Xây dựng các nhà thuốc đạt tiêu chuẩn GPP: Vẫn còn nhiều khó khăn

Theo quy định của Bộ Y tế, đến hết 2010, các nhà thuốc phải đạt tiêu chuẩn GPP (thực hành tốt nhà thuốc) và đến 1-1-2013 tất cả các quầy thuốc cũng phải đạt tiêu chuẩn này. So với mức bình quân chung của cả nước (đạt 5%), Quảng Ninh là địa bàn xây dựng được hệ thống nhà thuốc đạt tiêu chuẩn GPP có tỷ lệ cao (khoảng 12.5%). Tuy nhiên, để đạt những tiêu chuẩn Bộ Y tế đề ra, các nhà thuốc trên địa bàn tỉnh hiện còn gặp không ít khó khăn.

Quyết định số 11/2007/ QĐ-BYT của Bộ Y tế về việc ban hành nguyên tắc, tiêu chuẩn “Thực hành tốt nhà thuốc”, chuẩn GPP gồm:  Chủ nhà thuốc phải có chứng chỉ hành nghề dược và phải có mặt tại cửa hàng trong thời gian hoạt động; nhân viên trực tiếp bán thuốc phải có bằng chuyên môn dược và thời gian  hành nghề phù hợp; khu vực bán thuốc có diện tích tối thiểu là 10m2, có chỗ rửa tay cho người bán và người mua, có đủ thiết bị để bảo quản thuốc tránh được các ảnh hưởng bất lợi của ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm, sự ô nhiễm, sự xâm nhập của côn trùng; đối với trường hợp thuốc bán lẻ không đựng trong bao bì ngoài của thuốc thì phải ghi rõ: Tên thuốc, dạng bào chế, nồng độ, hàm lượng thuốc; trường hợp không có đơn thuốc đi kèm phải ghi thêm liều dùng, số lần dùng và cách dùng; nguồn thuốc cũng phải mua từ các cơ sở kinh doanh dược phẩm hợp pháp và chỉ mua các thuốc được phép lưu hành; nhân viên nhà thuốc phải tư vấn đúng, bảo đảm hiệu quả điều trị với người bệnh, không quảng cáo thuốc tại cơ sở trái với quy định và thực hiện bán thuốc theo đơn; sổ sách, hồ sơ thường xuyên ghi chép hoạt động mua thuốc, bán thuốc lưu giữ ít nhất một năm kể từ khi thuốc hết hạn dùng v.v.. Theo thống kê của Sở Y tế, hiện toàn tỉnh có 1 doanh nghiệp nhà nước cổ phần hoá, 4 công ty cổ phần dược phẩm tư nhân, 5 công ty TNHH Dược với tổng số khoảng 230 nhà thuốc, quầy thuốc doanh nghiệp trực thuộc. Trên địa bàn còn có 1 chi nhánh Công ty Dược phẩm T.Ư I, 82 nhà thuốc tư nhân và 184 tủ thuốc tại các trạm y tế xã, phường. Sự tham gia cung ứng thuốc của nhiều thành phần kinh tế đã góp phần đảm bảo cơ bản nhu cầu thuốc chữa bệnh phục vụ nhân dân trên địa bàn. Để đẩy mạnh xây dựng các nhà thuốc đạt tiêu chuẩn GPP, Sở Y tế tăng cường mở các lớp tập huấn, mời các chủ nhà thuốc đến phổ biến nội dung của tiêu chuẩn GPP do Bộ Y tế quy định; đồng thời có hướng dẫn, vận động các nhà thuốc tích cực xây dựng chuẩn này.  Sở còn mời các giáo sư, giảng viên của Trường Đại học Y và Đại học Dược Hà Nội về tập huấn dược lâm sàng cho các bác sĩ, dược sĩ nhằm cập nhập thông tin mới nhất về sử dụng thuốc. Sở chỉ cấp giấy đủ điều kiện hành nghề cho những nhà thuốc mới thành lập hoặc cấp lại cho những nhà thuốc có giấy đủ điều kiện hành nghề đã hết hạn khi những nhà thuốc này xây dựng đạt chuẩn GPP theo quy định đề ra.  Đến nay, toàn tỉnh đã có 14 nhà thuốc đạt tiêu chuẩn GPP theo quy định. Việc xây dựng các nhà thuốc GPP góp phần mang lại lợi ích thiết thực cho người mua, bởi khi đến các nhà thuốc này, người mua sẽ được chuyên môn tư vấn về sử dụng thuốc, tương tác giữ các loại thuốc; thuốc đảm bảo chất lượng...

Mặc dù vậy, để đạt được chuẩn do Bộ Y tế đề ra, đòi hỏi các  nhà thuốc phải đầu tư mạnh cả về nhân lực, vật lực. Theo đúng quy định, để mở được nhà thuốc thì nơi đó phải có dược sĩ đại học đứng tên, chịu trách nhiệm. Song Bộ cũng quy định đến hết năm 2010, dược sĩ nhà nước sẽ không được hành nghề tư nhân, trong khi đó hơn 40% trong tổng số 112 nhà thuốc trên địa bàn hiện do dược sĩ đang công tác tại các bệnh viện, trung tâm y tế công lập đứng tên. Nghĩa là trong thời gian tới, những nhà thuốc này muốn tồn tại hoạt động phải tìm được dược sĩ đại học thay thế. Song nguồn dược sĩ đại học hiện nay rất hiếm. Ước tính để đáp ứng được nhu cầu  của các đơn vị y tế, các nhà thuốc, công ty trên địa bàn, hiện Quảng Ninh thiếu khoảng 50 dược sĩ đại học. Ngành Y tế tỉnh đang tiến hành rà soát lại ở các địa phương và doanh nghiệp để có kế hoạch đào tạo dược sĩ đại học theo địa chỉ. Tuy nhiên, nếu có đủ người và được đào tạo hết theo chỉ tiêu thì phải đến 2015, may ra Quảng Ninh mới đủ dược sĩ đại học cần thiết. Hiện Nhà nước  chưa có chế độ ưu đãi nào dành cho những nhà thuốc tích cực xây dựng chuẩn GPP, trong khi để đảm bảo một nhà thuốc đạt chuẩn, đòi hỏi đầu tư cơ sở vật chất khá tốn kém. Các nhà thuốc này phải bán thuốc theo đơn, doanh thu sẽ hạn chế so với các nhà thuốc chưa thực hiện theo chuẩn do nhận thức  của người dân chưa phân biệt được mua thuốc nơi nào tốt hơn. Ngành Y tế tỉnh cũng dự định hướng dẫn các công ty xây dựng chuỗi các nhà thuốc GPP do một dược sĩ đại học đứng tên (theo gợi ý của Bộ Y tế), song điều này cũng khó khăn, bởi mỗi nhà thuốc vẫn phải có người tư vấn, trong khi đó kiến thức về cận lâm sàng, tương tác giữa các loại thuốc của nhiều chủ nhà thuốc hay dược sĩ trung cấp còn hạn chế. Việc phấn đấu đạt lộ trình đến 2013 tất cả các quầy thuốc phải đạt chuẩn GPP với Quảng Ninh lại càng khó khăn hơn, bởi các quầy thuốc, tủ thuốc trạm y tế chủ yếu ở các huyện thị, các xã vùng sâu, vùng xa, cơ sở nhỏ lẻ, manh mún, vốn đầu tư không nhiều...

Hiện ngành Y tế tỉnh đang chịu sức ép lớn, vừa đảm bảo dịch vụ thuận tiện cho dân mua thuốc vừa phải đảm bảo nâng cao chất lượng các nhà thuốc. Nhằm lập lại trật tự trong kinh doanh dược phẩm, mặt hàng đặc biệt tác động lớn đến sức khoẻ người dân, thì việc xây dựng đảm bảo lộ trình GPP là rất cần thiết. Việc xây dựng nhà thuốc, quầy thuốc GPP muốn hiệu quả cần có sự vận động tuyên truyền tích cực không chỉ của ngành Y tế, mà của cả các cấp, các ngành trong tỉnh.