Phần lớn những người dùng máy ảnh kỹ thuật số chuyên nghiệp (hoặc nghiệp dư "hạng sang") hiện nay đều lựa chọn các dòng máy SLR, một phần bởi có thể tháo lắp và thay đổi ống kính.
Thực chất, việc thay đổi ống kính là hệ quả của những giới hạn về công nghệ mà chưa biết đến bao giờ chúng ta mới có thể vượt qua...
Từ zoom đến "siêu zoom"
Nikon và Canon, mỗi hãng có ít nhất hơn 50 loại ống kính khác nhau. Nếu ai còn cảm thấy chưa đủ thì đã có nhiều công ty khác, nổi bật nhất là Tamron và Sigma, cung cấp hàng loạt kiểu ống kính tương thích với hầu hết các dòng máy phổ biến.
Đây không phải là mẹo "marketing" để làm tăng doanh số ống kính thông qua việc làm khách hàng rối trí, mà nó phản ánh sự thực là các nhà sản xuất không thể làm ra một ống kính duy nhất, hay thậm chí một số lượng nhỏ ống kính, để đáp ứng mọi nhu cầu về nhiếp ảnh.
Một ống kính zoom có thể làm công việc của nhiều ống kính, nhờ khả năng cho phép người dùng điều chỉnh các tiêu cự khác nhau. Hầu hết các máy ảnh kỹ thuật số đều có một ống kính zoom với góc rộng và tầm xa tương đối, nhưng nói chung tầm xa không đủ đáp ứng nhu cầu nhiếp ảnh thể thao hoặc phong cảnh.
Vào thời máy ảnh phim 35mm, khung hình của ống kính có tiêu cự khoảng 50mm được coi là bằng với mắt người. Trên mức đó là chụp xa (tele), dưới mức đó là góc rộng (wide). Hiện nay, hầu hết máy SLR kỹ thuật số có các bộ cảm biến hình ảnh nhỏ hơn của máy phim 35mm, nên một ống kính kỹ thuật số với tiêu cự nhỏ hơn ống kính máy phim có thể chụp được cùng một khung hình. Do đó, tiêu cự của máy kỹ thuật số ngang với mắt người hiện nay là khoảng 35mm.
Nhờ có các bộ cảm biến nhỏ hơn, người ta có thể sản xuất các ống kính nhỏ hơn và nhẹ hơn, trong khi có thể xử lý phạm vi zoom lớn hơn. Sigma và Nikon đã tung ra những ống kính "siêu zoom", cho phép đi từ góc rộng 18mm lên tới chụp xa 200mm. Tamron cũng có mẫu ống kính 18-250mm.
Vẫn phải tháo lắp
Về mặt tiêu cự mà nói, những ống kính "siêu zoom" nói trên đủ đáp ứng hầu như mọi nhiếp ảnh gia. Nhưng liệu chúng đã phải là những ống kính hoàn hảo như trong mơ? Rất tiếc là chưa, bởi nỗ lực bao trùm phạm vi zoom quá rộng, khiến chất lượng hình ảnh bị giảm sút đáng kể. Hơn nữa, độ mở cực đại và khả năng thu sáng của chúng còn rất khiêm tốn.
Do vậy, giải pháp tốt hơn hiện nay là người dùng vẫn nên mua ít nhất một ống kính zoom thường (không phải siêu zoom) để hỗ trợ - chứ không phải thay thế - ống kính có sẵn của máy. Như vậy, họ vẫn phải thay đổi giữa hai ống kính chụp gần và chụp xa, nhưng sẽ có hình ảnh tốt hơn và chi phí thấp hơn. Chẳng hạn, một ống kính zoom mới của Nikon với tiêu cự 55-200mm có giá khoảng 270USD, so với giá khoảng 750USD cho một ống kính siêu zoom 18-200 với những tính năng tương tự.
Bên cạnh đó, hầu hết các hãng vẫn đang tiếp tục sản xuất các loại ống kính có tiêu cự cố định (prime). Theo nhiều chuyên gia thì prime cho chất lượng hình ảnh cao nhất có thể và được sử dụng như chuẩn mẫu. Ngay cả với những người chụp nghiệp dư, không phân biệt nổi hoặc không quá quan tâm tới những khác biệt về chất lượng hình ảnh giữa ống kính prime và ống kính zoom, thì prime cũng có những ưu việt khác nữa như có độ mở cực đại lớn cho phép chụp trong nhà không cần đèn flash, kích cỡ nhỏ gọn hơn ống kính zoom...
Đôi khi, chất lượng cao không đòi hỏi chi phí quá cao. Một nhiếp ảnh gia đã khuyên những người chụp nghiệp dư thay thế ống kính zoom đi kèm máy bằng một ống kính prime 50mm f1.8, loại ống kính từng là tiêu chuẩn của hầu hết các máy ảnh phim. Ôậng kính này không chỉ là một trong những thiết kế tốt nhất, mà với giá chỉ hơn 100USD, nó còn mang lại giá trị tối ưu nhất.
