Từ ngày 1-7, theo quy định mới, các doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu xăng, dầu sẽ đưa vào lưu thông mặt hàng dầu diesel (DO) 0,05%S (lưu huỳnh). Như vậy, kể từ thời điểm này, thị trường sẽ cùng bán ra hai loại dầu DO 0,25%S và DO 0,05%S.
Quyết định mới đưa loại dầu DO 0,05%S vào lưu thông với các chỉ tiêu an toàn vệ sinh, sức khỏe con người và môi trường cao hơn, phù hợp lộ trình chuyển đổi công nghệ trong khu vực. Ðây là một quyết định mang tính chiến lược nhằm giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường một cách cơ bản.
Tuy nhiên, khi áp dụng chủ trương này cũng phát sinh nhiều vấn đề. Trước hết, việc lưu thông cùng một lúc hai loại dầu DO sẽ làm cho doanh nghiệp gặp khó khăn do hiện nay hệ thống kho, bể và điều kiện mặt bằng ở các cửa hàng xăng, dầu chật chội khó có điều kiện mở thêm cột bơm để bán cùng một lúc cả hai loại dầu. Tiếp đến, do loại dầu DO 0,05%S có chất lượng cao hơn, giúp động cơ hoạt động tốt hơn, giảm thiểu ô nhiễm thì giá bán đắt hơn, chênh lệch so với dầu DO 0,25%S tới 200 đồng/lít, do đó, khi mua hàng các chủ phương tiện chỉ mua loại DO 0,25%S để giảm chi phí. Khi đưa vào lưu thông loại DO 0,05%S, do chưa có quy định bắt buộc nên chủ phương tiện chẳng dại gì mua loại dầu có giá cao hơn, dẫn tới một thực tế là mục tiêu giảm thiểu ô nhiễm môi trường không đạt kết quả. Theo phản ánh của ông Giám đốc Công ty xăng, dầu Quảng Bình, từ ngày 1-7, chấp hành chỉ đạo của Tổng công ty Xăng, dầu Việt Nam, công ty đã tổ chức đưa dầu DO 0,05%S ra thị trường nhưng chỉ có cửa hàng xăng, dầu trung tâm TP Ðồng Hới bán được 110 lít trong 10 ngày, còn các cửa hàng khác khách hàng chỉ mua loại DO 0,25%S. Riêng đối với hệ thống 56 đại lý của công ty trên địa bàn tỉnh thì chưa có đại lý nào nhận dầu DO 0,05%S về bán.
Phía người tiêu dùng lại có nỗi lo riêng vì việc cho lưu hành đồng thời hai loại dầu sẽ tạo điều kiện để phát sinh gian lận thương mại do có sự chênh lệch giá giữa dầu DO 0,25%S và 0,05%S. Hiện nay, số cửa hàng bán trực tiếp của các DN nhập khẩu không nhiều mà chủ yếu bán ra qua hệ thống đại lý do tư nhân kiểm soát lên tới hơn 6.000 cửa hàng, ai bảo đảm rằng số đại lý này không pha trộn hai loại dầu với nhau hoặc dầu DO 0,25%S được bán theo giá DO 0,05%S để hưởng chênh lệch giá, gây thiệt hại cho người tiêu dùng, vì thực tế người mua cũng không thể phân biệt được.
Hiện nay, lượng dầu DO tiêu thụ hằng năm chiếm tới 60% tổng lượng xăng, dầu tiêu dùng trong nước, với quyết định đưa dầu DO 0,05%S vào lưu thông sẽ góp phần nâng cao chất lượng môi trường. Vấn đề được đặt ra là quá trình đưa dầu DO chất lượng cao vào lưu thông cần phải được tính toán kỹ để có thể hài hòa lợi ích Nhà nước, DN và người tiêu dùng, bảo đảm dầu DO chất lượng cao được đưa vào lưu thông, hạn chế những tiêu cực phát sinh trong quá trình quản lý, chống gian lận thương mại. Các DN đầu mối nhập khẩu kiến nghị Bộ Thương mại, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công nghiệp... cần có sự phối hợp tính toán để định thời gian chỉ cho phép nhập khẩu và lưu thông một loại dầu DO 0,05%S trên thị trường và dừng lưu thông dầu DO 0,25%S để các hộ tiêu dùng chủ động tính toán chi phí sản xuất, kinh doanh vận tải.
