Năm 1999, 40 giáo viên mầm non ở TP Hạ Long có đơn gửi các cơ quan chức năng của thành phố, tỉnh, đề nghị được tính thời gian công tác trước tháng 4-1993 - là thời gian đã tham gia đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) để được hưởng chế độ BHXH khi nghỉ chế độ.
Được biết 40 giáo viên này đều có thời gian công tác tại các cơ sở giáo dục mầm non (GDMN) từ trước tháng 4-1993, trong đó người có thời gian lâu nhất là từ năm 1976, người ít nhất cũng từ năm 1985 và đã được cơ quan BHXH ghi trên sổ BHXH. Ngày 1-12-1993 họ được Sở Giáo dục - Đào tạo (GD-ĐT) đưa vào danh sách đề nghị và đã được Ban Tổ chức chính quyền (TCCQ) tỉnh có QĐ số 185 chuyển xếp lương vào ngạch GVMN (15115) theo Nghị định 25/CP từ tháng 4-1993. Nhưng khi BHXH tỉnh xác định thời gian để tính năm được hưởng chế độ BHXH thì họ chỉ được tính bắt đầu từ tháng 4-1993 với lý do từ trước thời điểm đó các GVMN này chưa được tuyển dụng vào biên chế Nhà nước và Phòng GD-ĐT TP Hạ Long không chứng minh được đã đóng BHXH cho số giáo viên mầm non này.
Vụ khiếu nại của 40 GVMN tại TP Hạ Long là một trong những vụ việc phức tạp và mất khá nhiều thời gian giải quyết, bởi sự việc xảy ra đã lâu, quá trình lưu trữ hồ sơ tài liệu của các cơ quan có liên quan không đầy đủ, những người có trách nhiệm liên quan đến vụ việc này hầu hết đều đã chuyển công tác. Vì thế phải mất hơn 10 năm tìm hiểu, tra xét chứng cứ với sự vào cuộc của 8 cơ quan, ban, ngành của thành phố, tỉnh (các Sở: GD-ĐT, LĐ-TB&XH, Nội vụ, Tài chính; LĐLĐ, Thanh tra, BHXH) mới đi đến được kết luận: Trường hợp của 40 GVMN trên chưa đủ cơ sở để cơ quan BHXH xác định thời gian công tác trước tháng 4-1993 (là thời gian đã tham gia BHXH), với lý do: Việc xếp chuyển lương của Ban TCCQ tỉnh cho các GVMN theo đề nghị của Sở GD-ĐT là không đúng với quy định; Sở GD-ĐT cũng đã thừa nhận sự sai sót này và đã xử lý những cán bộ làm sai. Theo QĐ số 152 của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư Liên bộ số 09 quy định GVMN được hưởng 85% bậc lương khởi điểm của giáo viên cấp I và mọi quyền lợi khác, trong đó có chế độ BHXH nhưng với điều kiện phải được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền tuyển dụng hoặc đưa vào danh sách quản lý, theo dõi và thực hiện đóng BHXH theo quy định. Qua kiểm tra xác minh, các cơ quan chức năng đều khẳng định: Không có quyết định tuyển dụng hoặc quyết định của cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền đưa vào danh sách quản lý của ngành Giáo dục, số giáo viên này chỉ được hưởng thù lao từ nguồn học phí. Mặc dù, 40 GVMN cho rằng họ đã đóng và được Phòng GD-ĐT TP Hạ Long đóng BHXH từ trước tháng 4-1993, tuy nhiên theo hồ sơ tài liệu hiện có và bản thân Phòng GD-ĐT TP Hạ Long cũng không đưa ra được chứng cứ chứng minh từ trước tháng 4-1993 số GVMN này đã đóng BHXH, vì thế không đủ căn cứ để xem xét giải quyết.
Căn cứ vào các hồ sơ, tài liệu hiện có và đối chiếu với các quy định, chính sách của Nhà nước, các cơ quan chức năng đã kết luận chưa đủ cơ sở để cơ quan BHXH xác định thời gian công tác trước tháng 4-1993 của 40 giáo viên mầm non ở TP Hạ Long là thời gian đã tham gia đóng BHXH. Nhưng để chia sẻ thiệt thòi và giảm bớt khó khăn đối với 40 GVMN đó, trên cơ sở vận dụng quy định tại Công văn số 2150, ngày 22-3-2004 của Bộ GD-ĐT và BHXH Việt Nam, Sở Tài chính đã đề xuất và được UBND tỉnh đồng ý cơ chế hỗ trợ (Quyết định số 2174/QĐ-UB ngày 12-7-2011) như sau: Trợ cấp một lần cho số năm công tác trước tháng 4-1993 được ghi trong sổ BHXH nhưng không được xác định là thời gian đóng BHXH; mức trợ cấp cho mỗi năm bằng 1,5 lần mức lương tối thiểu chung tại thời điểm nghỉ chế độ. Trường hợp có đủ từ 3 tháng đến 6 tháng được tính là nửa năm, có từ trên 6 tháng đến 12 tháng được tính 1 năm. Ngoài nội dung hỗ trợ nêu trên, trường hợp đến tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ thời gian đóng BHXH (20 năm) sẽ được hỗ trợ toàn bộ kinh phí đóng BHXH theo quy định cho thời gian còn thiếu, nhưng không quá 5 năm; trợ cấp cho thời gian chờ để được hưởng lương hưu với mức hỗ trợ hàng tháng bằng 1,0 lần mức lương tối thiểu chung tại thời điểm trợ cấp. Lãnh đạo Sở Tài chính cho biết, các khoản hỗ trợ nêu trên được tính và hỗ trợ một lần cho đối tượng tại thời điểm nghỉ chế độ, trường hợp đang nghỉ chờ để hưởng chế độ hưu trí thì được thực hiện ngay sau khi có quyết định chính sách hỗ trợ của UBND tỉnh. Với các mức hỗ trợ trên, dự kiến kinh phí hỗ trợ cho 40 GVMN ở Hạ Long khoảng 1,1 tỷ đồng, các giáo viên cũng đã đồng ý với cách giải quyết trên và nhất trí ký cam kết không khiếu nại nữa.
Có thể nói đây là một kết thúc làm nhẹ lòng bao nhiêu người liên quan đến vụ khiếu nại. Bởi theo đúng chính sách, chế độ của Nhà nước quy định thì 40 giáo viên này không đủ các yếu tố cần thiết để được hưởng chế độ BHXH như họ yêu cầu, nhưng xét về tình thì họ là những người đã có quá trình tham gia hoạt động, cống hiến trong các cơ sở GDMN nhiều năm. Mặt khác, để xảy sự việc này một phần do lỗi của cơ quan chủ quản trong việc lưu trữ hồ sơ; cơ chế tuyển dụng, cũng như thực thi chế độ cho CBNV của ngành, dẫn đến người lao động bị thiệt.
Được biết vụ việc của 40 GVMN Hạ Long được lãnh đạo tỉnh đặc biệt quan tâm, trực tiếp các đồng chí Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã nhiều lần tổ chức họp bàn với các ngành để tìm biện pháp tháo gỡ, đảm bảo quyền lợi cho các giáo viên này. Chính sự công tâm và trách nhiệm của lãnh đạo tỉnh, sự kiên trì và tận tâm của Công đoàn Phòng GD-ĐT TP Hạ Long cuối cùng các cơ quan chức năng của tỉnh cũng đã đề xuất được phương án giải quyết có tình, có lý, được dư luận đồng tình ủng hộ.
Đại diện cho các GVMN, cô giáo Nguyễn Thị Oanh, Trường Mầm non Hoa Hồng bày tỏ: Dẫu có muộn nhưng kết quả đó đã khiến chúng tôi được an ủi, cho chúng tôi niềm tin vào sự công tâm, trách nhiệm, chia sẻ của lãnh đạo tỉnh với người lao động. Thay mặt cho các GVMN của Hạ Long tôi xin được gửi lời cảm ơn tới lãnh đạo tỉnh, lãnh đạo Phòng GD-ĐT TP và các cơ quan chức năng đã quan tâm giải quyết quyền lợi cho chúng tôi.
Qua vụ việc của các GVMN Hạ Long, các cơ quan, đơn vị sử dụng lao động cần rút kinh nghiệm trong việc lập sổ sách, quản lý, lưu trữ tài liệu hồ sơ cán bộ. Đặc biệt trong quy trình tuyển dụng lao động cần phải đảm bảo đúng quy định, chế độ, chính sách Nhà nước, tránh tình trạng “mỗi ngành mỗi phách” gây khó khăn cho việc giải quyết chế độ, chính sách đối với người lao động.
