Tình hình an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) đang diễn ra hết sức phức tạp, từ đầu năm đến nay liên tục xảy ra các vụ ngộ độc thức ăn, tiêu chảy cấp.
Việc sử dụng bừa bãi hoá chất bảo vệ thực phẩm, dư lượng kim loại nặng, phoóc môn, kháng sinh trong các nông sản thực phẩm, thức ăn chế biến sẵn, các thực phẩm nhập lậu hay hàng được phép nhập nhưng chưa được kiểm soát, khiến cho việc ATVSTP càng trở nên khó kiểm soát.
Những năm gần đây, người tiêu dùng không khỏi ngỡ ngàng về các loại rau trái mùa như bắp cải, súp lơ, thường chỉ có vào mùa đông, nhưng nay được bán rất nhiều, xanh mơn mởn vào mùa hè; hay rau muống thường chỉ có vào mùa hè, thì nay có cả vào mùa đông giá rét; các loại trái cây được bán quanh năm… Hầu hết là do người trồng trọt sử dụng các loại thuốc kích thích sinh trưởng không có nguồn gốc; nhiều cửa hàng lén lút kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật ngoài danh mục.
Một số trại chăn nuôi lợn sử dụng chất tăng trọng siêu thịt, khiến trông ngon, “bắt mắt” hơn.
Các nhà hàng, quán nhậu sử dụng các loại gia vị không có nguồn gốc xuất xứ, như dầu hào, nước tạo màu, dầu ớt, gia vị, hương vị tẩm ướp, sốt mayonnie, cà chua hộp, bột chiên... và các “bí kíp’’ riêng chỉ có nhà hàng mới biết để chế biến thức ăn.
Nhiều hàng ăn chế biến thức ăn không đảm bảo vệ sinh, khu nấu nước, rửa bát ngay sát nhà vệ sinh, cống rãnh; các quán hàng, thức ăn không có vật dụng che đậy để tránh ruồi bâu, bụi bám, người bán hàng dùng tay bốc hàng, không sử dụng găng tay.
Hầu hết người dân biết về vấn đề ATVSTP, nhưng vẫn dễ dãi trong ăn uống: không rửa tay trước khi ăn, ăn hoa quả chưa rửa, uống nước lã không cần đun sôi… Đó là do nhiều người chưa ý thức được mức độ nguy hiểm của những thức ăn không đảm bảo ATVSTP.
Trong những năm qua, Nhà nước ta đã quan tâm đầu tư cho chương trình mục tiêu ATTP, hình thành hành lang pháp lý về kiểm soát thực phẩm từ trang trại đến bàn ăn. Quốc hội đã có pháp lệnh, Chính phủ đã có nghị định, các liên bộ có thông tư, các bộ, ngành có quy định tiêu chuẩn. Về cơ bản đã hình thành một hành lang pháp lý tương đối đầy đủ kiểm soát ATVSTP.
Cục ATVSTP, Cục Bảo vệ thực vật, Cục Thú y liên tục ra quân xử lý gắt gao các cơ sở, nhà hàng, cửa hàng, gánh hàng rong vi phạm nhưng kiểm tra xong, mất ATVSTP vẫn tái diễn. Tại các chợ, trên các con đường, mặc cho loa phường phát đi phát lại những bản tin về ATVSTP, phòng chống các bệnh dịch, tiêu chảy cấp, song những người bán hàng và thực khách vẫn thờ ơ. Thậm chí, cán bộ, chức năng, cán bộ phường đến tận nơi, gõ cửa từng nhà phát các tờ rơi về ATVSTP, chống bệnh dịch, nhưng có gia đình từ chối không nhận, hay nhận rồi vứt đi, không đọc.
Các cơ sở chăn nuôi, buôn bán thức ăn cho gia súc, gia cầm được các cơ quan chức năng thường xuyên kiểm tra, lấy mẫu xét nghiệm, xử phạt những vi phạm; nhưng với người chăn nuôi và các điểm bán thức ăn chăn nuôi nhỏ lẻ, thì cơ quan chức năng chưa thể kiểm tra, xử lý được hết.
Theo thống kê của Cục ATVSTP, từ tháng 1-2010 đến ngày 15-8-2010, toàn quốc xảy ra 123 vụ ngộ độc (trong đó có 34 vụ ngộ độc trên 30 người) làm 4.378 người mắc, 3.078 người đi viện và 37 trường hợp tử vong; tăng 23 vụ, 658 người ngộ độc, 19 người tử vong so với cùng kỳ năm 2009.
Căn nguyên gây ngộ độc thực phẩm: 30,1% số vụ do vi sinh vật, 35% số vụ do độc tố tự nhiên, 7,8% do hóa chất, còn lại (28,5%) không xác định được nguyên nhân.
Tại Quảng Ninh 9 tháng đầu năm 2010 xảy ra 3 vụ ngộ độc làm 25 người mắc, không có tử vong, giảm 3 vụ và 19 người so với cùng kỳ năm 2009.
Cùng với việc các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, kiên quyết hơn nữa trong việc xử lý các trường hợp vi phạm và cố tình vi phạm; Chi cục ATVSTP khuyến cáo người tiêu dùng khi mua thực phẩm nên dựa vào các tiêu chí để kiểm soát các sản phẩm an toàn, không nên mua sản phẩm của các cơ sở không có nhãn mác, địa chỉ hoặc ngày sản xuất.
Người dân cần thay đổi thói quen ăn uống, nêu cao ý thức, trách nhiệm VSATTP để bảo vệ chính mình và những người xung quanh.