Quyền sở hữu trí tuệ, tài sản vô hình này ngày càng khẳng định vai trò là yếu tố cơ bản tạo nên giá trị của doanh nghiệp và tính cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường.
Một chiến lược phát triển phù hợp và hệ thống quản lý hữu hiệu về sở hữu trí tuệ sẽ giúp các doanh nghiệp có được sản phẩm có tính cạnh tranh cao lại tiết kiệm chi phí và kịp thời ngăn chặn việc sao chép nhãn mác, làm nhái sản phẩm... Theo số liệu thống kê của Sở KH&ĐT, hiện nay Quảng Ninh có khoảng trên 7.000 doanh nghiệp. Trong đó chủ yếu là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Các doanh nghiệp này hoạt động khá đa dạng trên nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, theo một số nghiên cứu, đánh giá của Sở KH&CN về hoạt động bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp trên địa bàn thời gian qua đã cho thấy, doanh nghiệp dường như vẫn chưa mặn mà lắm với việc xác lập các quyền này. Cũng theo thống kê của Phòng Sở hữu trí tuệ, Sở KH&CN trong 3 năm trở lại đây, tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký xác nhập quyền sở hữu trí tuệ chỉ tăng trưởng vào khoảng 10-15%. Trung bình một năm, Sở hướng dẫn xây dựng hồ sơ đăng ký xác lập quyền sở hữu công nghiệp cho khoảng từ 50-70 đối tượng. Riêng năm 2010, với việc tăng cường thông tin về SHTT đến với doanh nghiệp, số lượng các đối tượng được hướng dẫn xác lập quyền sở hữu công nghiệp đạt con số 80 đối tượng - cũng là năm mà địa phương có số doanh nghiệp đăng ký nhiều nhất quyền này. Mặc dù vậy, con số này không thấm tháp gì so với trên 7.000 doanh nghiệp đang đứng chân trên địa bàn. Đại diện một doanh nghiệp ngành thủ công mỹ nghệ trên địa bàn khẳng định: Trong giai đoạn hiện nay, cái doanh nghiệp hướng tới là chất lượng sản phẩm. Doanh nghiệp lớn không nói làm gì, doanh nghiệp nhỏ càng cần phải đầu tư phát triển sản xuất để nâng tính cạnh tranh trên thị trường. Có được điều này thì doanh nghiệp mới nghĩ đến vấn đề bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp được. Chứ chất lượng sản phẩm chẳng đi đến đâu, ai người ta quan tâm mà đi làm nhái sản phẩm của mình. Thêm một cái khó của doanh nghiệp khi tiếp cận việc xác lập quyền sở hữu công nghiệp cho sản phẩm chính là thời gian để được công nhận quyền sở hữu hiện nay khá lâu. Tính trung bình, một sản phẩm doanh nghiệp đăng ký quyền bảo hộ sở hữu trí tuệ với Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KH&CN) mất thời gian tối thiểu là 9 tháng để được công nhận. Tuy nhiên, cũng có nhiều doanh nghiệp, vì lý do này khác mà quá trình này phải mất đến 1-2 năm. Khoảng thời gian này có thể nói là quá lâu đối với doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn. Ngoài ra, theo tâm lý chung, các doanh nghiệp còn nhìn nhau, chờ đến khi có nhiều doanh nghiệp cùng thực hiện xác lập quyền bảo hộ nhãn hiệu công nghiệp thì doanh nghiệp mình mới làm. Tuy nhiên, thực tế doanh nghiệp trì hoãn xác lập quyền sở hữu công nghiệp cốt yếu nhất vẫn là do tư duy của chủ doanh nghiệp. Theo ông Đinh Sỹ Nguyên, Trưởng phòng Sở hữu trí tuệ, Sở KH&CN cho biết: Doanh nghiệp chú trọng vào chất lượng là rất tốt. Nhưng nếu chỉ phát triển hướng đó trong nền kinh tế mở như hiện nay sẽ khiến doanh nghiệp vấp phải những khó khăn trong việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của mình. Đã có nhiều trường hợp doanh nghiệp trong nước bị các đối thủ cạnh tranh nước ngoài đăng ký nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp của mình. Khi đó, doanh nghiệp đối thủ có thể kiện lại chính doanh nghiệp sản xuất ra sản phẩm đó về việc… ăn cắp nhãn hiệu. Không những doanh nghiệp sẽ phải bồi thường việc này mà muốn giữ được thương hiệu, thậm chí doanh nghiệp sẽ phải chấp nhận một cái giá rất đắt để… mua lại thương hiệu của chính mình. Vấn đề này không phải doanh nghiệp nào cũng nhìn nhận ra được, nhưng đây sẽ là một thực tế mà doanh nghiệp phải chấp nhận. Xác lập quyền bảo hộ sở hữu công nghiệp không hề khó như doanh nghiệp tưởng. Thậm chí trong giai đoạn hiện nay, để khuyến khích doanh nghiệp đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ tỉnh còn dành ra khoản ngân sách hỗ trợ doanh nghiệp. Thủ tục để nhận được sự hỗ trợ này cũng rất đơn giản, doanh nghiệp chỉ cần mang giấy chứng nhận xác nhận quyền bảo hộ sản phẩm của Cục Sở hữu trí tuệ và đơn xin hỗ trợ. Bên cạnh đó, Sở KH&CN với vai trò là đơn vị cung cấp thông tin cho doanh nghiệp trong lĩnh vực này luôn bố trí cán bộ chuyên môn thực hiện việc hướng dẫn doanh nghiệp xây dựng hồ sơ xác lập quyền sở hữu công nghiệp. 
Với việc đăng ký bảo hộ quyền SHTT, đã giúp cho Công ty CP May Quảng Ninh yên tâm cạnh tranh trên thị trường trong nước và phát triển ra thị trường nước ngoài.
Ảnh: Lê Hải
Không bao lâu nữa, khi Việt Nam bước qua giai đoạn “đệm” để gia nhập thực sự vào WTO thì việc xác lập quyền sở hữu trí tuệ nói chung và bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp nói riêng là một việc làm bắt buộc đối với mọi doanh nghiệp. Với hàng nghìn doanh nghiệp cùng sản xuất một sản phẩm trong nước, rõ ràng, doanh nghiệp sẽ còn khó khăn hơn khi chọn ra một kiểu dáng công nghiệp để bảo hộ mà không bị trùng với các doanh nghiệp khác. Do đó, doanh nghiệp cần nắm bắt ngay những hỗ trợ của tỉnh trong thời điểm này để nhanh chóng xác lập bảo hộ kiểu dáng cho sản phẩm ngay từ bây giờ.
