vào năm 1989 dưới thời Tổng thống Bush cha. Hai năm sau đó, Tổng thống Bush, cựu giám đốc CIA, đã yêu cầu Gates điều hành CIA. Ông rời khỏi chính phủ vào năm 1993. Gates là bạn thân của gia đình Bush, đặc biệt là Bush cha. Ông đã trở thành Chủ tịch ĐH Texas A&M vào tháng 8/2002.
