Chỉ cần qua cây cầu sông Chanh là sang thị trấn Quảng Yên, có thể nói Nam Hoà (Yên Hưng) là xã gần trung tâm huyện nhất so với 7 xã khác ở khu vực Hà Nam. Những năm gần đây, đời sống người dân Nam Hoà được nâng lên, ngày càng có nhiều gia đình xây nhà cao tầng, sắm mới xe máy, ô tô v.v...
Có lợi thế là vậy nhưng sự học ở đây lại gặp nhiều khó khăn, thành tích giáo dục những năm qua của Nam Hoà luôn thấp, thậm chí thấp hơn nhiều các xã ven biển, vùng sâu, vùng xa khó khăn khác trong vùng. Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 vừa qua, Nam Hoà chỉ có trên 30% học sinh đạt điểm 5 trở lên ở môn văn; môn toán con số này còn thấp hơn, chỉ đạt 6,5%, là một trong hai xã thấp nhất huyện.
Trao đổi với chúng tôi, cô giáo Nguyễn Thị Hải Bình, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Nam Hoà, khẳng định: Nguyên nhân của sự yếu kém này đều bắt nguồn từ nhận thức thiếu đúng đắn của một bộ phận nhân dân về sự học.
Nam Hoà vốn là xã có nhiều nghề truyền thống. Làng Hưng Học nổi tiếng với nghề đan ngư cụ. Những năm trước đây quy mô làng nghề bị thu nhỏ do người dân khai thác ở các ngư trường xa, cần những phương tiện đánh bắt lớn. Điều này dẫn đến nhu cầu của thị trường về các sản phẩm của làng nghề ít. Song từ khi giá xăng dầu leo thang, nhiều tàu lớn “đắp chiếu” nằm bờ, dành chỗ cho các tàu, thuyền nhỏ khai thác gần bờ và các biện pháp đánh bắt thủ công của người dân hoạt động và các sản phẩm thuyền nan, đơm, lờ, đó v.v... lại có đất để sống; người dân nhà nhà đua nhau tranh thủ làm nghề kiếm tiền. Nhiều khi huy động cả trẻ em tham gia. Nhiều gia đình thậm chí còn ''bật đèn xanh'' nếu con em mình muốn nghỉ học để phụ làm cùng gia đình. Khu vực dân ở bến đò Chanh trước kia đều làm nghề đi biển. Vào mùa làm cá người lớn đều đi quăng chài bỏ lưới ngoài khơi, có khi hàng tháng hoặc vài ba tháng mới về nhà một lần. Con cái của họ khi còn bé thì gửi lại ông bà, lớn một chút anh chị em tự quấn túm, đứa lớn bảo ban chăm sóc đứa bé. Sự quan tâm, đầu tư cho việc học hành của con trẻ bị hạn chế, bỏ bê... Trẻ em 5 tuổi trở xuống đi học ở các trường mầm non rất ít, nhiều học sinh tiểu học đi học trong tình trạng thiếu sách vở, đồ dùng học tập, đa số các buổi họp phụ huynh đều thiếu vắng nhiều ông bố bà mẹ, thay vào đó là ông bà hay các anh chị lớn đi họp hộ...
Chính vì tư tưởng không coi trọng việc học hành của con trẻ, con cái học cũng được, không học cũng không sao, miễn là có sức khoẻ để có thể lao động của bố mẹ đã tác động xấu đến sự ham học, phấn đấu vươn lên trong học tập của trẻ em trong xã. Chị Hải Bình tâm sự: - Giáo viên chúng tôi thật sự rất cố gắng nâng cao chất lượng giáo dục song nhiều khi không nhận được sự hợp tác của phụ huynh học sinh. Thậm chí, hè vừa qua chúng tôi tổ chức ôn thi, ôn lại kiến thức cho các học sinh yếu không thu tiền, nhưng cũng không nhiều học sinh đến lớp. Có hôm một lớp học chỉ có 2 học sinh...
Một tình trạng khác cũng đáng nói là nhiều bậc phụ huynh còn cho con bỏ học giữa chừng để... lấy chồng nước ngoài. Với giấc mộng đổi đời, nhiều người chấp nhận chạy vạy tiền nong, thậm chí là vay lãi để chi phí mối lái cho con gái. Có nhà có 6 cô con gái thì 4 cô đã lấy chồng Hàn Quốc. Theo ước đoán, hiện toàn xã ít nhất cũng có trên 200 cô gái lấy chồng nước ngoài theo kiểu này, trong đó có rất nhiều trường hợp học sinh đang học bỏ ngang lấy chồng, hoặc học xong cấp II thì nghỉ ở nhà để đợi được lấy chồng ngoại... Mới đây nhất, trường hợp em Nguyễn Thị M, nhà ở bến đò Chanh, là một học sinh học khá, các giáo viên đang làm hồ sơ cho em thi tuyển lên lớp 10 thì em bỏ ngang để... lấy chồng Hàn Quốc. Trong khi đó, ngay cả chính quyền xã cũng chưa có biện pháp hữu hiệu để tác động hoặc chung sức với ngành giáo dục nhằm nâng cao nhận thức cũng như chất lượng giáo dục ở đây. Thậm chí trong nhiều trường hợp đăng ký lấy chồng nước ngoài mà cô dâu còn nhỏ tuổi song xã vẫn tạo điều kiện để hoàn tất thủ tục...
Sự nghiệp giáo dục ở Nam Hoà phụ thuộc rất nhiều vào việc nâng cao nhận thức của người dân. Để làm được điều này, rất cần sự vào cuộc tích cực của các ban, ngành chức năng.
