Gần một tháng nay, hàng chục hộ dân ở 2 thôn Tràng Vĩ và Tràng Lộ (phường Trà Cổ, TX Móng Cái) đã dựng lán trại, cắt cử người canh gác cả ngày lẫn đêm ở bãi biển Trà Cổ để ngăn không cho Công ty liên doanh Vĩnh Thuận thi công tuyến cống thoát nước nhiễm mặn từ hồ B5 của sân golf ra biển. Các hộ dân còn gửi đơn khiếu nại đi khắp nơi, yêu cầu các cơ quan chức năng dừng việc thi công của Công ty liên doanh Vĩnh Thuận…
Lý của người dân
Khi chúng tôi đến nơi xảy ra sự việc, lán trại do người dân dựng lên chỉ có ông Nguyễn Sàn Voòng, năm nay 80 tuổi vừa trông coi, vừa gỡ lưới “kể tội” Công ty liên doanh Vĩnh Thuận chiếm đất, lừa dân, làm ảnh hưởng đến cuộc sống của mọi người… Ông bảo: “Vì thế nên dân Trà Cổ mới phải làm lán ra đây để trông coi, không cho họ chiếm đất. Tối nào cũng có gần chục thanh niên trông coi ở đây, ban ngày chỉ có mình ông thôi…”. Câu chuyện giữa chúng tôi diễn ra chưa đầy 5 phút thì hàng chục người dân đã kéo đến. Mỗi người một câu, làm ồn ã cả một góc bãi biển. Cái lý mà người dân đưa ra khi không cho Công ty liên doanh Vĩnh Thuận thi công tuyến cống thoát nước là xây tuyến cống thoát nước ra biển sẽ gây ô nhiễm môi trường, làm ảnh hưởng đến việc sinh sống của nhân dân Trà Cổ. Ông Lê Hồng Quang (thôn Tràng Vĩ) nói: “Thôn Tràng Vĩ 100% dân làm ngư nghiệp, nếu làm cống sẽ mất đường làm ăn của chúng tôi. Thẳng ngay chỗ làm cống là vụng cá của Trà Cổ, hàng ngày vẫn có mấy chục cái bè của dân thả lưới, đánh bắt cá. Nước cống mà thải ra đó sẽ khiến nguồn nước độc hại, hải sản cạn kiệt, ảnh hưởng đến việc làm ăn của dân, ảnh hưởng đến thuyền bè đi lại, thả lưới…”. Tuy nhiên, đây chỉ là “giọt nước làm tràn ly”, nguyên nhân sâu xa là rất nhiều những bức xúc đã tồn tại từ lâu. Trước kia, người dân Trà Cổ có 3 con đường trải nhựa để đi qua bãi cát và rừng phi lao, nhưng Công ty liên doanh Vĩnh Thuận đã lấp những con đường này để làm sân golf và có cam kết làm trả cho dân con đường khác. Tuy nhiên, đã hơn một năm nay, con đường vẫn chưa được thi công. Người dân vừa phải đi xa, lại vừa phải đi trên con đường gập ghềnh toàn cát, nên ai cũng bức xúc. Nhiều người cho rằng việc thi công sân golf đã ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt của người dân, và việc phun thuốc bảo vệ cỏ sân golf đã gây ô nhiễm môi trường. Công ty liên doanh Vĩnh Thuận đã chính vì những lý do này, khi Công ty có dự định tiến hành thi công lắp cống thoát nước nhiễm mặn ra biển (tháng 8-2007), các hộ dân đã không đồng tình. Đặc biệt, khi Công ty tiến hành thi công đoạn cống ngoài khu vực của sân golf (ngày 15 và 17-10), hàng trăm hộ dân đã kéo ra bãi biển ngăn cản thi công. Sau đó, các hộ đã chặt cây, dựng nhà, căng bạt ngay trên vị trí Công ty dự định làm cống thoát nước ra biển, để bố trí người canh gác ngày đêm. Nếu Công ty tổ chức thi công sẽ điện thoại huy động người ra ngăn cản. Thậm chí, một số người đã có biểu hiện quá khích, kích động nhân dân, hạ thấp uy tín của lãnh đạo địa phương và cho rằng chính quyền địa phương, đã cùng với Công ty… lừa dân.
Trong hàng rào, Công ty liên doanh Vĩnh Thuận vẫn đang thi công tuyến cống, còn ngoài hàng rào người dân dựng lán ngăn cản. 
Trao đổi với chúng tôi, ông Đoàn Quang Diện, Phó Tổng Giám đốc Công ty liên doanh Vĩnh Thuận, cho biết: “Chúng tôi cũng đã nắm được hết những bức xúc của người dân. Tôi xin khẳng định việc xây cống sẽ không ảnh hưởng gì đến môi trường và việc làm của người dân, bởi tuyến cống được xây chìm hoàn toàn trong cát. Nước thoát ra biển chỉ là nước nhiễm mặn của hồ B5 trong sân golf, một tuần chúng tôi chỉ thoát nước 1, 2 lần nên không thể làm ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến việc đánh bắt hải sản… Hiện chúng tôi cũng đang điều chỉnh, sửa những cái sai mà người dân phản ánh đúng, ví dụ như làm đường. Còn những phản ánh của người dân về việc Công ty lấn chiếm đất, phun thuốc bảo vệ cỏ gây ô nhiễm môi trường… các cơ quan chức năng nên vào cuộc kiểm tra, nếu chúng tôi sai, chúng tôi sẽ sửa và chịu trách nhiệm trước pháp luật”. Ông cũng cho biết người dân phản ánh chỉ có 15 người dân Trà Cổ được làm việc trong Công ty là chưa đúng. Ông đưa cho chúng tôi xem danh sách cán bộ, nhân viên (phía Việt Nam) của Công ty có 44 lao động là người Trà Cổ. Ông cũng thẳng thắn thừa nhận cái sai lớn nhất của Vĩnh Thuận là “đã thi công tuyến cống khi tỉnh mới đồng ý về mặt chủ trương, mà không hoàn chỉnh các hồ sơ, thủ tục theo quy định”.
Vừa qua, UBND tỉnh đã ban hành văn bản số 5243/UBND-TD về việc “giải quyết kiến nghị của các hộ dân liên quan đến dự án sân golf Vĩnh Thuận”. Theo đó, UBND tỉnh yêu cầu Công ty liên doanh Vĩnh Thuận tạm dừng việc thi công tuyến cống ra biển, hoàn tất các thủ tục và trình UBND tỉnh phê duyệt. Đồng thời, giao Sở TN&MT cùng UBND TX Móng Cái kiểm tra việc sử dụng đất, sử dụng thuốc bảo vệ cỏ của Công ty có đúng như kiến nghị của nhân dân hay không? Tuy nhiên, người dân vẫn chưa đồng tình với hướng giải quyết này, tiếp tục phải dừng hẳn thi công tuyến cống này dù có ảnh hưởng đến môi trường hay không. Nếu muốn thoát nước nhiễm mặn, Công ty phải chuyển vị trí xây dựng tuyến cống. Về vấn đề này, ông Đoàn Quang Diện cho biết: “Chúng tôi đã thuê đơn vị tư vấn khảo sát các vị trí khác nhau để đặt đường ống cống, nhưng chỉ có vị trí hiện tại là đáp ứng được các yêu cầu về địa hình, địa chất, môi trường và thẩm mỹ. Vì thế, chúng tôi rất mong các cơ quan chức năng sớm vào cuộc để có kết luận nước thoát ra biển có ô nhiễm hay không, có ảnh hưởng đến môi trường sinh thái hay không...”.
Hiện không chỉ Công ty liên doanh Vĩnh Thuận mong sự vào cuộc của các cơ quan chức năng. Chính quyền phường Trà Cổ và ngay cả TX Móng Cái cũng đang chờ đợi kết luận của các cơ quan chức năng để có cơ sở giải quyết triệt để kiến nghị của người dân. Đồng chí Phạm Văn Tiêu, Chủ tịch UBND TX Móng Cái, nói: “Nếu những kết luận của các cơ quan chức năng quản lý về môi trường khẳng định việc xây dựng tuyến cống sẽ ảnh hưởng đến môi trường, sinh thái như kiến nghị của người dân, thì Công ty liên doanh Vĩnh Thuận phải ngừng việc thi công. Nếu tuyến cống không ảnh hưởng đến môi trường, thì Công ty sẽ tiếp tục được thi công sau khi có đầy đủ thủ tục theo quy định của pháp luật... “.
