LTS: Giá trị nổi bật nhất, làm mê hoặc lòng người của Vịnh Hạ Long là vẻ đẹp cảnh quan thiên nhiên. Để giúp bạn đọc có cái nhìn sâu sắc hơn về vẻ đẹp của Hạ Long khi quyết định bình chọn cho Hạ Long là 1 trong 7 kỳ quan tự nhiên thế giới trên trang web: www.natural7wonders.com do tổ chức New Open World tiến hành, QNCT xin giới thiệu bài viết này để mọi người tham khảo...
Hạ Long xanh
Vào lúc 17 giờ 17 phút ngày 14-12-1994, tại khách sạn du lịch Le Meridien nổi tiếng của thành phố Phuket (miền Nam Thái Lan), Hội đồng Di sản Thế giới tại kỳ họp lần thứ 18, với số phiếu tuyệt đối 100%, đã biểu quyết công nhận Vịnh Hạ Long của Việt Nam vào danh mục Di sản Thế giới.
Thuyết trình về những giá trị ngoại hạng và giá trị toàn cầu của Vịnh Hạ Long trước Hội đồng Di sản Thế giới trước khi biểu quyết, ông James Thorsell, giám đốc tổ chức Di sản thiên nhiên (IUCN) của UNESCO, đã đánh giá vẻ đẹp của Hạ Long như sau: “Những ngọn núi đá nhô lên từ mặt nước Hạ Long là một cảnh độc đáo tự nhiên với một sự tuyệt mỹ của thiên nhiên ưu đãi, đặc biệt là các di sản khảo cổ. Nó xứng đáng được bảo quản và ghi vào danh mục Di sản Thế giới với tiêu chuẩn là một Di sản thiên nhiên”.
Đánh giá trên của ông James Thorsell không phải là mới mẻ và bất ngờ. Bởi trước ông khoảng 550 năm, đại thi hào Nguyễn Trãi, trong một chuyến chu du đến Vân Đồn, đã đắm say trước vẻ đẹp tuyệt mỹ của Hạ Long và khẳng định:
Lộ nhập Vân Đồn san phục san
Thiên khôi địa thiết phó kỳ quan
Dịch là :
Đường đến Vân Đồn lắm núi sao
Kỳ quan đất dựng giữa trời cao
(Trích bài Vân Đồn - Đào Duy Anh dịch)
Chính Nguyễn Trãi là danh nhân đầu tiên và sớm nhất khẳng định Vịnh Hạ Long là một kỳ quan.
Vậy vẻ đẹp nào của Hạ Long là “độc đáo với một sự tuyệt mỹ của thiên nhiên ưu đãi” như Hội đồng Di sản thế giới đánh giá?
Chúng tôi xin “lượng hoá”, nêu lên mấy đặc trưng sau:
1. Vịnh Hạ Long là tác phẩm nghệ thuật thiên nhiên hoành tráng.
Vịnh Hạ Long là tác phẩm nghệ thuật tạo hình kỳ vĩ của tạo hoá, kết hợp hài hoà giữa điêu khắc và hội hoạ, giữa tính hoành tráng khoẻ khoắn với nét duyên dáng thơ mộng. Nhưng Hạ Long không chỉ là tác phẩm nghệ thuật tĩnh mà luôn luôn biến đổi dáng hình và màu sắc theo thời gian và góc nhìn, tạo nên trong giây lát những cảnh sắc khác thường, có sức quyến rũ, khiến cho du khách ngỡ ngàng, bối rối. Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng từng có những cảm xúc như thế khi chiêm ngưỡng Hạ Long. Ông viết: “Đây là một cảnh hay bao cảnh? Cảnh trần hay cảnh nào?” (Trích Tổ quốc ta, nhân dân ta, sự nghiệp ta và người nghệ sĩ).
Trên trái đất này, không có vùng biển đảo nào như Hạ Long, trên diện tích không rộng, mọc lên hàng nghìn đảo đá muôn hình muôn vẻ, tựa tấm thảm xanh lộng lẫy, lấp lánh vô số châu ngọc. Đảo có chỗ quần tụ lại, xúm xít, trông xa ngỡ chồng chất lên nhau. Thoạt nhìn, tưởng là những tảng than kíp lê khổng lồ lăn xuống vịnh. Có chỗ đảo đứng dọc ngang, xen kẽ nhau, tạo nên tuyến chạy dài hàng chục ki lô mét, như bức trường thành vững chãi, ngăn khơi với lộng, có chỗ đảo tách ra, đứt nối, gãy khúc nhấp nhô...
Đảo Hạ Long không phải là những quả núi đá đơn điệu, buồn tẻ, mà là thế giới sống động những sinh linh ẩn hiện trong biết bao hình hài bí ẩn bằng đá. Đảo này thì giống ông già ngồi câu cá (hòn Ông Lã Vọng), đảo kia tựa như nhà sư đứng chắp tay niệm Phật (hòn Ông Sư), đảo nọ y hệt đôi gà chọi nhau trên sóng nước (hòn Gà Chọi) hay chú đại bàng đậu trên mỏm đá rình mồi (hòn Con Đại bàng) v.v... Dường như các đảo đá đều có nội tâm, đều có suy nghĩ, khát vọng và hoài niệm về quá khứ như những sinh linh.
Hạ Long! Bái Tử Long! Rồng đã khuất rồi chỉ còn đá
Những đêm trăng đá suy nghĩnhư người
Khi xuân đến, đá động lòngthương nhớ
Khi hè gọi, đá xôn xao trong dạ đá...
(Chế Lan Viên: Cành phong lan bể)
Đi giữa Hạ Long với hàng nghìn đảo đá sừng sững, trăm hình nghìn dáng nhấp nhô, ta có cảm giác như đi giữa một thế giới động vật trải qua hàng triệu năm hoá đá.
Bạn hãy nhìn vào chân các đảo đá, chỗ mấp mé mặt nước. ở đấy, biển cả đã cần cù chạm khắc vào chân đảo nhiều hình dáng kỳ lạ, tầng tầng, lớp lớp, trông xa tựa bức phù điêu uốn lượn quanh chân đảo. Trải qua hàng triệu năm, với sự tác động không ngừng của nước biển (muối) và đá vôi (can xi), hình tượng chạm khắc quanh chân đảo hằn sâu xuống, làm cho chân đảo vẹt hẳn, nhiều chân đảo trở nên mảnh khảnh, không còn cân đối với cái thân đồ sộ của nó, tạo nên những hình tượng kỳ dị, ngộ nghĩnh. Ta tưởng chỉ với một cơn gió cấp năm, cấp sáu, những đảo ấy có thể đổ rầm xuống biển. Điểm xuyết giữa cái thế giới điêu khắc kỳ lạ nhưng còn ở dạng phác thảo ấy là những khối kiến trúc uy nghi, tạo dựng bởi bàn tay tài hoa của nhà kiến trúc sư Tạo hoá. Có đảo hình trụ tứ giác bề thế, bốn mặt phẳng lì, đen bóng như được ghép bằng ván gỗ lim bào nhẵn (hòn Mái Nhà); có đảo cong cong giống chiếc ngà voi, càng lên cao càng thon nhỏ và nhọn sắc (hòn Ngà Voi); có đảo được cấu trúc bởi những phiến đá vuông vức chồng lên nhau, trông chông chênh, nhưng trải qua hàng triệu năm vẫn bền vững trên sóng nước (hòn Xếp). Có đảo đứng sừng sững, trầm mặc, án ngữ một hướng nhìn ra cửa biển (hòn Pháo Đài)... Trên các đảo đá, thảm thực vật thân lùn, lá nhỏ phủ màu xanh mượt mà lên đỉnh như “tóc đào từng chòm” (Nguyễn Trãi: bài Vân Đồn).
Mặt Vịnh Hạ Long, chỗ mênh mông khoáng đạt, chỗ thắt lại như ao, vũng, chỗ bị kẹp giữa hai triền đảo như con kênh, chỗ uốn quanh chân đảo mềm mại tựa dải lụa xanh. Vẻ duyên dáng của Hạ Long là cái lung linh bát ngát, cái tĩnh lặng, huyền ảo của nước, trời: “Núi thì lấp loáng bóng nước, nước thì lênh láng lưng trời” (Chúa Trịnh Cương). Bốn mùa Hạ Long xanh một màu xanh đằm thắm, màu xanh biếc của biển. Màu xanh lam của núi. Màu xanh lục của trời. Màu xanh ấy trường cửu, bát ngát, trẻ trung...
(Còn nữa)
Kỳ sau: Cảnh quan Hạ Long biến đổi theo góc nhìn và thời gian.
