Dân quân tự vệ (DQTV) là một trong những lực lượng hợp thành của LLVT địa phương, phối hợp với các cơ quan chức năng giữ vững ANCT ở cơ sở, đồng thời cơ động xử lý nhiều vấn đề liên quan đến tác chiến trong khu vực phòng thủ, tham gia tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn, phòng chống thiên tai, lụt bão...
Chính vì thế, nhiều năm nay, Đảng uỷ, Bộ CHQS tỉnh luôn quan tâm xây dựng lực lượng này vững mạnh rộng khắp với nhiều biện pháp sát hợp, cụ thể.
Lực lượng tự vệ Công ty Tuyển than Cửa Ông - Vinacomin huấn luyện bắn súng quân dụng.
Căn cứ vào tình hình nhiệm vụ công tác quân sự - quốc phòng địa phương, hàng năm Đảng uỷ, Bộ CHQS tỉnh đã tham mưu cho Tỉnh uỷ, UBND tỉnh chỉ đạo thực hiện xây dựng lực lượng DQTV trên địa bàn, trong đó chú trọng trước hết là chất lượng chính trị, tư tưởng. Bộ CHQS tỉnh đã chủ động phối hợp với các ngành, địa phương xây dựng lực lượng DQTV đúng, đủ thành phần, tổ chức biên chế phù hợp. Thường xuyên rà soát, bổ sung, ổn định biên chế các đơn vị DQTV, gắn đảm bảo chất lượng với đảm bảo cơ cấu; sắp xếp, kiện toàn đội ngũ cán bộ ban CHQS các xã, phường, thị trấn, kết hợp đào tạo sĩ quan dự bị để bổ sung nguồn cán bộ quân sự cho các địa phương. Đồng thời tăng cường bồi dưỡng công tác vận động quần chúng cho đội ngũ CBCS DQTV.
Nhằm đáp ứng ngày càng cao nhiệm vụ quân sự - quốc phòng ở cơ sở trong tình hình mới, việc tuyển chọn và phát triển lực lượng DQTV được tổ chức một cách kỹ càng, thận trọng, từ thẩm tra lý lịch, sức khoẻ, đến phẩm chất chính trị đạo đức. Nét nổi bật trong công tác này là Bộ CHQS tỉnh đã tham mưu cho tỉnh chỉ đạo các địa phương thành lập các tổ, tiểu đội dân quân cơ động làm nhiệm vụ tác chiến trị an tại cơ sở theo phương châm “Dân bàn, dân cử, dân chăm lo”. Đến nay, toàn tỉnh có trên 1.000 tổ, tiểu đội dân quân theo mô hình này. Lực lượng DQTV được tập trung biên chế gọn, tiện quản lý, sinh hoạt và sẵn sàng cơ động làm nhiệm vụ. Nhờ đó, hoạt động của lực lượng này, nhất là dân quân chiến đấu tại chỗ ở thôn, bản, khu phố ngày càng hiệu quả hơn. Trên tuyến biên giới, dân quân ở các thôn, bản đã phối hợp chặt chẽ với bộ đội biên phòng tổ chức mỗi năm hàng trăm lượt tuần tra, bảo vệ đường biên, cột mốc, đấu tranh có hiệu quả với các hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, góp phần giữ vững chủ quyền an ninh biên giới quốc gia. Dân quân nội địa cũng làm tốt công tác phối hợp tuần tra tại thôn, bản, khu phố; tham gia giải quyết, xử lý nhiều vụ trộm cắp, ma tuý, mại dâm, vi phạm trật tự công cộng, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn, các mâu thuẫn phát sinh trong nhân dân, góp phần giữ vững trận địa chính trị, tư tưởng ở địa bàn khu dân cư.
Bên cạnh tổ chức các đơn vị tự vệ trong các doanh nghiệp nhà nước, thời gian gần đây, Bộ CHQS tỉnh còn tham mưu cho tỉnh chỉ đạo các ngành, địa phương thành lập lực lượng tự vệ trong các doanh nghiệp ngoài quốc doanh và doanh nghiệp có 100% vốn đầu tư nước ngoài. Đến nay, trên địa bàn đã có hàng chục đầu mối tự vệ được thành lập với biên chế và trang bị hợp lý, vừa đảm bảo thực hiện tốt nhiệm vụ quản lý, bảo vệ tài sản của doanh nghiệp, vừa sẵn sàng cơ động thực hiện nhiệm vụ quân sự - quốc phòng địa phương trên địa bàn...
Công tác tổ chức huấn luyện cho lực lượng này được triển khai rất bài bản, sát với đối tượng, thành phần tác chiến của mỗi đơn vị ở từng khu vực. Để nâng cao chất lượng công tác sẵn sàng chiến đấu, Bộ CHQS tỉnh đã chỉ đạo các đơn vị làm tốt các bước, từ quán triệt chỉ lệnh huấn luyện, đến việc xây dựng kế hoạch, chuẩn bị cơ sở vật chất cho huấn luyện, tập huấn, bồi dưỡng cán bộ tại thực địa, từng bước đưa CBCS tiếp cận với các phương thức tác chiến hiện đại trong khu vực phòng thủ. Các đơn vị tổ chức ra quân huấn luyện tập trung theo từng cụm, gồm cả bộ đội thường trực và DQTV với phương châm “Cơ bản - thiết thực - vững chắc”. Hiện lực lượng DQTV của tỉnh nắm được các yếu lĩnh cơ bản trong hiệp đồng tác chiến khu vực phòng thủ, sẵn sàng phối hợp chuyển trạng thái địa phương từ thời bình sang thời chiến. Qua kiểm tra công tác huấn luyện hàng năm, 100% các đơn vị DQTV đạt yêu cầu, trong đó khá, giỏi chiếm gần 80%. Công tác xây dựng kế hoạch, chỉ đạo, hướng dẫn các cơ sở tổ chức diễn tập quốc phòng - an ninh ở xã, phường, thị trấn và các cơ quan, doanh nghiệp, kết hợp cả 3 phương án được triển khai nhịp nhàng. Qua diễn tập hàng năm đã nâng cao năng lực lãnh đạo, tổ chức, điều hành của cấp uỷ, chính quyền ở cơ sở và doanh nghiệp, nhất là trong chỉ huy hiệp đồng tác chiến, góp phần giữ vững ANCT ở cơ sở, phát triển kinh tế - xã hội, củng cố thế trận quốc phòng - an ninh trên địa bàn.
