Vì sự phồn vinh, hữu nghị

Mục tiêu chung của việc hợp tác xây dựng Khu hợp tác kinh tế biên giới là hình thành một khu vực có kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, môi trường đầu tư thuận lợi, thông thoáng cho phát triển kinh tế, thương mại và hợp tác phát triển giữa các tỉnh biên giới hai nước Việt - Trung.

Trên cơ sở doanh nghiệp hai nước cũng như doanh nghiệp nước thứ 3 có nhiều điều kiện thuận lợi để tham gia xây dựng khu vực này thành điểm tăng trưởng mới của hợp tác kinh tế thương mại hai nước và phát huy vai trò trong hợp tác kinh tế thương mại ASEAN - Trung Quốc.

* Chiến lược phát triển kinh tế thương mại quốc gia

Trong thời gian gần đây, Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Trung Quốc đã rất nỗ lực, dành nhiều quan tâm cho việc xây dựng những bước đi đầu tiên của mô hình hợp tác mới này.

Về phía Việt Nam, ngày 2-3-2009, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 34/2009/QĐ-TTg về phê duyệt Quy hoạch phát triển Vành đai kinh tế ven biển Vịnh Bắc Bộ đến năm 2020, trong đó có nội dung mang tính định hướng: “Hợp tác với Trung Quốc xây dựng Khu thương mại tự do Móng Cái”. Cụ thể hơn, trong Quyết định số 99/2009/QĐ-TTg (ngày 29-7-2009) về phê duyệt Đề án phát triển thành phố cửa khẩu quốc tế Móng Cái đến năm 2020 của Thủ tướng Chính phủ đã cho phép lãnh đạo TP Móng Cái được trao đổi với lãnh đạo của TX Đông Hưng để triển khai xây dựng thí điểm khu hợp tác kinh tế biên giới theo hướng có quy chế chung trong một số lĩnh vực trên cơ sở phù hợp với luật pháp của mỗi nước. Ngoài ra, còn một số cơ chế chính sách chung khác của Nhà nước Việt Nam ban hành trong thời gian gần đây đã dành cho các Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái rất nhiều ưu đãi. Về phía Trung Quốc, trong thời gian qua cũng đã rất nỗ lực và có những bước đi cụ thể cho việc xây dựng khu hợp tác này.

Để thực hiện chiến lược phát triển kinh tế thương mại của Chính phủ hai nước, lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh và chính quyền Khu tự trị dân tộc Choang - Quảng Tây đã chỉ đạo TP Móng Cái và TX Đông Hưng đẩy mạnh hợp tác. Vào tháng 5-2009 vừa qua, tại TP Nam Ninh (Quảng Tây) trong khuôn khổ hội nghị lần thứ 2 Uỷ ban công tác liên hợp giữa các tỉnh biên giới phía Bắc Việt Nam với tỉnh Quảng Tây, lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh và Khu tự trị dân tộc Choang - Quảng Tây đã cùng ký biên bản ghi nhớ, trong đó có nội dung “Hai bên cùng nỗ lực thúc đẩy xây dựng Khu hợp tác kinh tế xuyên biên giới Móng Cái - Đông Hưng”.

* Phát huy tối đa lợi thế hai bên

Việc xây dựng Khu hợp tác kinh tế xuyên biên giới Đông Hưng (Trung Quốc) - Móng Cái (Việt Nam) đã được các nhà nghiên cứu khẳng định là nhu cầu cần thiết trong tiến trình thúc đẩy vực Khu mậu dịch tự do Trung Quốc - ASEAN. So với các địa phương trên toàn tuyến biên giới Việt - Trung, có thể nói TP Móng Cái (Quảng Ninh) và TX Đông Hưng (Quảng Tây) có nhiều lợi thế hơn cả trong việc xây dựng khu hợp tác kinh tế qua biên giới. Phát biểu về vấn đề này, đồng chí Nhữ Thị Hồng Liên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh khẳng định: Việc xây dựng khu hợp tác kinh tế xuyên biên giới sẽ giúp hai nước có quy hoạch tổng thể thống nhất, tạo điều kiện cho các tỉnh biên giới phát triển kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân. Tuy thuận lợi là rất lớn nhưng không phải là không có khó khăn, thách thức. Bởi đây là một trong những vấn đề mới đối với Việt Nam nói chung và Quảng Ninh nói riêng. Tỉnh Quảng Ninh đang triển khai xây dựng các bước đầu tiên nhưng nhận thấy một số vướng mắc sẽ gặp phải như nội hàm của sự hợp tác chưa được định hình một cách rõ ràng. Đó là việc phải xác định được rõ lĩnh vực hợp tác, cơ chế, chính sách áp dụng chung và mô hình quản lý như thế nào... Để nhanh chóng triển khai mô hình, đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh cũng cho biết, thời gian tới, thông qua nhiều hình thức, tỉnh sẽ tiếp tục lấy ý kiến từ các chuyên gia, học giả và những người có ý tưởng tốt cho việc xây dựng mô hình ở cả hai nước Việt - Trung.

Cùng chung quan điểm về vấn đề này, Phó Bí thư, Thị trưởng Đông Hưng Lưu Dược Toàn cũng nhấn mạnh: TX Đông Hưng và TP Móng Cái có ưu thế vị trí rất rõ ràng, là đầu cầu quan trọng trong hợp tác kinh tế thương mại giữa Trung Quốc với Việt Nam và các quốc gia Đông Nam á khác. Hai địa phương cùng nhau hợp tác xây dựng khu kinh tế xuyên biên giới sẽ mở ra cơ hội rất lớn để thúc đẩy phát triển kinh tế thương mại mỗi bên. Mục tiêu chung của hai quốc gia là phát triển Đông Hưng và Móng Cái trở thành hai thành phố cửa khẩu quan trọng của biên giới hai nước. Tại đây, cửa khẩu biên giới sẽ trở thành trung tâm của “hành lang kinh tế” đạt trình độ tăng trưởng kinh tế khu vực.

Thể hiện quyết tâm trong việc xây dựng thành công mô hình Khu hợp tác kinh tế xuyên biên giới, với vai trò là người đứng đầu chính quyền TP Móng Cái, đồng chí Nguyễn Mạnh Hà, Chủ tịch UBND TP Móng Cái bày tỏ quan điểm: Móng Cái và Đông Hưng sẽ gắn kết chặt chẽ bằng chính mô hình Khu hợp tác kinh tế xuyên biên giới. Để làm được điều này, chính quyền hai bên sẽ  tích cực, chủ động tìm ra những lĩnh vực, phương thức, mô hình hợp tác phù hợp, tiến tới thoả thuận về những lĩnh vực, dự án cụ thể nhằm khai thác và phát huy tối đa thế mạnh của từng địa phương. Móng Cái quyết tâm và sẵn sàng chuẩn bị mọi điều kiện để xây dựng Khu hợp tác kinh tế xuyên biên giới thành công và hiệu quả, góp phần mang lại sự phồn vinh, hữu nghị cho hai quốc gia.

* Ý kiến chuyên gia

Như tin đã đưa, ngày 5-12, tại TP Móng Cái đã diễn ra hội thảo “Xây dựng mô hình Khu Kinh tế xuyên biên giới Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc). Đây là một nội dung quan trọng nằm trong chương trình Hội chợ thương mại - du lịch quốc tế Việt - Trung 2009. Tại hội thảo này, các chuyên gia, học giả thuộc hai nước đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu cho việc triển khai xây dựng một mô hình lần đầu tiên được đề cập trong hợp tác biên giới Việt - Trung.

* PGS-TS Hoàng Sỹ Động, Viện chiến lược phát triển (Bộ Kế hoạch và Đầu tư): Tập trung giải quyết 3 vấn đề cơ bản

Từ 4 năm trở lại đây, trong một số văn bản chính thức được ký kết giữa Đảng, Chính phủ 2 nước Việt Nam - Trung Quốc đã đề cập đến nội dung hợp tác kinh tế (HTKT) xuyên biên giới. Đặc biệt ở cấp tỉnh, các địa phương biên giới 2 nước đã ký các văn bản thoả thuận về xây dựng HTKT xuyên biên giới như: Đồng Đăng (Lạng Sơn), Kim Thành (Lào Cai) và Móng Cái (Quảng Ninh). Tuy nhiên, khi xây dựng vận hành khu HTKT xuyên biên giới đã gặp những thách thức không nhỏ đối với các vấn đề thâm thủng thương mại, vấn đề ô nhiễm môi trường, an ninh trật tự xã hội và vấn đề buôn lậu... Sau một thời gian tham gia nghiên cứu, tôi thấy rằng 2 nước cần tiếp tục cùng nhau giải quyết 3 vấn đề cơ bản trong HTKT xuyên biên giới. Đó là, khắc phục thâm thủng thương mại của Việt Nam trong kim ngạch XNK giữa 2 nước bằng cách tăng cường chủng loại và số lượng hàng hoá xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường Trung Quốc. Nâng cao chất lượng sản phẩm hàng hoá của 2 nước để giảm thiểu thiệt hại cho người tiêu dùng và người sản xuất. Hai nước cần thực hiện chuẩn hoá trong thể chế, chính sách và việc thực thi hợp tác, trao đổi kinh tế thương mại, du lịch theo chuẩn mực quốc tế.

* PGS Nông Lập Phu, Phó Viện trưởng Thường trực Viện nghiên cứu Đông Nam á (Viện KHXH Quảng Tây):  Đầu cầu quan trọng trong hợp tác KT-TM với các quốc gia Đông Nam á

TX Đông Hưng (Quảng Tây - Trung Quốc) và TP Móng Cái (Quảng Ninh - Việt Nam) có ưu thế vị trí rất rõ ràng, là đầu cầu quan trọng trong hợp tác kinh tế thương mại giữa Trung Quốc với Việt Nam và các quốc gia Đông Nam á khác. Với vị trí địa lý thuận lợi, trong bối cảnh khu vực mậu dịch tự do Trung Quốc - ASEAN sắp được thành lập, hai địa phương phải tăng cường hợp tác, đưa ưu thế vị trí trở thành ưu thế cạnh tranh, đưa ưu thế cạnh tranh trở thành ưu thế kinh tế, cùng nhau thực hiện kinh tế phát triển và phồn vinh, đóng góp vào sự phát triển quan hệ hữu nghị Trung - Việt. Đông Hưng đã được đưa vào là bộ phận quan trọng trong xây dựng khu kinh tế Vịnh bắc bộ Quảng Tây, nhiều chính sách ưu đãi sẽ được thực hiện ở đây. TP Móng Cái là khu kinh tế cửa khẩu quốc gia trọng điểm, được hưởng nhiều chính sách ưu đãi. Hai bên cần được tăng cường hợp tác đầu tư, thực hiện bổ sung ưu thế, làm cho tài nguyên được sử dụng hiệu quả, thực hiện chiến lược hai bên cùng có lợi.

*  TS Hoàng Văn Huấn, Phó Chủ tịch Hiệp hội DN Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam: Tạo ra sự hợp tác dài hạn, bền vững thông qua kênh đầu tư

Đối với sự hợp tác kinh tế giữa TP Móng Cái (Việt Nam) và TX Đông Hưng (Trung Quốc), chúng tôi cho rằng, bên cạnh những điều kiện thuận lợi cũng cần có quyết tâm vượt qua một số rào cản thì mới thành công. Móng Cái và Đông Hưng cùng nằm trong khu vực “Hai hành lang và một vành đai kinh tế”. Đối với các khu kinh tế cửa khẩu, mặc dù nhà nước đã có nhiều chính sách ưu đãi nhưng nhìn chung kết quả thu được chưa tương xứng với tiềm năng, thế mạnh. Các nhà quản lý và các nhà khoa học cần phân tích tình hình đó để giúp Móng Cái có những bước đi phù hợp với thực tế. Bên cạnh đó, việc xây dựng khu hợp tác kinh tế xuyên biên giới cần tạo ra sự hợp tác dài hạn, bền vững của cả hai bên thông qua kênh đầu tư chứ không chỉ tập trung chủ yếu vào thương mại như hiện nay. Việc tập trung đầu tư vào các lĩnh vực sản xuất có thế mạnh như chế biến hàng nông lâm hải sản, sản xuất hàng tiêu dùng, sản xuất phần mềm… để tiêu thụ trong nước và xuất khẩu là hướng đi cần được quan tâm.

* Ông Triệu Đào, đại diện Ty Thương vụ Quảng Tây (Trung Quốc): Thống nhất thiết kế, quy hoạch

Việc xây dựng khu hợp tác kinh tế xuyên biên giới Việt - Trung nhằm phục vụ mục tiêu hợp tác, trao đổi kinh tế, thương mại, du lịch giữa Việt Nam và Trung Quốc. Do vậy, xây dựng khu hợp tác kinh tế xuyên biên giới Móng Cái - Đông Hưng trước hết cần làm tốt việc hợp tác xây dựng cầu Bắc Luân 2 nối Đông Hưng với Móng Cái. ở khu vực xây dựng cầu mỗi bên cần dành ra diện tích cụ thể để cùng xây dựng khu hợp tác xuyên biên giới với sự thống nhất quy hoạch, thống nhất thiết kế, thống nhất xây dựng đảm bảo sự hài hoà trong công tác quản lý của hai bên. Công tác điều hành các hoạt động xuất nhập khẩu qua khu hợp tác xuyên biên giới cần có sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ.