Hiện nay, nhu cầu tiêu thụ thịt gia súc, gia cầm trên địa bàn TP Hạ Long ngày một lớn. Việc tồn tại của những điểm giết mổ nhỏ lẻ trong khu dân cư không những không đảm bảo vệ sinh môi trường mà còn không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Vì thế, việc xây dựng các điểm giết mổ tập trung là nhu cầu bức thiết hiện nay đối với một thành phố du lịch như Hạ Long.
* Quy hoạch chậm được triển khai
Năm 2006, UBND tỉnh có Quyết định số 1214/QĐ-UBND, phê duyệt Quy hoạch hệ thống giết mổ gia súc, gia cầm tập trung trên địa bàn tỉnh đến năm 2020. Quy hoạch chia làm 2 giai đoạn thực hiện. Trong đó, giai đoạn 1 (từ 2006-2010) ưu tiên xây dựng 12 lò mổ tại các đô thị lớn trong đó có TP Hạ Long. Cho tới nay, việc triển khai xây dựng các lò mổ tập trung ở TP Hạ Long vẫn chậm và chưa đi đúng quy hoạch đề ra.
Thiếu điểm giết mổ tập trung, nhiều lò mổ tự phát nằm xen kẽ trong khu dân cư gây ô nhiễm môi trường (ảnh: lò mổ tự phát ở tổ 10 khu 4 phường Giếng Đáy)
Thực hiện quy hoạch trên, TP Hạ Long đã quy hoạch 4 cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm ở các phường, xã: Hà Khánh, Hà Phong, Đại Yên, Việt Hưng... Tuy nhiên cho tới nay vẫn chưa có một cơ sở nào chính thức đi vào hoạt động. Đáng kể nhất là 2 cơ sở ở phường Hà Khánh và Hà Phong, đã tiến hành xây dựng cơ bản xong cơ sở hạ tầng gồm: hệ thống đường xá, điện nước, bể lắng xử lý chất thải… Điểm giết mổ ở phường Hà Khánh là điểm thu gom tất cả các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ ở các phường phía Đông thành phố. Hiện thành phố đã bàn giao cho 8 cơ sở giết mổ, đăng ký xây dựng hệ thống giết mổ và sẽ tiếp tục bàn giao mặt bằng cho các cơ sở giết mổ khác khi họ đăng ký vào điểm quy hoạch này. Một điểm giết mổ tập trung nữa ở phường Hà Phong, do Công ty TNHH Thiên Trường đầu tư, thu gom các điểm giết mổ gia súc, gia cầm nhỏ lẻ ở các phường Hà Phong, Hà Tu, Hồng Hà cũng đã xong mặt bằng, nhà xưởng... Tuy nhiên hiện 2 điểm này vẫn chưa thể đi vào hoạt động. Còn đối với 2 điểm giết mổ quy hoạch phía Tây thành phố ở xã Việt Hưng và Đại Yên hiện vẫn "tắc", chưa triển khai được. Điểm quy hoạch giết mổ gia gia súc, gia cầm tập trung ở thôn Cầu Trắng, xã Đại Yên vẫn chưa thể khởi động do trùng quy hoạch. Đối với điểm ở xã Việt Hưng đang phải tìm địa điểm khác do không có địa điểm với tiêu chuẩn cách trục đường chính 500m. Hiện thành phố vẫn đang tìm địa điểm mới cho các nhà đầu tư xây dựng cơ sở giết mổ tập trung ở khu vực phía Tây trên địa bàn. * Những vấn đề cần giải quyết Theo thống kê, hiện TP Hạ Long mới chỉ có 2 lò giết mổ gia súc tập trung ở phường Yết Kiêu và phường Hà Phong với quy mô 800-3.000 m2, công suất 100-300 con/ngày. Phương thức giết mổ vẫn là thủ công, hệ thống xử lý chất thải chủ yếu là bể chứa và bể lắng nên thường quá tải và gây ô nhiễm môi trường xung quanh. Bên cạnh đó, TP Hạ Long còn có khoảng 128 điểm giết mổ nhỏ lẻ và khoảng hơn 20 điểm hình thành tự phát, nằm phân tán trong các khu dân cư. Các điểm này đều không đảm bảo điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm, là nguồn nguy cơ ô nhiễm môi trường, bệnh dịch lớn... Theo đánh giá khoa học của Viện Quy hoạch và Thiết kế nông thôn (Bộ NN&PTNT) thì các chất thải giàu chất hữu cơ trong quá trình giết mổ gia súc, gia cầm ở các điểm giết mổ nhỏ lẻ này không được xử lý, đổ chung với hệ thống nước thải khu dân cư và tích luỹ lâu ngày phân huỷ tạo ra các khí độc có mùi hôi như CH4, H2S... Đây chính là môi trường tiềm ẩn của các bệnh truyền nhiễm, ảnh hưởng tới sức khoẻ của người dân. Hầu hết lò mổ tự phát đều không đảm bảo VSATTP, chất thải được thải trực tiếp ra môi trường Hơn nữa, việc vận động các hộ dân tham gia vào các cơ sở giết mổ tập trung cũng rất khó khăn. Bởi thói quen của người dân lâu nay không dễ thay đổi trong một sớm một chiều. Nhiều chủ đầu tư lo ngại khi xây dựng được điểm giết mổ tập trung, quy mô, đảm bảo tiêu chuẩn thì không thu hút được người dân đưa gia súc đến giết mổ. Bên cạnh đó có thể thấy đây là lĩnh vực thu được ít lợi nhuận nên không nhiều nhà đầu tư thực sự mặn mà dù nhận được sự hỗ trợ, khuyến khích của nhà nước. Theo tính toán của các nhà chuyên môn, nhu cầu tiêu thụ của TP Hạ Long tới năm 2010 sẽ là khoảng trên 6000 tấn thịt lợn hơi/năm. Năm 2015 sẽ là gần 7000 tấn. Năm 2020 sẽ gần 11.000 tấn. Trong những năm tiếp theo nhu cầu sẽ còn tăng thêm khoảng 5-10%. Hàng năm Quảng Ninh cũng phải nhập một lượng lớn thịt, sản phẩm gia cầm từ tỉnh ngoài vào nên việc vận chuyển, giết mổ, tiêu thụ diễn ra rất phức tạp, khó quản lý. Như vậy, để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm của người tiêu dùng, hạn chế tối đa các lò mổ tư nhân nằm phân tán trong khu dân cư, các cơ quan chức năng có giải pháp đẩy nhanh tiến độ xây dựng và đưa vào hoạt động hệ thống lò giết mổ gia súc, gia cầm tập trung theo quy hoạch đã được UBND tỉnh phê duyệt.