Bộ Tài nguyên Môi trường (TNMT) đang dự thảo Nghị định về thu phí bảo vệ môi trường (BVMT) với khí thải qua xăng dầu. Như vậy, xăng dầu sẽ thêm một đợt tăng giá mới. Tuy nhiên, đợt tăng giá này tập trung cho các loại nhiên liệu “bẩn”.
Sẽ thử nghiệm trước khi áp dụng rộng rãi
Theo TS Nguyễn Văn Tài, Phó Vụ trưởng Vụ Môi trường (Bộ TNMT), phí bảo vệ môi trường với khí thải sẽ tính cho những chất gây ô nhiễm có tính độc hại đến môi trường và con người; có khối lượng phát tán hàng năm đủ lớn và có thể đo hoặc tính toán được khối lượng phát tán ra không khí.
Khác với nước thải và chất thải rắn, việc tính phí khí thải sẽ khó khăn và không khả thi nếu sử dụng phương pháp quan trắc và đo khối lượng các chất gây ô nhiễm trong khí thải. Vì thế theo ý kiến của các chuyên gia, các tính phí sẽ dùng phương pháp tính khối lượng chất gây ô nhiễm dựa trên loại hình nhiên liệu sử dụng, khối lượng nhiên liệu, loại hình công nghệ và trình độ công nghệ đang sử dụng, mức độ giảm thiểu khí thải (lắp đặt thiết bị giảm thiểu).
Theo điều tra của Ban Xây dựng dự thảo, hiện nhiều nước trên thế giới cũng đang áp dụng phương pháp này để tính khối lượng các chất gây ô nhiễm phát tán ra môi trường từ việc đốt nhiên liệu.
Người tiêu dùng sẽ phải lựa chọn
Để không nảy sinh những bất cập, cơ chế tính phí sẽ được thu theo các nhóm đối tượng khác nhau. Đối với phương tiện giao thông, có thể quy đổi từ khối lượng chất gây ô nhiễm phát sinh qua nhiên liệu sử dụng để thu phí.
Ông Tài cho biết, đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh, cách tính phí cũng được áp dụng theo cách tính này chứ không “đánh đồng” mức phí như một số nhà khoa học lo ngại.
Khác với phí BVMT với chất thải rắn dự kiến được sử dụng cho BVMT tại chỗ, phí BVMT với nước thải cho cả quốc gia còn phí BVMT với khí thải dự kiến sử dụng cho việc BVMT chung.
Tuy nhiên, điều bất cập hiện nay là chất lượng khí thải ảnh hưởng đến các chất lượng các thiết bị máy móc. Muốn giảm thiểu khí thải bẩn, ngay từ đầu phải quản lý chất lượng các loại máy móc và chất lượng xăng dầu, thay vì “hớt phần ngọn” bằng cách tính phí khí thải.
Về vấn đề này, TS Nguyễn Văn Tài cho biết, dự thảo này sẽ cùng song song với các biện pháp khác để giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Và ngay trong dự thảo cũng đã quy định, sẽ dựa trên nhiên liệu sử dụng và các thiết bị giảm khí thải của các thiết bị để “đánh” mức phí.
Vì vậy, máy móc càng cũ kĩ lạc hậu, gây ô nhiễm lớn thì mức phí sẽ càng cao. Mức phí này phải cao tương đương với các biện pháp giảm thải, vì thế người sử dụng, đặc biệt các doanh nghiệp lớn sẽ tính toán nên nộp phí khí thải hay đầu tư thiết bị giảm thải với giá cao ngang mức phí.
Như vậy, người tiêu dùng sẽ có ý thức và đưa ra phương án lựa chọn: Sử dụng nhiên liệu bẩn với giá cao hay sử dụng nhiên liệu sạch mà an toàn? Nếu đối tượng nào sử dụng nhiên liệu càng bẩn, phí sẽ càng cao còn người sử dụng nhiên liệu sạch, có thể sẽ không bị thu phí hoặc thu ít.
