Thời gian qua, một số hộ dân thôn Dương Đê, xã Yên Đức, huyện Đông Triều liên tục có đơn kiến nghị việc khai thác đá của Công ty TNHH Sản xuất Vật liệu xây dựng Yên Đức (Công ty VLXD Yên Đức) làm ảnh hưởng đến môi trường sống và ảnh hưởng đến khu vực nghĩa trang của xã. Việc khiếu kiện này đã khiến dự án phải ba lần thay đổi chủ đầu tư và bị đình trệ suốt 10 năm.
3 lần thay đổi chủ đầu tư
Trao đổi với chúng tôi, ông Phạm Ngọc Thanh, Chủ tịch UBND xã Yên Đức cho biết: Dự án khai thác đá làm vật liệu xây dựng tại xã Yên Đức do Công ty VLXD Yên Đức làm chủ đầu tư theo Quyết định số 3188/QĐ-UBND ngày 18-9-2002 của UBND tỉnh. Theo đó Công ty VLXD Yên Đức được phép đầu tư Dự án khai thác đá và thuê 98.564m2 đất tại khu vực núi Áng Tái, núi Hàm Thần. Theo quy hoạch và phương án thiết kế khai thác năm 2002, khu vực khai thác gần khu nghĩa trang xã Yên Đức, vì vậy đến năm 2007, UBND tỉnh đã quyết định thu hồi 67.400m2 đất của Công ty và phê duyệt bản đồ khoanh định vị trí không khai thác để bảo vệ khu nghĩa trang của xã. Sau đó, Công ty VLXD Yên Đức đã điều chỉnh hướng và vị trí khai thác theo quy hoạch được phê duyệt. Ngay sau khi dự án được cấp phép, một số hộ dân ở xã Yên Đức đã có đơn khiếu nại, ngăn cản không cho sản xuất, vì vậy thời điểm năm 2010, 2011 doanh nghiệp đã phải ngừng sản xuất. Sau đó ban giám đốc công ty cũ đã rút lui, nhường lại dự án cho người khác (đến thời điểm hiện tại Công ty VLXD Yên Đức đã thay đổi chủ dự án tới ba lần, lý do cơ sở sản xuất không thể hoạt động được vì người dân khiếu nại và cản trở việc thực hiện dự án).
Dự án đủ điều kiện hoạt động
Sau khi thay đổi chủ đầu tư, ban giám đốc công ty mới đã thực hiện đền bù giải phóng mặt bằng và đi vào hoạt động khai thác. Tuy nhiên, một số hộ dân thôn Dương Đê vẫn tiếp tục khiếu nại, kiến nghị yêu cầu UBND tỉnh dừng hoạt động khai thác đá tại đây...
Mặc dù việc Công ty VLXD Yên Đức khai thác đá tại khu vực trên đã được Đảng uỷ, HĐND, UBND xã Yên Đức bàn bạc công khai, tổ chức lấy ý kiến nhân dân và đảng viên trong toàn xã. Kết quả đã có 9/9 chi bộ và 103/106 đảng viên trong Đảng bộ biểu quyết nhất trí ý kiến cho Công ty VLXD Yên Đức khai thác đá tại khu vực trên. Đồng thời mặt trận tổ quốc và các đoàn thể từ xã đến thôn đã phổ biến tuyên truyền trên các hội nghị, lấy ý kiến của nhân dân trong toàn xã, kết quả đã có 80% ý kiến của người dân đồng ý với chủ trương cho phép Công ty VLXD Yên Đức khai thác đá trên địa bàn.
Trao đổi với chúng tôi về nội dung kiến nghị của các hộ dân Dương Đê, ông Nguyễn Mạnh Cường, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) cho biết, ngày 26-3-2013, đoàn kiểm tra liên ngành gồm Sở TN&MT, Công Thương, UBND huyện Đông Triều và đại diện các hộ dân Dương Đê có đơn khiếu nại đã tiến hành kiểm tra thực tế tại hiện trường, lấy mẫu để phân tích về tác động của việc khai thác đá đối với môi trường. Kết quả kiểm tra về khoảng cách giữa công trường khai thác đá với nhà dân cho thấy, sát khu vực Công ty VLXD Yên Đức đang khai thác có 11 hộ dân đang sinh sống, hiện tại các hộ dân trên không có ý kiến gì về việc khai thác của công ty. Khoảng cách từ khu khai thác đến khu dân cư thôn Dương Đê, điểm gần nhất trên 800m; khoảng cách đến khu vực nghĩa trang xã Yên Đức điểm gần nhất trên 300m. Đoàn kiểm tra cũng đã lấy mẫu nước, mẫu không khí, đo độ ồn và độ rung (trong điều kiện công ty đang cho nổ mìn với lượng thuốc nổ là 21kg) tại nhà bà Nguyễn Thị Thành và một số hộ khác ở thôn Dương Đê nơi có khoảng cách gần vị trí khai thác nhất. Kết quả phân tích mẫu không khí tại nơi khai thác theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế (TCVN 3733-2002/BYT) thể hiện, thông số ô nhiễm, độ ồn, rung, bụi đều nằm trong tiêu chuẩn cho phép; phân tích mẫu nước, không khí tại vị trí nhà bà Thành cũng cho kết quả đạt tiêu chuẩn.
Đoàn kiểm tra liên ngành đã có kết luận: Khoảng cách an toàn về chấn động đối với nhà và công trình do nổ mìn đến khu vực thôn Dương Đê không bị ảnh hưởng. Công ty VLXD Yên Đức có đủ hồ sơ pháp lý về hoạt động khai thác khoáng sản và vật liệu nổ công nghiệp. Hiện nay trong khu vực ranh giới khai thác của công ty chỉ còn hai ngôi mộ xây dựng trái phép, đã bị chính quyền xã Yên Đức lập biên bản vi phạm hành chính vì xây dựng công trình trái phép là chưa đồng ý di dời.
Cần có biện pháp xử lý kiên quyết
Theo quan sát của chúng tôi tại hiện trường sản xuất của Công ty VLXD Yên Đức, doanh nghiệp đã thực hiện các biện pháp đảm bảo an toàn sản xuất và bảo vệ môi trường. Hiện công ty đã thực hiện bố trí xe phun nước dọc tuyến đường, xung quanh khu vực khai thác, xây dựng nhà khung kín bao che máy sàng, khu vực mỏ và chế biến đá có hồ lắng nước rửa trôi bề mặt... Quan sát bằng mắt thường không có hiện tượng bụi đá bám vào hồ nước, cây cối xung quanh như ý kiến của các hộ dân. Chúng tôi cũng đã phỏng vấn ông Nguyễn Văn Quả, thôn Yên Khánh, xã Yên Đức có nhà ngay sát cạnh khu vực khai thác đá. Ông Quả cho biết là hiện tại việc khai thác đá của Công ty VLXD Yên Đức chưa gây ảnh hưởng gì đến sinh hoạt cũng như sản xuất của gia đình ông.
Theo ông Ngô Thành Chiến, Phó Chủ tịch UBND huyện Đông Triều, dự án khai thác đá tại xã Yên Đức không những mang lại lợi ích cho Nhà nước, doanh nghiệp mà còn mang lại lợi ích cho địa phương, bằng việc hàng trăm con em nông dân có việc làm, doanh nghiệp tham gia đóng góp phát triển KT-XH tại địa phương... Mặc dù dự án đã được chính quyền cơ sở, UBND huyện, UBND tỉnh và các cơ quan chức năng kết luận không ảnh hưởng đến môi trường sống của người dân, Công ty VLXD Yên Đức có đủ cơ sở pháp lý, tiêu chuẩn hoạt động khai thác, nhưng hiện nay một số hộ dân thôn Dương Đê vẫn tiếp tục khiếu nại gây khó khăn cho đơn vị và chính quyền.
Được biết dự án này đã kéo dài 10 năm, một số chủ đầu tư phải bỏ cuộc vì những khó khăn do khiếu kiện kéo dài. Dự án này cũng đã được các cơ quan chức năng thẩm tra, đánh giá, Sở TN&MT khẳng định không gây ảnh hưởng đến môi trường sống của người dân, vì vậy cần phải có biện pháp cương quyết đối với những khiếu nại không có cơ sở và không có tính xây dựng. Bên cạnh đó chính quyền xã Yên Đức, UBND huyện Đông Triều cần tăng cường vận động, thuyết phục người dân hiểu và ủng hộ doanh nghiệp. Đối với những trường hợp cố tình vi phạm, xây dựng trái phép, gây mất an ninh trật tự trên địa bàn, thiết nghĩ cũng cần phải có biện pháp xử lý đúng mức.
Nhóm PV
Phòng Bạn đọc
