Đến nay, hầu hết các địa phương trong tỉnh đều cơ bản hoàn thành việc triển khai Quyết định 515/2007/QĐ-UBND của UBND tỉnh “về việc ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của thôn, bản, khu phố trên địa bàn Quảng Ninh”. Riêng ở TP Hạ Long, việc triển khai quyết định này gặp nhiều khó khăn và có khá nhiều ý kiến chưa đồng thuận.
Tuy phải mượn địa điểm, nhưng buổi họp dân của khu 3, phường Bãi Cháy vẫn có nhiều người phải ngồi ngoài hành lang. Ảnh: PV 
Cách đây không lâu, TP Hạ Long đã tiến hành điều chỉnh quy mô các khu phố, tổ dân trên địa bàn. Cuối tháng 12-2005, TP Hạ Long lập đề án số 1904/ĐA-UBND “V/v điều chỉnh quy mô khu phố, tổ dân ở các phường, xã trên địa bàn TP Hạ Long”; thành lập Ban chỉ đạo thực hiện đề án. Được biết, việc sáp nhập các khu phố của TP Hạ Long là để thuận tiện cho việc đầu tư xây dựng nhà sinh hoạt cộng đồng, củng cố và nâng cao chất lượng bộ máy cán bộ khu phố, tổ dân… Đề án được chia làm 2 giai đoạn, giai đoạn 1 thực hiện việc điều chỉnh quy mô khu phố, tổ dân ở 12 phường trung tâm của thành phố; giai đoạn 2 sẽ thực hiện ở 8 phường, xã còn lại sau khi tổng kết, rút kinh nghiệm thực hiện giai đoạn 1.
Đầu năm 2006, TP Hạ Long bắt đầu tiến hành triển khai việc điều chỉnh quy mô khu phố, tổ dân giai đoạn 1. Tuy nhiên, theo phản ánh của nhiều cán bộ tổ dân, khu phố và những người trực tiếp làm công tác này thì TP Hạ Long đã chủ quan, nóng vội trong việc triển khai, chưa lắng nghe ý kiến nhân dân. Cụ thể là ngay sau khi xây dựng đề án, thành phố chỉ đạo chính quyền các phường tiến hành rà soát, lập phương án sáp nhập các khu phố, tổ dân. Ngay sau đó, HĐND các phường đã họp bất thường thông qua nghị quyết về việc điều chỉnh; UBND các phường báo cáo UBND thành phố để phê duyệt. Trước khi triển khai sáp nhập các khu phố, TP Hạ Long đã không coi trọng việc lấy ý kiến của nhân dân và những người trực tiếp làm công tác ở các khu phố, tổ dân trên địa bàn. Nhiều phường của thành phố đã điều chỉnh, sáp nhập quy mô khu phố quá lớn và bất hợp lý. Như phường Cao Thắng trước có 20 khu phố sau điều chỉnh chỉ còn 8 khu. Nhiều khu phố có quy mô quá lớn: khu 1, phường Cao Thắng có tới 741 hộ; khu 3, phường Giếng Đáy có 699 hộ; khu 4, phường Hồng Gai có 689 hộ… Trước khi sáp nhập, toàn thành phố có 1.888 tổ dân, 209 khu phố, sau điều chỉnh chỉ còn 1.353 tổ dân, 150 khu phố. Cũng may là đến nay, TP Hạ Long chưa kịp triển khai giai đoạn 2 của đề án trên.
Có thể khẳng định rằng, quy mô các khu phố của TP Hạ Long sau khi điều chỉnh là không phù hợp so với Quyết định số 13/2002/QĐ-BNV của Bộ trưởng Bộ Nội vụ “v/v ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố”; Quyết định 1401/2000/QĐ-UB của UBND tỉnh “V/v ban hành quy chế tạm thời về chức năng, nhiệm vụ của trưởng thôn, bản, khu phố”.
* Cần điều chỉnh quy mô khu phố cho hợp lý
Do quy mô khu phố quá lớn nên đã phát sinh nhiều bất cập trong hoạt động của các khu. Điển hình nhất là việc tổ chức sinh hoạt chi bộ và các đoàn thể. Nhiều chi bộ có số lượng hàng trăm đảng viên, các đoàn thể có số lượng đoàn viên, hội viên lên tới vài trăm, do đó nhà sinh hoạt cộng đồng của các khu không thể đáp ứng được việc tổ chức các buổi sinh hoạt. Những năm qua, TP Hạ Long đã có nhiều cố gắng trong việc dành quỹ đất, đầu tư kinh phí xây dựng các nhà sinh hoạt cộng đồng cho các khu phố. Tuy nhiên, với việc sáp nhập thành các đại khu phố thì mô hình nhà sinh hoạt cộng đồng đa năng như thành phố mong ước xây dựng (để phục vụ hội họp, tổ chức các hoạt động VHVN, TDTT, truyền thanh) cũng khó mà đáp ứng được. Hiện nay, nhiều nhà sinh hoạt cộng đồng trên địa bàn chật hẹp, số lượng người họp đông, nên chất lượng các buổi sinh hoạt không cao.
Mô hình khu phố như QĐ 515 của UBND tỉnh ban hành là thống nhất với các địa phương khác trong toàn quốc theo Quyết định số 13/2002/QĐ-BNV của Bộ trưởng Bộ Nội vụ “V/v ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố”. Nhiều thành phố có mật độ dân cư đông, tính chất đô thị phức tạp hơn TP Hạ Long nhưng qua nhiều năm thực hiện mô hình khu phố theo quy chế trên vẫn hoạt động tốt. Vậy không có lý do gì để TP Hạ Long duy trì thêm một cấp tổ dân dưới các khu phố. Thế nhưng cái khó của TP Hạ Long như đã nói trên là vừa mới sáp nhập các khu phố từ năm ngoái, nay lại tách ra, nên không nhận được sự đồng tình của người dân và cán bộ cơ sở. Một số bí thư chi bộ, khu trưởng trên địa bàn thành phố phản ảnh khi họp các tổ trưởng và hộ dân để bàn về việc thực hiện QĐ 515, nhiều người rất bất bình vì vừa mới nhập vào nay lại tách ra, hay “trên muốn làm gì thì làm!”.
Tình hình thực hiện QĐ 515 trên địa bàn TP Hạ Long thời gian qua cho thấy có nhiều khó khăn do chưa tạo được sự đồng thuận, chưa có sự ủng hộ của người dân. TP Hạ Long cần nghiêm túc đánh giá lại việc thực hiện đề án và nếu chưa làm đúng với các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của cấp trên cần có sự kiểm điểm, rút kinh nghiệm. Thành phố cũng cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền để người dân, cán bộ cơ sở hiểu, từ đó tham gia tích cực vào việc xây dựng quy mô khu phố mới, theo đúng tinh thần QĐ 515 của UBND tỉnh.
