Gia đình là nơi có khả năng tác động tốt nhất, sâu nhất, mạnh nhất và có hiệu quả thiết thực nhất trong việc khuyến khích, cổ vũ mọi người trong gia đình học tập. Bởi vậy, chúng ta cần thiết xây dựng gia đình hiếu học, làm cơ sở để xây dựng xã hội học tập. Nói cách khác, nếu gia đình là “tế bào” của xã hội, thì gia đình hiếu học là “tế bào” của xã hội học tập.
Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã coi gia đình là một trường học. Người nói, đó là những “Gia đình học hiệu”. Người xác định “Gia đình, nhà trường và xã hội là ba môi trường quan trọng trong sự nghiệp giáo dục xây dựng con người mới”. Hội nghị BCH Hội Khuyến học Việt Nam lần thứ V, ngày 5-3-2003, đã nhất trí tiến hành cuộc vận động thi đua xây dựng “Gia đình hiếu học” trong cả nước, nhằm phát huy truyền thống hiếu học của dân tộc, đưa công tác khuyến học vào mọi nhà, đến với mọi người, đảm bảo cho “Ai cũng được học hành” và học thường xuyên, học suốt đời, làm cho mỗi người thực sự trở thành hạt nhân vững chắc của xã hội học tập. Ở Quảng Ninh, sau khi thành lập, Hội Khuyến học tỉnh đã xác định xây dựng “Gia đình hiếu học” là nhiệm vụ trọng tâm của Hội. Trên cơ sở những tiêu chuẩn của T.Ư Hội, Hội đã vận dụng sáng tạo, cụ thể hoá thành 3 tiêu chuẩn ngắn, dễ nhớ, dễ thuộc và dễ thực hiện. Đó là: Mọi người trong gia đình đều học và học có kết quả; mọi người trong gia đình đều tham gia khuyến học, khuyến tài; không ai trong gia đình mắc tệ nạn xã hội. Hội đã chia cấp độ gia đình hiếu học làm 3 cấp: Cấp cơ sở (xã, phường, thị trấn); cấp huyện, thị xã, thành phố và cấp tỉnh, với các tiêu chuẩn cao dần. Sau khi phát động phong trào được một thời gian ngắn, Hội Khuyến học tỉnh đã có đề xuất với T.Ư Hội xây dựng thêm các danh hiệu từ phong trào thi đua gia đình hiếu học, như: Gia đình hiếu học SXKD giỏi; gia đình cử nhân; gia đình tiến sĩ; gia đình thạc sĩ; gia đình đại học; gia đình thợ bậc cao, tay nghề giỏi; gia đình có nhiều sáng kiến, phát minh trong các lĩnh vực khoa học, kỹ thuật... Đồng chí Hoàng Hồng, Phó Chủ tịch Hội Khuyến học tỉnh chia sẻ: “Quá trình thi đua đã cho thấy tiêu chuẩn đầu tiên về “Gia đình hiếu học” T.Ư Hội nêu ra mới chỉ phù hợp với những gia đình con còn nhỏ tuổi, đang học phổ thông. Xã hội ta hiện nay có nhiều gia đình, con cái học lên bậc cao hơn, chúng ta cần khuyến khích, tôn vinh sự nỗ lực học tập đó. Cũng có những gia đình nhờ chịu khó học hỏi, đã có nhiều ứng dụng trong SXKD, rất cần có danh hiệu thích hợp”. Các cấp Hội từ tỉnh đến cơ sở đã tổ chức tuyên truyền, vận động để các gia đình đăng ký phấn đấu đạt các danh hiệu trên. Đến nay, trong số 138.991 gia đình đăng ký phấn đấu trở thành gia đình hiếu học (chiếm 41,7% tổng số gia đình toàn tỉnh) đã có 106.335 gia đình được công nhận gia đình hiếu học (chiếm 76% số gia đình đăng ký). Trong đó, đạt danh hiệu gia đình hiếu học cấp tỉnh chiếm 5,7%; cấp huyện, thị xã, thành phố 10,3%; cấp cơ sở 48%. Các địa phương có phong trào gia đình hiếu học phát triển mạnh là: Uông Bí, Đông Triều, Hạ Long, Cẩm Phả, Yên Hưng, Móng Cái... Từ khi được phát động đến nay, phong trào đã tạo ra hiệu ứng rất lớn đối với công tác khuyến học, khuyến tài, đóng góp vào những thành công bước đầu của tỉnh trong việc xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2005-2010. Từ mô hình “Gia đình hiếu học” ở các làng quê, thôn, xóm đã hình thành nên các mô hình “Dòng họ hiếu học”, “Cơ quan hiếu học”, “Đơn vị hiếu học”. Điều này đã giúp cho các nhà trường luôn đạt tỷ lệ cao trong công tác huy động học sinh ra lớp và duy trì sĩ số lớp học. Hàng năm, ngành GD-ĐT tỉnh thu hút được 99,1% độ tuổi tiểu học (6-10 tuổi), 84,96% độ tuổi THCS (11-14 tuổi) và 84,76% độ tuổi THPT (15-17 tuổi) ra lớp. Trung bình mỗi năm, trên 65% số học sinh tốt nghiệp THPT của tỉnh được tuyển vào TCCN, cao đẳng, đại học hệ chính quy. Đặc biệt là trong công tác phổ cập giáo dục THCS, phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi, các địa phương trong tỉnh đều đạt và hoàn thành đúng kế hoạch đề ra. Theo báo cáo đánh giá 5 năm xây dựng xã hội học tập của tỉnh giai đoạn 2005-2010, tỷ lệ người biết chữ trong độ tuổi từ 15-25 là 99,6%, độ tuổi từ 26-35 là 99%, độ tuổi trên 35 là 98,2%; tỷ lệ cán bộ cấp xã và cấp huyện được bồi dưỡng, cập nhật kiến thức về quản lý pháp luật, kinh tế là 82,2%; tỷ lệ cán bộ, công chức, viên chức cấp tỉnh được bồi dưỡng nâng cao về chuyên môn, nghiệp vụ, quản lý, lý luận chính trị, tin học, ngoại ngữ là 100%; tỷ lệ người lao động trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp được tiếp cận, thụ hưởng các chương trình bồi dưỡng, nâng cao hiểu biết, khả năng lao động sản xuất và nâng cao chất lượng cuộc sống là 89,8%. 
Nhờ có phong trào “gia đình hiếu học” mà trẻ em ở đảo Hà Loan (xã Cẩm Hải, TX Cẩm Phả) đã đến lớp đều đặn, đông đủ.
Nghị quyết 01/NQ-TV ngày 12-11-2010 của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ về đẩy mạnh xây dựng xã hội học tập thời kỳ CNH, HĐH giai đoạn 2010-2015, định hướng 2020 đã đề ra rất nhiều mục tiêu. Trong đó có những mục tiêu về tỷ lệ gia đình hiếu học, dòng họ hiếu học, trường học, cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp hiếu học; tất cả đảng viên, cán bộ, công chức được tham gia các khoá đào tạo; tỷ lệ người đạt trình độ đại học, cao đẳng trở lên... Để đạt những mục tiêu này, rất cần nền tảng từ những mô hình “Gia đình hiếu học”. Do vậy, phấn đấu thực hiện các tiêu chuẩn của gia đình hiếu học, nâng tỷ lệ gia đình đạt gia đình hiếu học trong tỉnh cần phải được tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa trong thời gian tới.
