Trạm nước sạch xã Yên Đức (Đông Triều) được khánh thành đầu năm 2004. Song nguồn “nước sạch” này lại không được người dân dùng vào việc ăn uống, đun nấu mà chỉ để rửa vì cho rằng nước không sạch, trong khi chủ đầu tư thì khẳng định chất lượng nước ở đây vẫn bảo đảm...
Máy chế zaven bị hư hỏng nên thợ kỹ thuật phải vận hành bằng tay.
Đầu năm 2004, Trạm nước sạch xã Yên Đức (Đông Triều) được khánh thành trong niềm vui sướng của trên 1.400 hộ dân trong xã. Song điều lạ là nguồn ''nước sạch'' này lại không được người dân dùng vào việc ăn uống, đun nấu mà chỉ để rửa vì cho rằng nước không sạch trong khi chủ đầu tư thì khẳng định chất lượng nước ở đây vẫn bảo đảm. Vậy đâu là nguyên nhân khiến Trạm nước sạch Yên Đức không được người dân tin dùng?
Trạm nước sạch Yên Đức (Đông Triều) do Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường tỉnh đầu tư xây dựng với tổng giá trị gần 3 tỷ đồng, gồm vốn của Dự án nước sạch vệ sinh môi trường Trung ương và vốn nhân dân đóng góp (1/3 kinh phí). Công ty xây dựng số 2 Quảng Ninh đảm nhận thi công. Công nghệ xây dựng xử lý nước mặt được thực hiện theo quy trình. Hồ sơ lắng - lọc - khử trùng - tiêu dùng. Theo công suất thiết kế, trạm có khả năng cấp nước sạch cho khoảng 1.000 hộ dân trong xã.
Tháng 1-2004, công trình Trạm nước sạch Yên Đức được chủ đầu tư và nhà thầu bàn giao lại cho UBND xã Yên Đức quản lý và đưa vào sử dụng. Tuy nhiên, theo ông Vũ Văn Hải - Phó Chủ tịch UBND xã Yên Đức thì suốt trong quá trình xây dựng trạm nước sạch, người dân địa phương không được quyền giám sát thi công. Những đường ống được đấu nối một cách thủ công và lạc hậu. Chỉ sau 1 năm sử dụng, các thiết bị máy móc đã có dấu hiệu xuống cấp, ống dẫn nước bị bục và tự người dân phải tìm cách hàn lại. Ông Hải cho biết, đầu năm 2004, khi xã nhận bàn giao lại Trạm nước sạch Yên Đức, chỉ có một biên bản bàn giao máy móc thiết bị của đơn vị thi công, không hề có hồ sơ về quy trình sản xuất nước sạch của chủ đầu tư. Bởi những thắc mắc này và cũng bởi sự lo ngại về nguồn nước mặt thu về cho trạm bị ô nhiễm nghiêm trọng, do khai thác đá và vận chuyển than gây ra nên ngay bản thân gia đình ông Hải cũng không sử dụng nguồn nước từ Trạm nước sạch Yên Đức.
Qua khảo sát thực tế, phơi bày trước mắt chúng tôi đó là toàn bộ hệ thống bể chứa nước, sân nền và tường nhà của trạm hiện đã bị nứt. Những vết ố vàng dày đặc do nước bên ngoài xâm thực đã khiến cho bể chứa nước sạch... chẳng sạch tý nào. Các đường ống thoát nước thải bằng sắt đều đã bị han gỉ, giòn gẫy. Xuống cấp nhất là những bức tường nhà, chỉ cần xoa nhẹ, toàn bộ vữa tường đã bong tơi tả. Một quy trình lọc nước thông thường nhất bằng cách điện phân muối tạo thành Clo qua máy chế nước zaven nay cũng đang bị trục trặc, thợ vận hành nước phải sử dụng một phương pháp rất thủ công đó là vận hành bằng tay. Ông Phạm Xuân Hoàn - thợ vận hành nước bức xúc: ''Chỉ sau một năm, các bộ phận của chiếc máy chế zaven này đã rời hết ra. Chúng tôi mang đến tận nhà máy sản xuất ra loại thiết bị này để sửa, họ nói rằng các thiết bị ấy được sản xuất từ những năm 80 của thế kỷ trước, bây giờ không còn để thay thế''. Đáng lo ngại nhất là phía trước trạm nước có một công trường khai thác đá đã hoạt động từ lâu con đường qua xã cũng là con đường vận tải than hàng ngày mang theo vô vàn bụi bẩn hoà vào nước sông Đá Bạc và nước từ ao, ruộng chua, mặn chảy về trạm. Ngay cả khi đã được đưa vào hồ lắng thì với quy trình sản xuất nước sạch đang có nhiều dấu hiệu hỏng hóc, xuống cấp như ở trạm nước xã Yên Đức cũng thật khó xử lý triệt để được.
Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, ông Trương Tiến Cường, Phó Giám đốc Trung tâm nước sạch và vệ sinh môi trường (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), đại diện chủ đầu tư vẫn khẳng định: ''Công trình được xây dựng đúng tiêu chuẩn và thiết kế. Dây chuyền công nghệ được chuyển giao của UNICEF. Chất lượng nước đảm bảo sinh hoạt ăn uống''. Ông Cường cũng đưa ra bằng chứng về kết quả kiểm nghiệm chất lượng nước của Trạm nước sạch Yên Đức của Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh. Song đây là kết luận của ngày 12-11-2007, tức là cách thời điểm hiện tại hơn 6 tháng, trong khi chúng tôi được biết theo quy định của Bộ Y tế, các trạm cấp nước quy chuẩn mẫu nước phải được kiểm tra hàng tháng. Cũng về chất lượng nước ở đây, kết luận ban đầu của Trung tâm Y tế dự phòng huyện Đông Triều ngày 8-5-2008 lại hoàn toàn trái ngược: ''Nguồn nước trước hồ chưa đảm bảo vệ sinh. Quy trình sản xuất nước chưa có khử sắt và mangan, việc định lượng clo khử trong nước chưa đúng quy định, chưa có máy đo hàm lượng clo...'' Bà Nguyễn Thị Lừng nhà ở gần chợ Yên Đức cho biết: ''Trạm nước xây dựng xong, chúng tôi mừng lắm, nhưng chúng tôi sẽ không bao giờ ăn nguồn nước ấy vì môi trường xung quanh không đảm bảo''.
Trở lại với Trạm nước sạch Yên Đức, có thể sự xuống cấp của một hạng mục như nhà để thiết bị zaven có thể là điều khó tránh khỏi - như lời ông Cường khẳng định do những hao mòn bởi thời gian, thời tiết và khả năng của người sử dụng. Tuy nhiên, cho dù có thế thì Trung tâm nước sạch và vệ sinh môi trường tỉnh cũng không thể làm ngơ trước sự xuống cấp của công trình này, với tư cách là đơn vị chủ đầu tư. Bởi liên quan đến chất lượng nước ở đây, là cuộc sống của biết bao hộ dân vốn đã bao năm mong mỏi được có nguồn nước sạch. Không nên để một công trình chất lượng kém như thế, khi mà tình hình dịch bệnh đang có nguy cơ bùng phát và lây lan mạnh như hiện nay.
