Sau hơn 3 năm triển khai thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM), đến nay, toàn tỉnh đã có 34 xã cơ bản đạt xã NTM và hàng chục xã khác đang trên đường về đích. Chương trình xây dựng NTM đã làm thay đổi diện mạo nông thôn, đời sống nhân dân được nâng lên. Đặc biệt, chương trình đã tiếp thêm động lực để người nông dân trong toàn tỉnh hăng hái thi đua phát triển sản xuất kinh doanh, vươn lên làm giàu.
Đổi thay ở một xã miền núi
Dẫn chúng tôi đi thăm một số mô hình phát triển kinh tế trên địa bàn, đồng chí Lê Minh Quang, Chủ tịch UBND xã Thượng Yên Công (Uông Bí) phấn khởi cho hay, là xã miền núi của TP Uông Bí với diện tích hơn 6.700ha, trong đó hơn 3/4 diện tích thuộc rừng Quốc gia Yên Tử, diện tích đất dành cho phát triển sản xuất ít, quy mô manh mún, nhỏ lẻ nên đời sống kinh tế của bà con còn gặp nhiều khó khăn. Từ khi triển khai chương trình xây dựng NTM, hệ thống cơ sở hạ tầng được đầu tư, nhất là hệ thống giao thông, kênh mương thuỷ lợi được nâng cấp, kiên cố hoá tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển sản xuất.
Trên cơ sở sự hỗ trợ của nhà nước, phong trào toàn dân xây dựng NTM đã phát huy hiệu quả tích cực. Người nông dân đã phát huy vai trò chủ thể của mình trong việc tham gia xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn như đường giao thông thôn, xóm, hệ thống kênh mương… Từ đó xuất hiện ngày càng nhiều mô hình kinh tế cho hiệu quả cao tại địa phương.
Đến trang trại của gia đình ông Đoàn Quang Tuệ, thôn Khe Giang, chúng tôi thực sự ngỡ ngàng trước vườn trồng thanh long ruột đỏ quy mô lớn của gia đình ông. Ông Tuệ cho biết, ngay từ khi thực hiện chương trình xây dựng NTM, xã đã tuyên truyền đến người dân về cách sắp xếp cuộc sống ăn ở vệ sinh; tham gia đóng góp công sức và kinh phí tham gia xây dựng đường làng, ngõ xóm và hỗ trợ cho người dân tham gia các mô hình kinh tế mới. Ba năm trước, gia đình ông tham gia dự án trồng thanh long ruột đỏ với quy mô hơn 1ha. Đến nay, diện tích trồng thanh long của gia đình đã lên tới hơn 3,7ha, chủ yếu là các giống thanh long Long Định và thanh long Mã Lai. Cùng với việc hỗ trợ khi tham gia dự án, chương trình xây dựng thương hiệu sản phẩm nông nghiệp của tỉnh, trong đó có thương hiệu thanh long Uông Bí đã góp phần tạo thương hiệu, nâng cao giá trị cho cây thanh long của gia đình. Từ đầu năm đến nay, gia đình ông đã thu hoạch được gần 10 tấn thanh long, cho thu nhập hơn 1 tỷ đồng.
Là một trong số những xã sớm hoàn thành mục tiêu xây dựng NTM trong toàn tỉnh, đến nay Thượng Yên Công đã hoàn thành 19/19 tiêu chí xây dựng NTM. Trong quá trình triển khai thực hiện chương trình, Thượng Yên Công đã có những cách làm hay, sáng tạo để sớm về đích chương trình từ năm 2013. Đồng chí Chủ tịch UBND xã cho biết: Ngay khi bắt tay vào thực hiện chương trình, trên cơ sở quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, chúng tôi đã rà soát, đối chiếu với các tiêu chí, chỉ tiêu để có cách làm phù hợp, xác định được những tiêu chí quan trọng để ưu tiên làm trước. Cùng với nguồn vốn hỗ trợ của nhà nước, xã đã huy động công sức và sự đóng góp của nhân dân, các DN chung sức xây dựng NTM. Theo đó, các doanh nghiệp đã ủng hộ được hơn 6,3 tỷ đồng. Riêng đối với tiêu chí phát triển sản xuất, ngay từ khi bắt đầu thực hiện, xã đã xác định ưu tiên cho phát triển nông nghiệp, đẩy mạnh ứng dụng KHKT vào sản xuất để nâng cao thu nhập cho người dân. Đến nay, hàng chục mô hình kinh tế mới được triển khai thực hiện đã và đang phát huy hiệu quả như các mô hình: Trồng cây mía tím tại thôn Năm Mẫu 1 và Năm Mẫu 2 với 1,8ha đã cho thu nhập cao gấp 5-7 lần so với cấy lúa; trồng địa liền thương phẩm với năng suất bình quân đạt 7-8 tạ/sào đã cho thu nhập khá cao. Năm 2013, toàn xã Thượng Yên Công đã thu hoạch được hơn 400 tấn địa liền với doanh thu hơn 4 tỷ đồng. Đặc biệt, dự án trồng thanh long ruột đỏ được triển khai từ năm 2011 với 3,2ha đến nay đã phát triển lên 7,5ha. Đến nay, phần lớn các vườn thanh long đã cho thu hoạch với giá bán bình quân từ 35.000-40.000 đồng/kg. Theo đó, mỗi năm Thượng Yên Công thu nhập từ thanh long ruột đỏ gần chục tỷ đồng. Đến nay, các mô hình này đã được nhân rộng tại địa phương, hình thành nên một số cánh đồng sản xuất tập trung cho hiệu quả kinh tế cao. Việc đẩy mạnh sản xuất kinh doanh đã góp phần nâng cao thu nhập cho người dân địa phương, giảm tỷ lệ hộ nghèo của địa phương xuống còn 4,2%.
Và triển vọng khi chạm đích
Không chỉ xã Thượng Yên Công đã về đích chương trình xây dựng NTM, mà đến nay đã có 34 xã trên địa bàn tỉnh cơ bản đạt tiêu chí xã NTM.
Theo báo cáo của Ban xây dựng NTM tỉnh, dự kiến trong năm nay, toàn tỉnh có thêm 36 xã cơ bản đạt tiêu chí NTM. Trong đó có 14 xã đăng ký về đích sớm so với lộ trình của tỉnh và toàn tỉnh sẽ có 70 xã đạt tiêu chí NTM vào cuối năm nay. Với những kết quả đạt được, mục tiêu đến năm 2015, Quảng Ninh cơ bản hoàn thành chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng NTM với 10/13 huyện, thị xã, thành phố và 82/125 xã trên địa bàn cơ bản đạt tiêu chí NTM chắc chắn sẽ đạt mục tiêu đề ra.
Xây dựng NTM đã góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân khu vực nông thôn, với thu nhập tăng từ 10,98 triệu đồng/năm (năm 2010) lên 16,5 triệu đồng năm 2013, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh xuống 2,52%. Để có được những kết quả này là do có sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị trong toàn tỉnh với những cách làm cụ thể, sáng tạo, nhất là trong việc xác định rõ chủ thể của chương trình.
Vừa qua, Ban Chỉ đạo Trung ương Chương trình MTQG xây dựng NTM đã đánh giá tỉnh Quảng Ninh nằm trong tốp 5 tỉnh dẫn đầu toàn quốc và dẫn đầu 15 tỉnh phía bắc về xây dựng NTM. 12 xã của tỉnh có thành tích xuất sắc trong việc thực hiện Chương trình MTQG về xây dựng NTM đã được nhận bằng khen của Thủ tướng Chính phủ.
Đích NTM đã đến gần, trong thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục có những phương pháp tổ chức thực hiện, điều hành chương trình hiệu quả, trong đó tập trung cho phát triển sản xuất, xây dựng hạ tầng vùng nông thôn để không chỉ hoàn thành mục tiêu xây dựng NTM, mà còn tạo nền tảng của tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại và tiến tới mục tiêu là tỉnh dịch vụ - công nghiệp trong tương lai gần.
Hữu Việt
