Nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, Quảng Ninh có tầm quan trọng cả về kinh tế, quốc phòng - an ninh và đối ngoạikhu vực Đông Bắc của Tổ quốc. Trong những năm qua, Đảng bộ, chính quyền, nhân dân và các LLVT đứng chân trên địa bàn tỉnh đã và đang tích cực xây dựng nền quốc phòng toàn dân (QPTD) vững mạnh, toàn diện với phương châm thiết thực, hiệu quả, sát với đặc điểm từng ngành, lĩnh vực, vùng lãnh thổ trên địa bàn, sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc trong mọi tình huống.
Để thực hiện hiệu quả các mục tiêu xây dựng nềnQPTD, tỉnh đã phát huy cao độ sức mạnh của cả hệ thống chính trịvào cuộc, trong đó LLVT địa phương đóng vai trò nòng cốt. LLVT từ tỉnh đến các địa phương đã thực hiện tốt chức năng tham mưu cho cấp uỷ, chính quyền các cấp từng bước hoàn thiện hệ thống văn bản chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ quân sự - quốc phòng (QS-QP), thể hiện rõ cơ chế “Đảng lãnh đạo, chính quyền điều hành, cơ quan quân sự và các ban, ngành, đoàn thể làm tham mưu theo chức năng”.
Học viên trường Quân sự tỉnh thực hành bắn súng K54 bài 1.
Trong mỗi giai đoạn và hằng năm, Bộ CHQS tỉnh tham mưu cho Tỉnh uỷ, UBND tỉnh có các nghị quyết chuyên đề, chỉ thị về thực hiện công tác QP, xây dựng chương trình hành động, có kế hoạch chi tiết để chỉ đạo thực hiện một cách khoa học, sát với thực tế.Xuất phát từ đặc điểm địa bàn, trong quá trình xây dựng nền QPTD, tỉnh luôn triển khai cả trên đất liền và trên biển đảo, coi trọng các khu vực trọng điểm, nhằm bảo đảm tính liên kết, liên hoàn, vững chắc trên toàn địa bàn, nhất là giữa tuyến bờ và hải đảo. Những năm gần đây, sự kết hợp giữa kinh tế với QP-AN được các cấp, các ngành triển khai khá tốt, thể hiện rõ tronglập quy hoạch tổng thể, trong thực hiện các kế hoạch phát triển KT-XH. Cơ quan quân sự các cấp không chỉ làm tốt chức năng tham mưu giúp cấp uỷ, chính quyền trong việc quản lý Nhà nước về QP, mà còn thực hiện nghiêm túc việc khảo sát, thẩm định và giám sát việc triển khai các dự án KT-XH, KT-QP của địa phương và các ngành theo nguyên tắc có lợi cho QP hoặc chí ít cũng không làm ảnh hưởng thế trận khu vực phòng thủ. Chỉ tính từ năm 2001 đến nay, tỉnh đã đầu tư cho các xã, phường biên giới và Chương trình Biển đông - Hải đảo hàng trăm tỷ đồng mỗi năm để tập trung phát triển mạng lưới giao thông huyết mạch, hệ thống cầu cảng, trường học, trạm điện, chợ... vừa phục vụ phát triển kinh tế các khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng hải đảo, vừa đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ QP-AN trong mọi tình huống. Đồng thời, tỉnh chỉ đạo tiến hành việc khảo sát, quy hoạch, đăng ký, quản lý chặt chẽ các cơ sở công nghiệp lưỡng dụng, các phương tiện kỹ thuật của nền kinh tế, sẵn sàng động viên phục vụ nhiệm vụ QP khi có tình huống. Điển hình như các nhà máy cơ khí, xí nghiệp may mặc, các phương tiện giao thông vận tải luôn sẵn sàng chuyển sang phục vụ cho yêu cầu quốc phòng…
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của việc xây dựng nền QPTD là đẩy mạnh công tác giáo dục quốc phòng (GDQP), xây dựng lực lượng tinh gọn, rộng khắp đã được tỉnh triển khai toàn diện trong thời gian qua. Từ năm 2001 đến nay, trung bình mỗi năm tỉnh mở hàng chục lớp GDQP cho các đối tượng với hàng ngàn lượt người tham gia. Năm 2007, Quảng Ninh là một trong những tỉnh tiên phong trong việc bồi dưỡng kiến thức quốc phòng cho chủ hộ gia đình ở biên giới và nhân dân ở các làng chài ven biển đảo; tổ chức lớp học cho các đối tượng là chuyên viên các sở, ban, ngành, phóng viên các cơ quan báo chí của tỉnh về công tác QP. Tỉnh còn chỉ đạo một số địa phương như Hạ Long, Uông Bí, Cẩm Phả… tổ chức hội thao QP cho học sinh, sinh viên trong các trường trên địa bàn. Nhờ đó nhận thức, ý thức trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, học sinh, sinh viên về QP-QS địa phương đã có những chuyển biến rõ nét.
LLVT được chú trọng xây dựng mạnh về chính trị, tư tưởng và khả năng tác chiến trong mọi điều kiện. Lực lượng DQTV được xây dựng linh hoạt, phù hợp với từng địa bàn, lĩnh vực với phương châmxây dựng cả lực lượng cơ động, thường trực và lực lượng rộng rãi, trong đó lấy lực lượng cơ động và thường trực là chính; coi trọng xây dựng DQTV cả trong nội địa và biên giới, biển, đảo. Lực lượng dân quân cơ động từ cấp huyện trở xuống được tổ chức theo hướng ở cấp nào thì do cấp đó quản lý và chỉ huy; các tổ dân quân chiến đấu trị an ở các thôn bản thực hiện theo phương châm “Dân bàn, dân cử, dân chăm lo”. Thực tiễn cho thấy, những cách làm này phù hợp với đặc thù của tỉnh, bảo đảm cho các cấp, nhất là cấp huyện luôn có lực lượng tại chỗ để chủ động xử lý các tình huống phức tạp xảy ra trên địa bàn. Mô hình các tổ dân quân chiến đấu trị an được coi là một sáng tạo linh hoạt trên tinh thần chỉ đạo chung là đảm bảo tính “rộng khắp, vững chắc”, với nguyên tắc ở đâu có dân, có tổ chức sản xuất thì ở đó có lực lượng dân quân. Với mô hình này, trên địa bàn đã chấm dứt tình trạng thôn bản “trắng” về dân quân. Hiện các đơn vị này đã và đang là lực lượng quan trọng trong việc giữ vững an ninh chính trị ngay từ cơ sở. Từnăm 2003, mô hình tổ dân quân chiến đấu trị an của tỉnh đã được Bộ Quốc phòng chọn là mô hình điểm để tổ chức hội nghị dân quân toàn quốc nhằm phổ biến, trao đổi kinh nghiệm để nhân rộng ra các tỉnh, thành khác.
Việc xây dựng lực lượng dự bị động viên (DBĐV) được thực hiện thường xuyên, liên tục và đi vào nề nếp. Đến nay, các đơn vị DBĐV được biên chế đạt tỷ lệ 99,76% so với chỉ tiêu, đảm bảo chất lượng, nhất là chất lượng chuyên nghiệp quân sự, thực hiện tốt phương châm “quân đâu, cán đó”.
Nhiệm vụ xây dựng, củng cố nền QPTD, thế trận QPTD gắn với thế trận an ninh nhân dân trên địa bàn tỉnh được triển khai tích cực, sâu rộng cả về lượng và chất, đảm bảo sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc trong mọi tình huống, tạo môi trường ổn định để phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.
