Bài phát biểu của đồng chí Nguyễn Duy Hưng - Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh tại hội thảo khoa học: Xây dựng và phát triển giai cấp công nhân Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế - thực tiễn ở vùng mỏ Quảng Ninh.
Quảng Ninh là một trong những cái nôi quan trọng của giai cấp công nhân Việt Nam. Đội ngũ công nhân Quảng Ninh được hình thành sớm, tập trung và có ý thức giai cấp, ý thức chính trị cao. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, hơn nửa thế kỷ qua, đội ngũ công nhân Quảng Ninh không ngừng lớn mạnh cả số lượng và chất lượng, từng bước xây dựng truyền thống: kiên cường bất khuất đi đầu trong chiến đấu; cần cù, dũng cảm, sáng tạo trong lao động sản xuất; có tình đồng chí, đồng đội trong sáng, thủy chung; gắn bó mật thiết với giai cấp nông dân và các tầng lớp nhân dân lao động khác.
Trước những thử thách gay gắt do chuyển đổi cơ cấu kinh tế, cơ chế quản lý sản xuất thu hẹp, thiếu việc làm, đời sống người lao động gặp nhiều khó khăn và những biến động mạnh mẽ trên thế giới những năm đầu đổi mới, giai cấp công nhân Quảng Ninh đã thể hiện bản lĩnh của mình, vững vàng về chính trị; tuyệt đối tin tưởng sự lãnh đạo của Đảng, ý thức sâu sắc sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân. Tuy nhiên, trước những yêu cầu phát triển mới, đội ngũ giai cấp công nhân và công tác xây dựng giai cấp công nhân Quảng Ninh còn bộc lộ nhiều yếu kém: chưa nhận thức đúng đặc điểm, vai trò, vị trí của giai cấp công nhân thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH; số công nhân có tay nghề cao ít; khả năng sử dụng các thiết bị mới và công nghệ tiên tiến còn hạn chế; đời sống vật chất và văn hóa của công nhân còn nhiều khó khăn; điều kiện làm việc chưa được cải thiện đúng mức, tai nạn lao động và người mắc bệnh nghề nghiệp còn nhiều...
Trong tình hình đó, để triển khai Nghị quyết hội nghị lần thứ 7 (khóa VII) của Đảng: ‘’Cùng với hiện đại hóa đất nước, cần xây dựng giai cấp công nhân phát triển về số lượng, giác ngộ về giai cấp, vững vàng về chính trị, tư tưởng, có trình độ học vấn và tay nghề cao, có năng lực tiếp thu và sáng tạo công nghệ mới, lao động đạt năng suất, chất lượng, hiệu quả cao, vươn lên làm tròn sứ mệnh lịch sử của mình’’, tháng 7 năm 1996, Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Nghị quyết: ‘’Về một số giải pháp trước mắt xây dựng giai cấp công nhân ở Quảng Ninh theo yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa ‘’. Sau mười năm triển khai có thể khẳng định, sự ra đời Nghị quyết 01-NQ/TU đã kịp thời đáp ứng những đòi hỏi của thực tiễn cuộc sống và tạo chuyển biến mang tính đột phá đối với quá trình xây dựng và phát triển giai cấp công nhân Quảng Ninh trong thời kỳ chuyển đổi. Sau 10 thực hiện nghị quyết, những thành quả đạt được rất đáng phấn khởi.
Trước hết, để thực sự xây dựng và phát triển giai cấp công nhân Quảng Ninh, điều cơ bản là chuyển đổi doanh nghiệp, phát triển mạnh mẽ sản xuất - kinh doanh ở mọi thành phần kinh tế. Đó là tiến hành cổ phần hóa gắn với quá trình đổi mới công nghệ, cải tiến quản lý, nhằm nâng cao tính hiệu quả, bền vững và sức cạnh tranh của doanh nghiệp; đồng thời, thực hiện quy hoạch tổng thể đầu tư và phát triển các vùng, các khu công nghiệp - khu chế xuất nên đã tạo điều kiện thuận lợi cho các ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ, du lịch của tỉnh phát triển; nhiều loại hình doanh nghiệp mới ra đời; các doanh nghiệp đã sớm xây dựng được cơ chế đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất, kinh doanh mang lại hiệu quả kinh tế cao... Chính từ sự thay đổi mạnh mẽ này đã tạo ra nhiều việc làm mới đa dạng và phong phú, thu hút thêm nhiều lao động, vì thế, đội ngũ công nhân không ngừng tăng lên cả số lượng và chất lượng, đa dạng, phong phú về ngành nghề.
Thứ hai, cùng với sự phát triển sản xuất, sự tăng nhanh cả chất lượng và số lượng đội ngũ công nhân ở Quảng Ninh, công tác bồi dưỡng nâng cao trình độ chính trị, năng lực lao động và chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho công nhân, lao động cũng được từng bước quan tâm. Mười năm qua, với sự phát triển mạnh mẽ của công nghiệp trung ương tại Quảng Ninh, như các ngành: than, nhiệt điện, đóng tàu... cùng với sự phát triển nhanh chóng của công nghiệp địa phương, các ngành dịch vụ, du lịch... đã thúc đẩy tăng nhanh số lượng công nhân, lao động trong tỉnh.
Chất lượng giai cấp công nhân Quảng Ninh từng bước được nâng lên rõ rệt. Năm 2006 có 38% dưới tuổi 30; 51,6% tuổi 30-35; 11,4% tuổi 50-60. Tuổi nghề dưới 35,8% dưới 10 năm; 44,5% từ 10-20 năm; 19,7% trên 20 năm. Trình độ văn hóa, khoa học kỹ thuật và tay nghề đội ngũ công nhân cũng được nâng lên rõ rệt: 66,5% trình độ THPT; 39,4% THCS; 3,1% PTCS. Trình độ chuyên môn, nghề nghiệp: tay nghề từ bậc 1-5 khoảng 70.000 người, từ bậc 5 trở lên 30.000 người, số còn lại là lao động phổ thông (khoảng 10%). Trình độ cao đẳng, đại học, trên đại học gần 50.000 người, trung cấp 60.000 người. Trình độ lý luận chính trị: hiện có 12.040 người có trình độ cử nhân, cao cấp lý luận chính trị. Đặc biệt, trong 10 năm qua, đã kết nạp được 27.580 đảng viên mới, chiếm 43,68% tổng số đảng viên hiện có của Đảng bộ. Số đảng viên mới này đa số là trẻ và có trình độ văn hóa từ trung học phổ thông trở lên.
Công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ mọi mặt trong công nhân được hết sức quan tâm. Mỗi năm bình quân có khoảng 12.000 - 13.000 người được đào tạo bồi dưỡng nâng cao trình độ, học vấn, kiến thức. Số công nhân được đào tạo tăng hàng năm từ 10-15%, nhất là được đào tạo về tin học, ngoại ngữ...
Thứ ba, sự đóng góp của đội ngũ công nhân, lao động trong xây dựng Đảng, chính quyền, cơ quan và doanh nghiệp. Công nhân lao động là lực lượng sản xuất cơ bản và có vai trò quyết định trong phát triển kinh tế, là lực lượng nắm giữ cơ sở vật chất và phương tiện sản xuất hiện đại, quyết định phương hướng phát triển sản xuất của nền kinh tế, là lực lượng lao động có năng suất cao, có đóng góp nhiều nhất vào thu ngân sách của tỉnh.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, giai cấp công nhân và tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp Quảng Ninh đã tỏ rõ bản lĩnh chính trị vững vàng, tin tưởng và quyết tâm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, là lực lượng giữ vai trò quyết định thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển, giữ vững ổn định chính trị, an ninh quốc phòng, xứng đáng là giai cấp lãnh đạo cách mạng, lực lượng nòng cốt đi đầu trong sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH. Đội ngũ công nhân lao động Quảng Ninh luôn giữ vững bản chất cách mạng, truyền thống lao động cần cù, tinh thần chịu đựng gian khổ, góp phần tích cực tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy sản xuất phát triển.
Mặc dù, đã đạt được những thành tích vượt bậc sau mười năm triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 7 (khóa VII) và Nghị quyết 01 NQ/TU của Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh, nhưng trước những đòi hỏi cấp thiết của quá trình đẩy mạnh CNH, HĐH, hội nhập kinh tế quốc tế và thiết thực thực hiện Nghị quyết Đại hội X của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quảng Ninh lần thứ XII (2006-2010) với quyết tâm ‘’Phấn đấu xây dựng Quảng Ninh thực sự trở thành địa bàn động lực trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cơ bản trở thành một tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2015” cần tiếp tục thực hiện một số nhiệm vụ và giải pháp cấp bách về xây dựng giai cấp công nhân Quảng Ninh:
1. Tiếp tục đẩy mạnh phát triển công nghiệp theo hướng hiện đại, duy trì tốc độ phát triển công nghiệp với tốc độ cao; đồng thời, nâng cao chất lượng sản phẩm và hiệu quả sản xuất công nghiệp. Đây là những vấn đề cốt lõi để phát triển và xây dựng giai cấp công nhân; khuyến khích các thành phần kinh tế phát triển sản xuất công nghiệp theo đúng định hướng, lợi thế, quy hoạch và nhu cầu của thị trường trong và ngoài nước.
2. Không ngừng bồi dưỡng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực hướng tới yêu cầu xây dựng giai cấp công nhân chuyên nghiệp, năng động, sáng tạo làm chủ khoa học, công nghệ mới; có giải pháp đồng bộ để đào tạo và đào tạo lại chuyên môn, nghiệp vụ, lý luận chính trị cho đội ngũ công nhân, lao động; có chính sách mới trong tuyển dụng đội ngũ công nhân mới chất lượng cao và thu hút chuyên gia kỹ thuật giỏi và nhân tài.
3. Có chiến lược mới trong việc chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của giai cấp công nhân. Nhất là các vấn đề hiện đang gây bức xúc như tiền lương, nhà ở, nước sinh hoạt, vệ sinh công nghiệp, an toàn lao động, chính sách đãi ngộ. Cần thực hiện tốt chế độ chính sách nhằm bảo đảm quyền lợi thiết thân người lao động và người nghỉ hưu. Bên cạnh đó, cần sớm có chủ trương xây dựng cơ sở vật chất mới (nhà ở, đường giao thông, nước sạch, chợ, trường học, bệnh viện...) đáp ứng nhu cầu bức thiết của hàng chục nghìn công nhân trẻ ở ngoài tỉnh về trong các khu chế xuất, khu công nghiệp tập trung đông công nhân.
4. Cần có quy hoạch tổng thể về công tác cán bộ. Hướng tới xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các đơn vị và doanh nghiệp chuyên nghiệp vừa có tầm vừa có tâm. Thông thạo chuyên môn nghiệp vụ, giỏi lãnh đạo quản lý, có bản lĩnh chính trị vững vàng và có đạo đức cách mạng trong sáng. Muốn thế, cần có kế hoạch đào tạo và bồi dưỡng một cách cơ bản và toàn diện đối với đội ngũ này về khoa học, kỹ thuật công nghệ, lý luận và thực tiễn. Muốn xây dựng đội ngũ công nhân, lao động chuyên nghiệp cần phải xây dựng những người quản lý lãnh đạo chuyên nghiệp.
5. Đẩy mạnh công tác xây dựng Đảng, các tổ chức chính trị, xã hội trong các doanh nghiệp. Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, tăng cường vai trò của các đoàn thể trong doanh nghiệp. Việc tuyên truyền, phổ biến đường lối chính sách của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cần đổi mới toàn diện để phù hợp với các tầng lớp, các loại hình doanh nghiệp và những đặc điểm mới của đội ngũ công nhân, lao động trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH và hội nhập kinh tế quốc tế.
