Báo Quảng Ninh số ra ngày 12-8-2009 có bài “Những bức xúc ở xã Phương Đông”, phản ánh sai phạm về quản lý, sử dụng đất đai, xây dựng cơ bản, tài chính... của ông Đỗ Mạnh Huyên khi còn làm Phó Chủ tịch, rồi Chủ tịch xã Phương Đông (TX Uông Bí). Ngay sau khi bài báo đăng, chúng tôi nhận được nhiều đơn, thư của người dân xã Phương Đông phản ánh thêm về những sai phạm mà ông Đỗ Mạnh Huyên khi còn công tác tại xã.
Theo đơn của ông Trần Đình Chiến, trú tại thôn Bí Trung, xã Phương Đông, thì trong quá trình công tác tại xã, ông Huyên đã có nhiều sai phạm trong cương vị của mình, như thể hiện thiếu dân chủ, độc đoán, lộng quyền, thiếu trách nhiệm với dân, làm trái Luật Đất đai, dung túng cho cán bộ cấp dưới gây phiền hà, nhũng nhiễu với dân. Ông Chiến viện dẫn, tại thôn Bí Trung I có 540m2 đất nông nghiệp làm quỹ đất của thôn để sau này điều chỉnh cho các khẩu phát sinh. Khoảng giữa những năm 90 thế kỷ trước, diện tích đất này đã được thôn giao cho ông Dũng, là người dân ở thôn thầu để gieo mạ, sau đó ông Dũng lại cho ông Tợ mượn lại để sử dụng. Một thời gian sau, ông Tợ bán nhà và đất của mình với tổng diện tích 500m2 cho một người tên là Huệ ở phường Quang Trung (TX Uông Bí). Năm 2003, khi bà Huệ làm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 1.040m2, bao gồm cả 540m2 đất của thôn cho ông Dũng mượn. Sau khi phát hiện ra việc này, tập thể lãnh đạo thôn Bí Trung 1 đã làm đơn báo cáo lên UBND xã, nhưng từ đó đến nay, sự việc vẫn chưa được giải quyết. Ông Chiến cho rằng đất công thành đất tư, chỉ có ông Huyên và cán bộ địa chính xã là biết rõ sự việc này. Ông nguyễn Hồng Căn chỉ cho chúng tôi mảnh đất 17.280m2 mà theo ông là quỹ đất 5% của thôn đồng minh đã cấp sai quy định cho 4 hộ dân trong thôn
Ông Nguyễn Hồng Căn, trú tại thôn Đồng Minh, xã Phương Đông có đơn tố cáo sai phạm của ông Đỗ Mạnh Huyên như sau: Năm 1992, HTX Yên Trung tách thành HTX Yên Trung 1 và HTX Yên Trung 2. Vì một số diện tích đất canh tác của thôn Yên Trung 2 khó khăn do thiếu nước, nên năm 1993, TX Uông Bí đã chỉ đạo HTX Yên Trung 2 chuyển đổi một phần diện tích đất sang trồng cây dâu nuôi tằm. Trong đó, thôn Đồng Minh có 17.280m2 thuộc 18 hộ được chỉ đạo chuyển đổi theo mô hình này. Tuy nhiên, sau đó, việc trồng dâu nuôi tằm bị phá sản do giống cây này không phù hợp. Năm 1994, thực hiện Nghị định 64 của Chính phủ về giao đất lâu dài cho nhân dân và cấp bìa đỏ 20 năm về sử dụng đất nông nghiệp, quỹ đất trên địa bàn thôn được chia thành 5 loại: Đất giao 20 năm chia cho các khẩu thuộc diện làm nông nghiệp; đất xây dựng đường giao thông; đất thuỷ lợi phục vụ cho nông nghiệp; đất xây dựng nhà ở; đất 5%. Theo phân loại này thì xã Phương Đông dành ra 28.318m2, trong đó có 17.280m2 của thôn Đồng Minh để làm đất 5%. Tuy nhiên, không hiểu vì lý do gì, 17.280m2 đất này lại thuộc về quyền quản lý của 4 hộ dân trong thôn, rồi các hộ này tiến hành trồng cây lâu năm gồm vải, nhãn. Trước thực trạng này, nhân dân thôn Đồng Minh đã làm đơn kiến nghị lên xã, nhưng tất cả đều rơi vào im lặng. Năm 2003, người dân thôn Đồng Minh thực sự ngỡ ngàng khi hay tin số diện tích trên đã được cấp bìa đỏ cho 4 hộ với quyền sử dụng là 50 năm. Những người có trách nhiệm của thôn liền làm đơn kiến nghị lên xã thắc mắc tại sao đất 5% của thôn lại mang cấp cho cá nhân? Ngày 15-3-2004, thôn Đồng Minh nhận được văn bản số 16 do ông Đỗ Mạnh Huyên, Phó Chủ tịch UBND xã Phương Đông ký, trả lời khẳng định diện tích đất giao cho 4 hộ trồng vải không nằm trong quỹ đất nông nghiệp. Trong đơn, ông Căn khẳng định, diện tích đất này trước khi chuyển đổi mô hình trồng dâu tằm, 18 hộ dân trong thôn vẫn trồng 1 vụ lúa, 1 vụ màu, điều đó được thể hiện rõ trong bản đồ khu dân cư năm 1992, vậy mà lãnh đạo xã lại trả lời một cách vô trách nhiệm như vậy... Còn rất nhiều đơn kiến nghị của nhân dân xã Phương Đông vạch rõ những sai phạm của ông Nguyễn Mạnh Huyên khi còn làm lãnh đạo tại địa phương.
Sau khi nhận được những lá đơn kiến nghị này, trung tuần tháng 9 vừa qua, chúng tôi trở lại xã Phương Đông để tìm hiểu những bức xúc mà người dân kiến nghị. Sau khi nghe chúng tôi trình bày, một đồng chí cán bộ thôn Bí Trung 1 khẳng định, nội dung đơn của ông Trần Đình Chiến là hoàn toàn có cơ sở. Để minh chứng cho việc này, lãnh đạo thôn đã đưa ra biên bản cuộc họp của thôn ngày 16-12-2003 về việc giải quyết kiến nghị của ông Dũng đối với diện tích đất 5% mà ông thầu lại của thôn lại nằm trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bà Huệ. Tại biên bản này nêu rõ: Thửa đất thôn cho ông Dũng thầu thuộc quỹ đất 5% dùng vào việc điều chỉnh đất cho các đối tượng cần thiết sau này. Do vậy, thôn yêu cầu ông Dũng phải đòi lại để trả cho thôn. Tuy nhiên, từ đó đến nay, ông Dũng và thôn đã nhiều lần kiến nghị lên xã Phương Đông và TX Uông Bí, nhưng vẫn chưa lấy lại được. Một người dân trong thôn bức xúc cho biết: “Chúng tôi chẳng hiểu lãnh đạo xã Phương Đông làm việc kiểu gì, đất 5% của thôn lại xác nhận để cho cá nhân có được giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chắc chắn đằng sau việc này có nhiều điều khuất tất”. Cũng tại đây, chúng tôi được nhiều hộ dân của thôn cung cấp thêm những sai phạm của ông Huyên, như đã dung túng cho cán bộ địa chính trong thời gian ông làm Chủ tịch UBND xã để chiếm đoạt tiền của nhân dân. Điển hình là trường hợp gia đình ông Vũ Văn Minh, thôn Bí Trung 1, đất ở ổn định từ năm 1965 đã được cấp sổ đỏ, khi làm thủ tục tách thửa đất cho hai hộ khác, đã phải nộp trên 90 triệu đồng tiền thuế, nhờ chị Trịnh Thu Cúc là cán bộ địa chính xã Phương Đông nộp hộ vào Kho bạc Nhà nước TX Uông Bí. Nhưng sau gần một năm làm thủ tục và tách thửa đất, cũng như nộp số tiền trên để chuyển mục đích sử dụng từ đất vườn sang đất ở để làm sổ đỏ, gia đình vẫn chưa nhận được hoá đơn thu tiền của Kho bạc. Gia đình ông Minh đã nhiều lần thắc mắc và kiến nghị lên xã, nhưng vẫn không được trả lời. Mãi tới gần đây, chị Cúc mới mang xuống cho gia đình ông Minh hai tờ hoá đơn và trả lại cho gia đình ông Minh gần 10 triệu đồng tiền thừa. Được biết, chị Cúc hiện đã chuyển sang làm cán bộ địa chính phường Yên Thanh. Dư luận đặt câu hỏi, với hàng chục hộ gia đình trong thôn làm thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất để tách thửa, số tiền dư ra là bao nhiêu, và bao nhiêu hộ được trả lại?
Chúng tôi đã gặp trực tiếp ông Nguyễn Hồng Căn ở thôn Đồn Minh. Ông bức xúc cho biết: “Nhiều năm nay, nhân dân trong thôn chúng tôi đã làm đơn kiến nghị lên các cấp về trường hợp lãnh đạo xã “bật đèn xanh” để hợp thức hoá 17.280m2 đất 5% của thôn cấp cho 4 hộ dân. Điều khó hiểu là, đã có nhiều văn bản trả lời từ xã đến thị xã, nhưng hầu hết đều cho rằng việc cấp đất này là có cơ sở. Chúng tôi là những người sinh sống tại đây mấy chục năm nay, am tường từng chi tiết trong bản đồ địa chính, kế hoạch phân chia đất, chẳng nhẽ lại không biết rằng 17.280m2 đất đó thuộc quỹ 5% hay sao mà trả lời như vậy”. Ông Căn đưa chúng tôi đến thửa đất nêu trên. Ông cho hay, hiện đã có vài hộ treo biển bán thửa đất đó, với thời giá hiện nay, khu vực này phải trị giá đến vài tỷ đồng. Nhiều người dân sống quanh khu đất trên bức xúc: Chúng tôi rất mong muốn các cơ quan chức năng sớm điều tra làm rõ những sai phạm này để lấy lại niềm tin cho nhân dân… Chúng tôi đã có buổi làm việc với lãnh đạo xã Phương Đông về những vấn đề nhân dân kiến nghị, thì được trả lời, đây là vấn đề thuộc lịch sử để lại (?!). Trao đổi qua điện thoại với lãnh đạo TX Uông Bí, cũng được trả lời rằng những sai phạm của ông Đỗ Mạnh Huyên đã bị xử lý trước đó rồi (?). Hiện ông Đỗ Mạnh Huyên là Trưởng Ban đền bù GPMB TX Uông Bí. Sau khi báo Quảng Ninh phản ánh “Những bức xúc ở xã Phương Đông”, đến nay Toà soạn chưa nhận được sự phản hồi nào từ phía UBND TX Uông Bí. Và hiện tại Toà soạn vẫn tiếp tục nhận được đơn của nhân dân xã Phương Đông tố cáo về một số sai phạm liên quan đến ông Đỗ Mạnh Huyên.