Trong quá trình thực hiện các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ các cấp, xã Ba Chẽ đã không ngừng nỗ lực khơi dậy tiềm năng, khai thác lợi thế địa phương để phát triển kinh tế - xã hội toàn diện, bền vững. Đặc biệt, trong bối cảnh sáp nhập đơn vị hành chính là bước ngoặt quan trọng, đặt ra nhiều cơ hội song cũng không ít thách thức trong công tác quản lý, tổ chức và huy động nguồn lực, Ba Chẽ đã huy động được sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, sự đoàn kết, đồng thuận của nhân dân, từng bước phát huy bản sắc riêng và khẳng định triển vọng phát triển tích cực trong tương lai.
Kinh tế - xã hội khởi sắc, hạ tầng đồng bộ
Xã Ba Chẽ được thành lập từ việc sáp nhập thị trấn Ba Chẽ và 3 xã Nam Sơn, Đồn Đạc, Thanh Sơn, trở thành xã có quy mô diện tích lớn nhất tỉnh Quảng Ninh: 332,48km². Với dân số 17.504 người, nơi đây là nơi giao thoa, hội tụ của 11 dân tộc anh em cùng sinh sống, trong đó dân tộc thiểu số chiếm gần 66%. Sự đa dạng về văn hóa và bản sắc dân tộc đã tạo nên nét riêng biệt, đặc sắc và là một lợi thế lớn trong phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng cộng đồng đoàn kết, phát triển toàn diện. Đây cũng là cơ sở để địa phương phát huy nội lực trong việc hình thành mô hình phát triển bền vững, hài hòa giữa kinh tế, văn hóa và môi trường.
Trong nhiều năm qua, Ba Chẽ đã tập trung triển khai việc tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với Chương trình xây dựng NTM. Các chính sách hỗ trợ sản xuất do tỉnh ban hành được xã triển khai hiệu quả, đồng bộ. Nguồn vốn đầu tư được sử dụng linh hoạt, kịp thời vào các công trình thủy lợi, kiên cố hóa kênh mương, phục vụ chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi và ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Nhờ đó, diện tích gieo trồng hằng năm đạt 1.178,8ha (vượt chỉ tiêu Đại hội), sản lượng lương thực hằng năm đạt 4.111,8 tấn, năng suất lúa bình quân đạt 49,5 tạ/ha.
Phong trào chăn nuôi được phát triển rộng khắp, khuyến khích người dân đầu tư vào các mô hình đặc sản mang tính bản địa và kinh tế cao như: Nuôi dúi sinh sản, lợn hương, gà đồi, dược liệu, ngan đen... Sản lượng thịt hơi xuất chuồng hằng năm đạt 920 tấn. Bên cạnh đó, xã chú trọng phát triển lâm nghiệp bền vững, với tổng diện tích trồng rừng đạt 8.865,8ha, trong đó có trên 2.000ha cây quế, 448,7ha rừng gỗ lớn và 90ha cây dược liệu. Tỷ lệ che phủ rừng hiện đạt 50,5%. Đây là kết quả của việc áp dụng các mô hình trồng rừng kinh tế kết hợp du lịch sinh thái, từng bước chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, hiệu quả.
Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới được triển khai đồng bộ. Đến nay, xã Đồn Đạc và xã Thanh Sơn đã đạt chuẩn nông thôn mới (năm 2021), xã Nam Sơn đạt chuẩn xã nông thôn mới nâng cao (năm 2023) và thị trấn Ba Chẽ trở thành đô thị văn minh. Xã có 12 sản phẩm tham gia chương trình OCOP, nhiều mô hình sản xuất phát huy hiệu quả, góp phần cải thiện thu nhập và chất lượng sống của người dân. Điển hình là sản phẩm mật ong Ba Chẽ, tinh dầu quế, miến dong Nam Sơn… được nhiều người tiêu dùng ưa chuộng, giúp hình thành chuỗi giá trị bền vững.
Những kết quả nổi bật kể trên không chỉ minh chứng cho hiệu quả của các chủ trương, chính sách đúng đắn mà còn phản ánh sự đổi thay mạnh mẽ trong tư duy phát triển ở Ba Chẽ. Kết quả đó là sự kết tinh của quyết tâm chính trị, sự nỗ lực đồng lòng từ cấp ủy, chính quyền đến mỗi người dân, đặc biệt là sự khéo léo trong việc phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc để tạo động lực phát triển.
Bên cạnh nông nghiệp và lâm nghiệp, việc đẩy mạnh công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp đã mang đến một diện mạo kinh tế mới cho địa phương. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực: Nông - lâm - ngư nghiệp chiếm 27,7%, công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp 45,5%, thương mại - dịch vụ 26,8%. Giá trị sản xuất các ngành kinh tế năm 2024 đạt 1.836,5 tỷ đồng. Trong đó, cụm công nghiệp Nam Sơn đã thu hút 8 nhà đầu tư thứ cấp, đạt tỷ lệ lấp đầy gần 87%, tạo việc làm cho trên 1.000 lao động địa phương. Các cơ sở sản xuất tại cụm công nghiệp tập trung vào chế biến nông, lâm sản, may mặc, cơ khí nhẹ… đảm bảo phát triển gắn với bảo vệ môi trường. Ông Lê Văn Quảng, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Hoàng Thái (chủ đầu tư cụm công nghiệp Nam Sơn) chia sẻ: Gắn bó với vùng đất Ba Chẽ đã nhiều năm, doanh nghiệp luôn nhận được sự đồng hành tích cực của cấp ủy, chính quyền xã khi kịp thời giải quyết, tháo gỡ khó khăn, tạo thuận lợi cho công ty phát triển. Điều này tạo niềm tin vững chắc để các nhà đầu tư gắn bó lâu dài với địa phương.
Sự phát triển của công nghiệp, đặc biệt là cụm công nghiệp Nam Sơn, không chỉ góp phần quan trọng vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế mà còn tạo động lực thúc đẩy các ngành dịch vụ, thương mại phát triển theo. Việc hình thành các chuỗi cung ứng và mạng lưới tiêu thụ sản phẩm tại chỗ đang từng bước khép kín quy trình sản xuất, gia tăng giá trị cho sản phẩm địa phương. Cùng với đó, chính quyền xã đã chủ động đồng hành cùng doanh nghiệp trong tháo gỡ vướng mắc, cải thiện môi trường đầu tư. Tổng thu ngân sách nhà nước giai đoạn 5 năm đạt 28.737 tỷ đồng, bình quân mỗi năm vượt 10% kế hoạch. Công tác tín dụng ngân hàng hiệu quả, với trên 2.000 hộ vay vốn từ Ngân hàng Chính sách xã hội, tổng dư nợ đạt 289,7 tỷ đồng. Tín dụng ưu đãi đã góp phần tích cực vào giảm nghèo, phát triển sản xuất và an sinh xã hội.
Ba Chẽ chú trọng đầu tư kết cấu hạ tầng như một trong những nhiệm vụ then chốt nhằm thúc đẩy phát triển toàn diện và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Tổng vốn đầu tư toàn xã đạt 892 tỷ đồng, tập trung vào các công trình thiết yếu, mang tính kết nối liên vùng và cải thiện sinh kế cho người dân.
Nổi bật là công trình Cầu nối đường tỉnh 330 với trung tâm thị trấn Ba Chẽ (cũ) kết hợp kè chống sạt lở tuyến đường trục chính và khu dân cư thị trấn Ba Chẽ (cũ), vừa đảm bảo an toàn giao thông vừa tạo diện mạo mới cho trung tâm hành chính - kinh tế của xã. Bên cạnh đó, tuyến đường trục đi Khe Vang và đường liên thôn Tân Tiến - Làng Cổng giúp kết nối các vùng sản xuất trọng điểm, thúc đẩy giao thương, phát triển nông - lâm nghiệp. Các dự án như nâng cấp, cải tạo tuyến đường từ thị trấn Ba Chẽ đi cầu Ba Chẽ cũng góp phần hoàn thiện hệ thống giao thông trục dọc, tạo thuận lợi cho phát triển du lịch sinh thái và dịch vụ đi kèm.
Song hành với đầu tư hạ tầng là công tác cải cách hành chính và chuyển đổi số được đẩy mạnh, hướng tới xây dựng nền hành chính công khai, minh bạch, hiện đại. Mô hình bộ phận “một cửa” hoạt động chuyên nghiệp, ứng dụng công nghệ thông tin hiệu quả, giúp giảm thiểu thủ tục, tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Cơ chế phối hợp giữa các bộ phận ngày càng chặt chẽ, tăng tính phục vụ và lấy người dân làm trung tâm trong quá trình giải quyết công việc.
Lĩnh vực văn hóa - xã hội cũng có nhiều bước tiến rõ rệt, thể hiện qua việc đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được cải thiện. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm mạnh còn 1,25%, phản ánh hiệu quả của các chương trình giảm nghèo và chính sách hỗ trợ thiết thực. Trên 98% hộ đạt danh hiệu gia đình văn hóa; 100% thôn, khu phố có nhà văn hóa đạt chuẩn, trở thành điểm sinh hoạt cộng đồng khang trang, góp phần nâng cao tinh thần đoàn kết.
Giáo dục - đào tạo được quan tâm đầu tư cả về cơ sở vật chất lẫn chất lượng giảng dạy, với tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THCS vào THPT đạt gần 95%. Công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân được chú trọng, hệ thống y tế cơ sở từng bước được củng cố, đáp ứng tốt nhu cầu khám chữa bệnh. Các chính sách an sinh xã hội được triển khai đầy đủ, kịp thời, đúng đối tượng, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và chính quyền địa phương.
Khơi dậy khát vọng vươn lên
Những thành quả nổi bật trong thời gian qua là minh chứng rõ nét cho vai trò lãnh đạo toàn diện, sâu sát và linh hoạt của cấp ủy Đảng xã Ba Chẽ. Trong nhiệm kỳ qua, Ban Chấp hành Đảng bộ xã đã ban hành nhiều nghị quyết, chương trình hành động cụ thể, tập trung vào các lĩnh vực trọng tâm, phù hợp với thực tiễn địa phương. Cấp ủy đã lãnh đạo thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở, phát huy vai trò giám sát của MTTQ và các đoàn thể. Đặc biệt, công tác kiểm tra, giám sát, phòng chống tham nhũng, tiêu cực được đẩy mạnh, góp phần giữ vững kỷ cương, kỷ luật của Đảng và niềm tin của nhân dân.
Cùng với đó, Đảng bộ xã đã phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân, huy động mọi nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội. Các phong trào thi đua yêu nước, cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” được triển khai sâu rộng, tạo chuyển biến tích cực trong ý thức và hành động của người dân. Đặc biệt, mô hình “Thôn kiểu mẫu”, “Vườn mẫu”, “Sáng - xanh - sạch - đẹp” được nhân rộng, góp phần tạo cảnh quan và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Trao đổi về định hướng trong nhiệm kỳ tới, đồng chí Bùi Văn Lưu, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Ba Chẽ, cho biết: Xác định rõ tiềm năng và vị thế mới của xã sau sáp nhập, cấp ủy Đảng trong nhiệm kỳ tới sẽ tập trung đổi mới tư duy lãnh đạo, phát huy vai trò hạt nhân chính trị của tổ chức Đảng, đồng thời tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị từ xã đến thôn. Một trong những giải pháp then chốt là đặc biệt chú trọng công tác nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ; từ đó xây dựng một tập thể cán bộ cơ sở gần dân, sát dân, hiểu dân, góp phần đưa nghị quyết của Đảng đi vào cuộc sống một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn.
Trên cơ sở định hướng phát triển toàn diện, xã Ba Chẽ sẽ tiếp tục đẩy mạnh phát triển nông nghiệp theo hướng sinh thái, hữu cơ, gắn kết chặt chẽ với phát triển du lịch cộng đồng. Cùng với đó, xã chú trọng phát triển các vùng chuyên canh dược liệu, đặc sản bản địa và sản phẩm OCOP theo chuỗi giá trị, tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững. Bên cạnh các lĩnh vực sản xuất, việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong nông nghiệp, hành chính và thương mại cũng được xác định là yếu tố cốt lõi nhằm nâng cao năng suất và hiệu quả quản lý. Mục tiêu cụ thể là đưa xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao vào năm 2026, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.
Đi đôi với phát triển kinh tế, xã cũng định hướng hoàn thiện hạ tầng đồng bộ, trong đó ưu tiên các công trình thiết yếu như giao thông, thủy lợi, trường học và y tế nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Đồng thời, việc xây dựng đô thị văn minh, an toàn, thân thiện cũng là một trong những mục tiêu quan trọng. Trong bối cảnh đó, công tác phát triển nguồn nhân lực, đào tạo nghề, tạo việc làm và nâng cao đời sống cho người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số tiếp tục được đặt ở vị trí ưu tiên hàng đầu. Cùng với đó, xã sẽ tập trung thu hút đầu tư vào cụm công nghiệp Nam Sơn và khai thác tiềm năng du lịch gắn với bản sắc văn hóa dân tộc như những hướng đi đột phá trong thời gian tới.
Bên cạnh các giải pháp trên, việc thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cũng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, được thực hiện đồng bộ theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 13-NQ/TU của Tỉnh ủy. Đây được xem là định hướng chiến lược nhằm tạo đột phá trong phát triển kinh tế - xã hội địa phương trong dài hạn. Theo đó, đến năm 2030, xã phấn đấu đạt một số chỉ tiêu quan trọng như: 100% dân số được phủ sóng 5G; toàn bộ cán bộ, công chức cấp xã được bồi dưỡng kỹ năng số cơ bản; cán bộ, công chức, viên chức có khả năng làm chủ công nghệ trong quản lý và điều hành; 100% người dân có sổ sức khỏe điện tử. Song song với đó, xã tập trung giải quyết việc làm tại chỗ, phát triển vùng sản xuất tập trung và chuỗi liên kết sản xuất để cung ứng nguyên liệu cho công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, hướng tới mục tiêu thu nhập bình quân đầu người đạt 150 triệu đồng/năm vào năm 2030.
Với nền tảng vững chắc đã được xây dựng trong nhiệm kỳ qua, cùng tinh thần đoàn kết, thống nhất cao trong hệ thống chính trị, sự đồng lòng của nhân dân và những định hướng đúng đắn từ cấp ủy, chính quyền, tin tưởng rằng xã Ba Chẽ sẽ tiếp tục vươn mình mạnh mẽ, đạt được những bước phát triển toàn diện trên con đường xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu và phát triển bền vững trong thời gian tới.
