Xác định văn hoá vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, những năm qua huyện Bình Liêu đã tích cực đẩy mạnh phong trào ''Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá''.
Trong 5 năm đầu thực hiện, phong trào đã góp phần hình thành nhiều nét mới tốt đẹp trong giá trị văn hoá và chuẩn mực đạo đức, khơi gợi tính năng động, ý chí vươn lên lập thân, lập nghiệp, làm giàu chính đáng của mỗi người dân. Phong trào cũng đã góp phần làm tăng tỷ lệ thoát nghèo, tăng số hộ giàu có... Nếu như năm 2001, năm đầu thực hiện phong trào, toàn huyện chỉ có 2/97 thôn bản đạt danh hiệu thôn khu văn hoá, thì sau 5 năm con số này tăng lên 24/97 đơn vị, chiếm 35,1%; số gia đình văn hoá cũng đã đạt 3.615 hộ, chiếm 70,3% tổng số hộ trên địa bàn.
Thế nhưng 2 năm trở lại đây, phong trào ''Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá” ở Bình Liêu dường như chững lại, các kết quả đạt được đều thấp hơn chỉ tiêu giao. Năm 2008, có 25/84 thôn bản đăng ký đạt danh hiệu thôn bản văn hoá, phấn đấu số gia đình văn hoá đạt 90% tổng số hộ trên địa bàn. Cuộc khảo sát 6 tháng đầu năm cho thấy mới chỉ có 13/25 thôn, bản đạt các tiêu chí cơ bản. Khảo sát cuối năm, số thôn bản đạt chuẩn còn thấp hơn, 9/25; chỉ có 4 trong tổng số 15 thôn bản giữ vững danh hiệu thôn bản văn hoá, do vi phạm các quy định về sinh đẻ vượt kế hoạch, tỷ lệ gia đình văn hoá thấp, tình hình an ninh trật tự yếu, tăng số hộ nghèo... nên đã bị loại khỏi danh sách... Như vậy năm 2008 toàn huyện Bình Liêu chỉ có 20 thôn, bản văn hoá, trong đó 9 đơn vị công nhận năm 2008 và 11 đơn vị giữ vững danh hiệu, duy nhất thôn Bản Phạt, xã Lục Hồn là bản văn hoá trong 3 năm liền. Về số gia đình văn hoá, đến hết năm 2008 số gia đình văn hoá trên toàn huyện mới đạt 3.384 hộ, thấp hơn trên 1.500 hộ so với mục tiêu đề ra, chiếm 60,8% tổng số hộ trên địa bàn. Trong đó xã Vô Ngại, nơi thường xuyên có số gia đình văn hoá cao nhất huyện nay cũng chỉ đạt 81,9%, giảm gần 10% so với năm trước, số gia đình văn hoá ở xã Đồng Tâm chỉ đạt 43,4%, thấp nhất huyện.
Theo anh Lại Ngọc Dương, Phó Trưởng phòng Văn hoá, Thông tin huyện, ngoài những yếu tố khách quan thì nguyên nhân chính khiến phong trào ''Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá'' trên địa bàn chưa đạt được kết quả như mong muốn là sự vào cuộc thiếu tích cực của các đơn vị trực thuộc, trong đó nhiều BCĐ cơ sở có dấu hiệu buông lỏng, làm ăn qua quýt. Thực tế trong thời gian qua, 2 đơn vị thành viên BCĐ cấp huyện là Phòng Y tế và Hội Liên hiệp Phụ nữ chưa có sự phối hợp chặt chẽ trong công tác kiểm tra, đôn đốc cũng như hướng dẫn các cơ sở thực hiện tiêu chí của phong trào. Khối đoàn thể địa phương như MTTQ, Hội Nông dân, Thanh niên, Phụ nữ, vốn là những lực lượng bám sát địa bàn, hiểu dân nhất cũng chưa thể hiện rõ nét vai trò của mình. Mặc dù đã được quy định rõ về chức năng, nhiệm vụ, vị trí, song nhiều BCĐ xã, thị trấn còn lúng túng, qua loa trong việc phân công trách nhiệm và tổ chức thực hiện tại các thôn bản. Một số thôn bản có những biến động tiêu cực song BCĐ không nắm được hoặc có nhưng không kịp thời tham mưu cho BCĐ cấp huyện để đề ra các biện pháp đối phó hợp lý. Các chi, tổ hội cũng chưa tập hợp được đoàn viên, hội viên của mình tham gia lao động sản xuất, phát triển kinh tế...
Đối với huyện miền núi Bình Liêu, điều kiện kinh tế và nhận thức của nhân dân còn khó khăn thì vai trò của cán bộ chuyên trách trong phong trào rất quan trọng. Ngoài đôn đốc, kiểm tra, nắm tình hình cơ sở, đội ngũ này còn giúp nhân dân nắm bắt vấn đề, từ đó chủ động nhập cuộc. Thế nhưng dường như chỉ khi BCĐ có kế hoạch, văn bản chỉ đạo hướng dẫn và có chương trình kiểm tra, đánh giá thì mới tập trung chỉ đạo thực hiện.
Những bất cập trên đã làm giảm hiệu quả của phong trào. Năm 2008 ngoài 4 đơn vị vi phạm bị loại ra khỏi danh sách đăng ký đạt danh hiệu thôn, bản văn hoá, còn có 16 thôn bản khác không đảm bảo các tiêu chí. Trong tình hình này, thiết nghĩ BCĐ phong trào ''Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá'' các cấp ở Bình Liêu cần sớm thực hiện nhiều các biện pháp chủ động, tích cực hơn, giúp nhân dân nhận biết đúng đắn tác dụng, ý nghĩa của phong trào, từ đó hào hứng tham gia. Đây cũng là cách duy nhất để ''xốc'' lại không khí, cũng như hiệu quả của phong trào mà Bình Liêu đã từng thực hiện đạt kết quả tốt.
