Một ngày cuối tháng ba năm 2006, tôi về thăm gia đình hai em Thương và Tâm - hai nạn nhân chất độc màu da cam ở thôn Tân Tiến, xã Lê Lợi, huyện Hoành Bồ.
Không cần giới thiệu, tôi cũng dễ dàng nhận ra hai em, các em cười chào tôi bằng những nụ cười tôi chưa gặp bao giờ và nói thật, chỉ xuýt nữa thôi tôi đã bật khóc khi đón nhận những nụ cười ấy. Thương và Tâm đang phơi quần áo ngoài sân, khi nghe tôi đề xuất viết bài về hai em, Thương nhanh nhảu mời:
- Chị vào nhà đi, nói chuyện với mẹ em và Tâm, em phơi nốt chỗ quần áo này, cả tuần nay mưa phùn, hôm nay mới có nắng!
Tâm cũng mời tôi vào nhà và lúc này khi nghe tiếng em, tôi mới biết Tâm là con trai. Vì rằng đọc các bài thơ, bài báo viết về hai em, tôi cứ ngỡ cả hai đều là gái! Thương năm nay 23 tuổi, cao hơn một mét sáu. Tâm kém chị hai tuổi, cao hơn mét bảy. Lứa tuổi ấy và với số đo ấy, có thể nói các em có chiều cao khá lý tưởng. Chỉ có điều ông trời chỉ cho các em đến vậy... Toàn thân hai em đều bị sần sùi, chốc lở. Riêng Tâm còn bị rụng hết tóc, mắt không nhìn rõ nhưng lại ham xem ti vi. Bố mẹ phải kê ti vi vào sát giường ngủ để em dễ theo dõi. Đầu không có tóc, mắt nhìn không rõ nhưng Tâm có trí nhớ khá tốt vì khi nghe mẹ hỏi những phóng viên nào đã về viết bài em đều nhớ rất rõ. Cũng có làn da như Tâm nhưng chị Thương may mắn hơn em là nhìn rõ và biết đọc. Chỉ tấm ảnh Thương đứng bên Lăng Bác, chị Đặng Thị Tính, mẹ hai em, kể:
- Hè năm ngoái, Thương đòi đi Hà Nội thăm Lăng Bác Hồ. Nó nói nghe đến tội: Mẹ ơi, đời con chẳng ước được đi đâu ngoài thăm Lăng Bác, mẹ cho con đi nhé! Tôi không đưa cháu đi được mà phải nhờ dì nó đưa đi. Khi về, Thương vui lắm khiến cho vợ chồng tôi cũng mừng. Chỉ thương thằng Tâm không nhìn được để đi như chị nó!
Ngôi nhà ngói ba gian, công sức của vợ chồng anh Liên, chị Tính sau bao năm bươn trải, đơn sơ nhưng sạch sẽ. Kể cả bộ ấm chén đặt trên bàn cũng vậy, không cáu lại vì chè thuốc như nhiều nhà tôi thường thấy. Chị Tính cho biết:
- Hai đứa nó dọn dẹp cả đấy. Ban ngày bố mẹ không ra đồng thì xuống ngòi, anh Liên dạo này còn đi xây thuê nữa! Hai đứa tự bảo ban nhau làm các việc nhà, cũng thỉnh thoảng chành chóe, tị nạnh nhau chút đấy!
Chị Đặng Thị Tính tâm sự với tôi bao điều như thể tìm sự cảm thông chia sẻ, cũng như thể trút bớt đi nỗi buồn phiền đeo đẳng gia đình chị hai mươi mấy năm qua. Chị kể rằng anh chịlấy nhau năm 1982. Cuối năm 1983 chị sinh bé Thương, khi sinh ra, cháu nhỏ xíu nhưng thân thể cũng bình thường như bao đứa trẻ khác. Chỉ sau khoảng thời gian ngắn hơn nửa tiếng, toàn thân cháu bỗng sùi lên như da cóc. Chị đã thực sự hoảng loạn, nhưng được gia đình và bà con hàng xóm động viên, chị vẫn cố công nuôi cháu, dù cháu vô cùng yếu ớt, nay ốm mai đau. Năm 1984, chị sinh bé Tâm với hy vọng đứa con này sẽ không có số phận nghiệt ngã như chị nó. Nhưng số phận lại quật ngã chị một lần nữa khi bé Tâm sinh ra không có tóc, hai mắt không mở được và làn da cũng sần sùi như Thương.
Được sự động viên của gia đình, bà con chòm xóm và bằng tình yêu của một người mẹ, người cha, anh Liên, chị Tính vẫn hết lòng đùm bọc hai con trên bước đường đời gian khó bội phần. Cũng may, còn có rất nhiều người vẫn tốt luôn dang rộng vòng tay với hai em Thương và Tâm. Nhiều bài báo, thước phim nói về hai em, nhiều lá thư từ mọi miền gửi đến động viên, nhiều món quà ý nghĩa... Những tấm lòng ấy, sự động viên ấy đã khiến các em Thương, Tâm như vợi bớt nỗi cô độc, tiếp thêm nguồn sống giúp các em vượt lên nỗi đau da cam sống một cuộc sống có ý nghĩa...
