Ngày 24-6, Báo Quảng Ninh có đăng bài “Công ty CP Công nghiệp tàu thuỷ Sông Chanh: Vi phạm nhiều quy định về pháp luật lao động”. Sau khi báo ra, Thanh tra Sở LĐTBXH Quảng Ninh đã tiến hành thanh tra về tình hình thực hiện pháp luật lao động của Công ty. Kết quả thanh tra cho thấy, những vi phạm của Công ty CP Công nghiệp tàu thuỷ Sông Chanh mà Báo đã nêu mới chỉ là “phần nổi của tảng băng chìm”. Để hiểu sâu hơn những vi phạm của đơn vị, chúng tôi tiếp tục thông tin về những nội dung mà Thanh tra Sở LĐTBXH đã làm rõ.
Doanh nghiệp nhiều... không
Tại kết luận số 3403/KL-LĐTBXH do đồng chí Nguyễn Đình Tuấn, Giám đốc Sở LĐTBXH ký kết luận thanh tra việc thực hiện pháp luật lao động tại Công ty CP Công nghiệp tàu thuỷ Sông Chanh, đã nêu rất rõ những vi phạm của đơn vị này. Kết luận khẳng định, nhiều quy định của pháp luật về lao động đã không được Công ty thực hiện như: Không thực hiện chế độ báo cáo định kỳ với Sở LĐTBXH; không thực hiện đầy đủ các chế độ BHXH, BHYT cho người lao động (LĐ); không trích lập quỹ dự phòng trợ cấp mất việc làm. Không thực hiện trả lương làm thêm giờ của người LĐ theo quy định. Không bố trí nghỉ phép năm cho người LĐ, không đăng ký một số thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn LĐ; không thực hiện khám sức khoẻ 2 lần/năm đối với LĐ làm công việc nặng nhọc, độc hại và đặc biệt nặng nhọc, độc hại cho công nhân, không cấp thẻ an toàn cho 290 LĐ làm công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động; không đo đạc, kiểm tra môi trường tại nơi làm việc theo quy định...
Hàng loạt quyền lợi của người lao động bị vi phạm
Theo kết luận thanh tra, dù sử dụng 385 lao động trong đó có 256 lao động bắt buộc phải tham gia BHXH, BHYT nhưng Công ty CP Công nghiệp tàu thuỷ Sông Chanh chỉ đóng BHXH, BHYT cho 174 người. Như vậy, Công ty trốn đóng BHXH, BHYT cho 82 LĐ. Đối với những người được đóng BHXH, BHYT, Công ty cũng áp dụng sai mức lương làm căn cứ đóng BHXH: Cụ thể Công ty tham gia BHXH trên cơ sở 3 mức lương: 540.000đ, 620.000đ, 720.000đ x 23%. Trong khi đó theo quy định, mức lương làm cơ sở đóng BHXH là tổng mức tiền lương, tiền công (bao gồm các loại phụ cấp có tính chất như lương) ghi trên hợp đồng lao động (Tiền lương và phụ cấp nói trên phải thực hiện theo đúng thang, bảng lương mà doanh nghiệp đã xây dựng và đăng ký với cơ quan lao động địa phương). Đồng thời, Công ty cũng không thực hiện trả vào lương khoản 17% tiền BHXH cho 82 LĐ hợp đồng thời hạn từ đủ 3 tháng trở lên và 129 LĐ hợp đồng thời hạn dưới 3 tháng. Đã thế, đến thời điểm thanh tra, Công ty vẫn còn nợ BHXH huyện Yên Hưng 156.703.468đ.
Bên cạnh đó, quyền lợi của người lao động về làm thêm giờ, chế độ nghỉ ngơi cũng không được Công ty CP Công nghiệp tàu thuỷ Sông Chanh thực hiện theo đúng quy định. Mặc dù Nhà nước đã quy định rõ khi người lao động làm thêm giờ được trả lương làm thêm giờ theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương thực trả của công việc đang làm như sau: Vào ngày thường, ít nhất bằng 150%; vào ngày nghỉ hàng tuần, ít nhất bằng 200%, vào ngày lễ, ngày nghỉ có hưởng lương, ít nhất bằng 300%. Nhưng ở Công ty CP Công nghiệp tàu thuỷ Sông Chanh, khi lao động làm thêm giờ vào ngày chủ nhật, lực lượng lao động trực tiếp chỉ được trả 100% lương sản phẩm, bố trí ăn ca 8.000 đ/bữa và bồi dưỡng thêm 15.000đ/người/công còn lực lượng lao động gián tiếp không được trả lương thêm giờ. Công ty thanh toán chế độ nghỉ lễ, tết hưởng nguyên lương chưa đúng quy định đối với lao động trực tiếp sản xuất: Hưởng lương mức lương tối thiểu 540.000đ/30 ngày công x số ngày nghỉ lễ, tết (theo quy định pháp luật: chia 26 ngày để tính lương ngày công). Ngoài ra, Công ty cũng chưa thực hiện đầy đủ chính sách đối với lao động nữ mặc dù Công ty đang sử dụng 112 lao động nữ, trong đó có 50 lao động nữ làm công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại... Quyền lợi của người lao động còn đang làm việc đã bị bớt xén như thế, quyền lợi của người lao động đã chấm dứt HĐLĐ cũng bị Công ty CP Công nghiệp tàu thuỷ Sông Chanh bỏ qua. Chẳng hạn như không chi trả trợ cấp thôi việc cho người lao động (trong năm 2007 và 5 tháng đầu năm 2008 có 19 lao động đã chấm dứt HĐLĐ nhưng chưa được thanh toán trợ cấp); sử dụng quyết định xử lý kỷ luật để chấm dứt hợp đồng; yêu cầu bồi thường toàn bộ chi phí đào tạo dù không có hợp đồng đào tạo ràng buộc... Thậm chí, Công ty còn không thực hiện đúng trong việc trích kinh phí cho hoạt động của Công đoàn, tổ chức bảo vệ quyền lợi cho người lao động. Theo quy định, Công ty phải trích kinh phí công đoàn với tỷ lệ 2% tổng quỹ lương nhưng trong năm 2007 Công ty mới trích 1%, còn 5 tháng đầu năm 2008 vẫn... nợ.
Không tuân thủ pháp luật
Ngoài những vi phạm nói trên, Thanh tra Sở LĐTBXH còn kết luận Công ty CP Công nghiệp tàu thuỷ Sông Chanh có những việc làm trái luật trong ký kết HĐLĐ, trong ban hành quy chế thi đua khen thưởng... Mặc dù Bộ luật Lao động và các văn bản có liên quan đã hướng dẫn rất rõ trong cách ghi HĐLĐ nhưng Công ty vẫn ghi chép các nội dung HĐLĐ không đúng quy định: Ghi không đúng tên loại hợp đồng, (dài hạn, ngắn hạn); bỏ trống không ghi chế độ nghỉ hàng năm hoặc chế độ BHXH hoặc ghi là công ty mua bảo hiểm tai nạn lao động; làm thêm giờ bồi dưỡng 2.000đ (ca 2) hoặc 3.000đ (ca 3) - từ thời điểm còn là Công ty đóng tàu Thuỷ An; thoả thuận khác (thời gian công tác tối thiểu tại công ty 5 năm mới được thôi việc nếu vi phạm phải bồi thường...). Đặc biệt, Công ty đã ban hành quyết định số 128/QĐ-GĐ ngày 25-4-2008 với rất nhiều quy định trái luật như: Thời gian thử việc, ký HĐLĐ, chi phí bồi thường, điều kiện của người xin việc... Công ty cũng có quy định trái luật khác là yêu cầu lao động phải nộp bằng gốc khi vào làm việc tại đơn vị. Nếu ai chưa có bằng gốc phải nộp phạt bằng tiền. Thực tế từ đầu năm 2007 đến tháng 5-2008, Công ty đã thu tiền đặt cọc của 24 lao động với tổng số tiền 31,5 triệu đồng. Mặt khác, trong quy chế thi đua khen thưởng ban hành ngày 20-01-2007 của Công ty còn đề ra quy định phạt tiền đối với người lao động nếu bị xếp loại thi đua thấp... Trên thực tế, việc xem thường pháp luật, ngang nhiên xử lý kỷ luật lao động bằng hình thức phạt tiền của Công ty CP Công nghiệp tàu thuỷ Sông Chanh đã khiến rất nhiều lao động bức xúc. Bởi lẽ, việc phạt tiền này rất tuỳ tiện, nghỉ không có lý do: phạt; ăn trộm tài sản của Công ty: Phạt gấp 10 lần giá trị tài sản; hết giờ làm việc không tắt quạt: phạt; lái xe không phát hiện người ngồi trên xe giấu tài sản của Công ty mang ra ngoài cũng bị phạt... Thậm chí, có lao động bị phạt gấp nhiều lần so với lương tháng.
Qua kết luận của Thanh tra Sở LĐTBXH Quảng Ninh có thể thấy những vi phạm của Công ty CP Công nghiệp tàu thuỷ Sông Chanh đã rất rõ ràng. Trên cơ sở này, Sở LĐTBXH đã yêu cầu Công ty CP Công nghiệp tàu thuỷ Sông Chanh phải thực hiện đúng các quy định về pháp luật lao động và báo cáo kết quả, kế hoạch thực hiện bằng văn bản gửi Sở LĐTBXH trước ngày 30-7-2008.
>>Công ty CP Công nghiệp tàu thuỷ Sông Chanh: Vi phạm nhiều quy định về pháp luật lao động
