Trên đường đến nhà cựu chiến binh - nạn nhân chất độc da cam Nguyễn Văn Xoay (ở thôn Ba Xã, xã An Sinh), ông Vương Văn Tràng, Thư ký Hội Nạn nhân chất độc da cam huyện Đông Triều, nói với tôi với vẻ rất nể trọng: “-Ông ấy thực sự là một người đàn ông đầy nghị lực. Cô xem, với bao khó khăn thường nhật mà ông ấy vẫn vượt qua được, lại còn là một Trưởng thôn được bà con quý mến, tin cậy nữa chứ…"
Ông Xoay năm nay đã gần bước vào tuổi lục tuần. Ở tuổi của ông, nhiều người đã gác lại những lo toan thường ngày để an hưởng tuổi già. Nhưng đối với ông thì còn nhiều việc để lo lắm. Tất cả chỉ bởi hậu quả của cái chất hoá học quái ác mà ông bị nhiễm phải trên chiến trường năm xưa đã để lại di chứng nặng nề không chỉ cho ông mà cả ba cô con gái ông nữa. Đến giờ, ông Xoay còn nhớ như in những ngày ấy. Ông nhập ngũ năm 1975 và sau khoá huấn luyện tân binh ngắn ngày thì được bổ sung vào chiến trường miền Nam, khi mà cuộc chiến đã bước vào hồi kết. Sau ngày giải phóng, từ lính bộ binh, ông chuyển sang làm lính công binh. Thế nhưng, chính những ngày đất nước hết chiến tranh này với ông lại thật nặng nề. Suốt nhiều năm ông cùng đồng đội tham gia rà phá, tháo dỡ bom mìn ở Tây Nguyên và các sân bay lân cận như Sài Gòn, Phan Thiết, Nha Trang, Plây cu, Bình Định v.v... Những thùng hoá chất được lôi lên từ lòng đất, hàng tấn bom, mìn được phát hiện và xử lý. Để trả lại sự bình yên cho những vùng đất quê hương, nhiều đồng đội của ông đã phải trả giá bằng máu… Còn ông trở về quê hương với tấm thân lành lặn nhưng… “Có ai ngờ được, nỗi bất hạnh lại nằm ở tương lai - trên chính những đứa con mình sinh ra…” - Ông Xoay nói với tôi “Trước khi đi bộ đội, tôi đã có một cháu gái. Sau này, chúng tôi sinh thêm bốn đứa nữa. Trong số đó, thì ba đứa bị ảnh hưởng bởi chất độc da cam. Nặng nhất là hai đứa sinh đôi năm 1981. Từ khi sinh ra cho đến năm 9 tuổi, cả hai chỉ nằm trên giường mà không biết gì. Rồi người chúng mọc đầy những mụn thịt, ngứa ngáy rất tội nghiệp. Đến bây giờ, hai cháu không còn nằm bất động, biết đi lại nhưng không biết nói, lúc nào cũng chỉ cười ngu ngơ...". Là một nông dân, công việc hàng ngày của ông Xoay là trồng trọt, chăn nuôi. Vườn ruộng không nhiều nhưng ông và các con vẫn cố gắng trồng lúa, trồng lạc, ngoài vườn trồng na, trồng chuối nhằm kiếm thêm thu nhập. Năm ngoái, vợ ông không may mắc bệnh ung thư trực tràng và qua đời. Bản thân ông cũng không được mạnh khoẻ, thường xuyên ù tai, đau lưng. Ông còn người mẹ già đã gần 90. Bà cũng là vợ thương binh. Hiện nay, gần như cả gia đình đều sống nhờ tiền phụ cấp chế độ và thu nhập từ vườn, ruộng. "Số tiền đó chỉ đủ đắp đổi qua ngày. Còn để mua sắm những thứ lớn hơn hoặc xây sửa ngôi nhà cũ này thì khó lắm”. - Ông Xoay tâm sự. Vừa chật vật với việc lo toan kinh tế để đảm bảo cuộc sống cả gia đình, lại phải để mắt trông coi mẹ già, con dại, nhưng ông Xoay vẫn tích cực tham gia công tác xã hội. Liên tục từ năm 1996 đến nay ông được bà con tín nhiệm bầu làm Trưởng thôn, trong đó có 7 năm kiêm Bí thư chi bộ. "-Cũng nhiều lần, do hoàn cảnh gia đình khó khăn, tôi xin được nghỉ việc làng, nhưng nghĩ mình là một đảng viên, nếu được dân tín nhiệm, lại được Đảng phân công thì sao lại không cố gắng thêm chút nữa”. - Ông Xoay nói. Công việc của một trưởng thôn khá bận bịu. Thôn ông chỉ có 140 hộ dân, nhưng lại trải dài đến cả chục cây số. Bà con chủ yếu sống nhờ ruộng, vườn nên kinh tế cũng còn nhiều khó khăn. Thế nhưng, thôn Ba Xã của ông là thôn đầu tiên của xã đạt danh hiệu thôn văn hoá. "Mình làm trưởng thôn là do bà con bầu. Vì thế, làm việc gì cũng phải dựa vào dân. Thứ nữa là phải "biết cương, biết nhu", có thế thì bà con mới nghe theo, mới làm theo những gì mình nói”. - ông Xoay “bật mí" bí quyết thành công của mình. 
Ông Xoay và hai con gái sinh đôi Sơn - Xiêm.
Dù gia cảnh còn gặp nhiều khó khăn nhưng ông Nguyễn Văn Xoay vẫn vượt lên chính mình để làm những việc có ích cho xã hội. Hội nạn nhân da cam Đông Triều đã bầu ông là một trong những gương mặt xuất sắc, được cử đi tham dự buổi giao lưu gặp mặt các nạn nhân chất độc da cam tiêu biểu vượt khó toàn tỉnh sắp tới.
