Cảm nhận đầu tiên của chúng tôi khi đến các xã, thôn, bản trên toàn tỉnh trong những ngày qua đó là không khí triển khai thực hiện lập đề án, đồ án quy hoạch chung xây dựng nông thôn mới đang là vấn đề “nóng” nhất ở địa phương. Dù nội dung làm việc về vấn đề gì thì cuối cùng câu chuyện vẫn xoay quanh việc xây dựng nông thôn mới, chuyện thời sự nhất ở xã hiện nay.
Lập đề án - hối hả như làm vụ mùa
Có lẽ đã lâu lắm rồi không khí làm việc ở xã Quảng La (Hoành Bồ) mới khẩn trương như thế này, từ đồng chí Bí thư Đảng uỷ xã đến chị văn thư đều rất tất bật, vội vã. Được chọn là xã làm mẫu cho toàn tỉnh trong thẩm định đề án và đồ án quy hoạch xây dựng nông thôn mới, nên trong những ngày qua phần lớn thời gian làm việc của các đồng chí lãnh đạo xã tập trung cho việc chỉnh sửa, hoàn thiện đề án xây dựng nông thôn mới và tham gia ý kiến với đơn vị tư vấn để hoàn thiện bản đồ án quy hoạch. Đồng chí Đỗ Mạnh Chung, Chủ tịch UBND xã cho biết: Chúng tôi đã xác định nhiệm vụ rất rõ ràng, phần lập đề án xã sẽ chịu trách nhiệm hoàn toàn, từ lấy ý kiến tham gia của nhân dân, lên khung sườn, hoàn thiện nội dung và trình bày trước Hội đồng thẩm định tại Hội nghị của toàn tỉnh tới đây. Còn phần lập đồ án quy hoạch (gồm quy hoạch chung xây dựng, quy hoạch sản xuất và quy hoạch sử dụng đất) giao cho đơn vị tư vấn thực hiện, xã sẽ cung cấp đầy đủ thông tin cho đơn vị tư vấn cập nhật, vận động nhân dân và tham gia ý kiến, giám sát quá trình triển khai thực hiện của đơn vị tư vấn, cuối cùng sẽ thẩm định trước khi trình ra HĐND. Đề án xây dựng nông thôn mới chúng tôi coi là “bảo bối” định hướng phát triển của xã trong những năm tới đây, Quảng La có giàu mạnh hay không, có trở thành xã nông thôn mới hay không bắt đầu từ bản đề án này. Vì vậy không phải chỉ là để phục vụ cho buổi thẩm định làm mẫu của toàn tỉnh tới đây mà nó chính là “kim chỉ nam” cho bước phát triển của xã, đề án càng sớm hoàn thành thì cơ hội phát triển của Quảng La càng đến sớm và về đích nông thôn mới nhanh hơn. Với chúng tôi những ngày này lập, hoàn thiện đề án xây dựng nông thôn mới cần kíp như tính thời vụ của sản xuất nông nghiệp vậy.
Cũng như Quảng La, rất nhiều xã trên địa bàn tỉnh cũng đang chạy đua với thời gian để sớm hoàn thành đề án xây dựng nông thôn mới của xã mình. Theo thống kê của Ban Xây dựng nông thôn mới đến nay, đã có 122 xã hoàn thiện đề án, 84 xã đã thông qua HĐND cùng cấp, 5 xã đã được UBND huyện phê duyệt (3 xã của thị xã Cẩm Phả, 2 xã của huyện Cô Tô). Qua kiểm tra của cơ quan chuyên môn phần lớn đề án xây dựng nông thôn mới của các xã đều đã bám sát theo 19 tiêu chí của Bộ tiêu chí Quốc gia để có đánh giá khá kỹ về hiện trạng phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, đưa ra được giải pháp phát triển trong giai đoạn 2011-2015. Một số bản đề án đã có sự tham gia đóng góp ý kiến rất sát thực của người dân, của cơ quan chuyên môn, các chuyên gia về lĩnh vực nông nghiệp nông dân nông thôn. Không bỏ mặc cho chính quyền xã “tự bơi” ở một số địa phương như Đông Triều, Hoành Bồ, Hải Hà, Móng Cái đã phân công trực tiếp cán bộ các phòng ban chuyên môn xuống từng xã để tham gia cùng với xã lập và hoàn thiện nội dung của bản đề án. Thời gian đầu do chưa hiểu đúng bản chất mục đích của xây dựng nông thôn mới nên hầu hết đề án của các xã lập lên chủ yếu đề cập đến vấn đề đầu tư cơ sở hạ tầng của Nhà nước, nhưng sau khi được hướng dẫn, tập huấn các bản đề án đã có sự thay đổi đáng kể, giải pháp tập trung cho phát triển sản xuất, xây dựng đời sống mới ở các vùng nông thôn đã được đề cập nhiều hơn, sự tham gia đóng góp ý kiến của người dân trên địa bàn đã được thể hiện sâu và nhiều hơn trong đề án. Tất cả đều đang cùng chạy đua với thời gian, sớm hoàn thiện công tác lập đề án trình các cấp có thẩm quyền phê duyệt để triển khai thực hiện từng nội dung công việc trong mục tiêu trở thành nông thôn mới.
Hoàn thiện đồ án quy hoạch - cần kíp như trồng cây vụ đông
Được biết đến là một trong những xã tiên tiến nhất nhì của tỉnh, có rất nhiều điều kiện, cơ hội phát triển nên áp lực cần có một quy hoạch thống nhất từ xây dựng, sử dụng đất, phát triển sản xuất đối với xã Bình Khê (Đông Triều) cũng lớn hơn rất nhiều so với các địa phương khác. Nhận thức được vấn đề này, thời gian qua Bình Khê đã dành toàn tâm, toàn lực để triển khai thực hiện công tác lập đề án và đồ án quy hoạch nông thôn mới của xã mình. Đồng chí Nguyễn Văn Thâu, Bí thư Đảng uỷ xã cho biết: Xã đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2013 sẽ cơ bản trở thành xã nông thôn mới, thời gian không còn nhiều, vì vậy phải sớm hoàn thiện quy hoạch để làm cơ sở triển khai các nội dung công việc khác như đầu tư hạ tầng, phát triển sản xuất. Mặc dù nội dung công việc này giao cho đơn vị tư vấn thực hiện, nhưng bản đồ án quy hoạch nó sẽ xác định đường hướng phát triển của xã trong nhiều năm tới nên tất cả các nội dung trong bản đồ án quy hoạch xã đều có ý kiến tham gia và trực tiếp cùng với đơn vị tư vấn nghiên cứu, xem xét, đánh giá từng nội dung cụ thể. Từ quy hoạch sử dụng đất ở, đất sản xuất, đất dịch vụ như thế nào, đến quy hoạch đâu sẽ là vùng sản xuất tập trung, vùng trồng lúa, trồng rau, trồng hoa, trồng cây lâu năm, địa điểm nào là thích hợp nhất cho xây dựng chợ, trường học, khu vực chăn nuôi tập trung... Bản đồ án quy hoạch này không chỉ có ý kiến tham gia của lãnh đạo xã mà tất cả các thôn đều tổ chức họp dân để bà con đóng góp ý kiến, xã cũng mời các phòng ban chức năng của huyện tham gia cho ý kiến theo từng lĩnh vực chuyên môn và có cập nhật định hướng phát triển của huyện, của tỉnh trong những năm tới. Với tinh thần hoàn thiện đồ án quy hoạch cần kíp như trồng cây vụ đông, nên trong khoảng thời gian nửa năm từ khi được giao nhiệm vụ đến nay đề án xây dựng nông thôn mới và đồ án quy hoạch của Bình Khê đã cơ bản hoàn thiện, đáp ứng các yêu cầu tiêu chí của Bộ tiêu chí Quốc gia về xây dựng nông thôn mới, được các cơ quan chuyên môn của huyện đánh giá cao và có thể làm mẫu cho các địa phương khác.
Mặc dù chậm hơn so với kế hoạch đề ra ban đầu và có phần lúng túng khi triển khai thực hiện, nhưng đến nay đã 99/125 xã đã thông qua được phương án quy hoạch lần 2. Dự kiến đến 30-9 tất cả các xã sẽ phê duyệt xong quy hoạch xây dựng nông thôn mới, quy hoạch trung tâm xã và đề án xây dựng nông thôn mới cấp xã. Do các quy hoạch ở các xã trước đây chỉ là quy hoạch theo từng ngành cụ thể như: Quy hoạch ruộng đất, quy hoạch phát triển “trung tâm xã”, trong khi đó việc quy hoạch xã nông thôn mới phải gắn với 19 tiêu chí trong Bộ tiêu chí Quốc gia, có định hướng phát triển về kinh tế - xã hội, quốc phòng an ninh toàn diện nên công tác lập quy hoạch nông thôn mới của các đơn vị tư vấn cũng như cán bộ cấp huyện, xã đều rất lúng túng. Quy hoạch NTM yêu cầu tổng thể (đa ngành), trong khi đó phần lớn các đơn vị tư vấn chỉ chuyên sâu vào một ngành, nên khi thông qua quy hoạch thường bị chỉnh sửa nhiều lần. Ngoài ra, các đơn vị tư vấn bị áp lực về thời gian, thực hiện đồng thời trên nhiều xã trong khi nhân lực thiếu cũng là yếu tố dẫn đến tình trạng trên. Sự tham gia ý kiến của người dân trong đồ án quy hoạch còn hạn chế, do công tác tuyên truyền chưa sâu, đa số người dân cũng như cán bộ thôn, xóm chưa hiểu rõ mục đích, ý nghĩa của việc quy hoạch và cho rằng quy hoạch “của lãnh đạo”. Tuy nhiên dù vẫn còn có nhiều khúc mắc, nhưng nói như một cán bộ của ngành NN&PTNT thì làm công tác quy hoạch nông thôn mới hiện nay cũng giống như việc trồng cây vụ đông những năm trước. Ban đầu cũng rất lúng túng từ việc chuyển đổi mùa vụ, lựa chọn loài cây trồng phù hợp, thế nhưng sau thời gian thực hiện mọi việc đã có sự thay đổi và đang dần đi vào nề nếp. Và chắc chắn quy hoạch nông thôn mới cũng vậy, sau khi có sự hướng dẫn của cơ quan chuyên môn, có sự tuyên truyền vận động thay đổi nhận thức của người dân chắc chắn các đồ án quy hoạch nông thôn mới cấp xã sẽ được thực hiện tốt.
Ngọc Lan
