Quảng Ninh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao nhận thức, chủ động phòng ngừa rủi ro, xây dựng môi trường làm việc an toàn, bền vững cho người lao động trong bối cảnh chuyển đổi số và sản xuất hiện đại. Từ chủ trương đến hành động, từ chính sách đến thực tiễn doanh nghiệp, văn hóa an toàn lao động đang lan tỏa sâu rộng, trở thành nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững của tỉnh.
Đổi mới tư duy an toàn lao động
Năm 2026, Quảng Ninh được Bộ Nội vụ, Tổng LĐLĐ Việt Nam lựa chọn đăng cai tổ chức Lễ phát động Tháng hành động về An toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ) và Tháng Công nhân cấp quốc gia, thể hiện sự ghi nhận đối với những nỗ lực bền bỉ của tỉnh trong bảo đảm an toàn cho người lao động, yếu tố cốt lõi của phát triển bền vững.
Diễn ra từ ngày 1/5 đến 31/5 trên phạm vi toàn tỉnh, Tháng hành động về An toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ) năm nay mang chủ đề: “Đổi mới quản lý và nâng cao hiệu quả công tác an toàn, vệ sinh lao động trong kỷ nguyên số”. Đây không đơn thuần là một khẩu hiệu, mà phản ánh yêu cầu cấp thiết phải thay đổi cách tiếp cận trong công tác ATVSLĐ từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa, từ quản lý truyền thống sang quản trị thông minh dựa trên dữ liệu và công nghệ.
Thực tiễn những năm gần đây cho thấy, công tác ATVSLĐ tại Quảng Ninh đã có nhiều chuyển biến tích cực. Năm 2025, số vụ tai nạn lao động nhất là tai nạn chết người giảm xuống mức thấp nhất trong hơn 20 năm qua. Tuy nhiên, nguy cơ mất an toàn lao động vẫn tiềm ẩn, nhất là trong các lĩnh vực có nguy cơ cao như khai thác khoáng sản, xây dựng, công nghiệp chế biến, vận tải. Trước thực tế đó, tỉnh xác định tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý ATVSLĐ; tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các vi phạm.
Phát biểu tại Lễ phát động Tháng hành động về An toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ) và Tháng Công nhân cấp quốc gia, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh Bùi Văn Khắng khẳng định: Những năm qua, công tác ATVSLĐ trên địa bàn tỉnh luôn nhận được sự quan tâm chỉ đạo của các cấp chính quyền và sự phối hợp của cộng đồng doanh nghiệp. Nhờ đó, nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật về an toàn lao động ngày càng được nâng lên; số vụ tai nạn lao động, đặc biệt là tai nạn lao động tử vong có xu hướng giảm. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, Quảng Ninh sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong quản lý an toàn lao động, coi đây là giải pháp trọng tâm nhằm phòng ngừa rủi ro từ sớm, từ xa.
Tinh thần này đang được cụ thể hóa bằng hàng loạt giải pháp đồng bộ. Tỉnh xác định rõ, trong bối cảnh sản xuất hiện đại với nhiều yếu tố phức tạp, ATVSLĐ không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm hay quy định cứng, mà phải dựa trên nền tảng công nghệ nơi các nguy cơ được nhận diện sớm, được cảnh báo kịp thời và được kiểm soát hiệu quả.
Các sở, ngành, địa phương, doanh nghiệp đã chủ động xây dựng kế hoạch triển khai Tháng hành động phù hợp với đặc thù từng lĩnh vực. Việc bố trí nguồn lực được thực hiện có trọng tâm, tránh hình thức, hướng tới hiệu quả thực chất. Đáng chú ý, phạm vi triển khai được mở rộng tới các nhóm lao động dễ bị tổn thương như lao động tự do, lao động tại làng nghề, hợp tác xã những đối tượng tiềm ẩn nhiều rủi ro nhưng còn hạn chế về kỹ năng và điều kiện tiếp cận thông tin an toàn.
Song song với đó, công tác tuyên truyền, huấn luyện ATVSLĐ được đổi mới theo hướng trực quan, sinh động, dễ tiếp cận. Việc ứng dụng các nền tảng số, video mô phỏng, trí tuệ nhân tạo trong truyền thông giúp người lao động nhìn thấy rủi ro, hiểu rõ hậu quả và từ đó hình thành ý thức tự giác trong quá trình làm việc. Đây được xem là bước chuyển quan trọng từ “nhắc nhở” sang “thấm sâu”, từ “bị động chấp hành” sang “chủ động phòng ngừa”.
Ứng dụng công nghệ để giảm thiểu rủi ro
Nếu chính sách là nền tảng, thì doanh nghiệp chính là nơi quyết định hiệu quả thực chất của công tác ATVSLĐ. Tại Quảng Ninh, nhiều doanh nghiệp đã chủ động triển khai các giải pháp đồng bộ, từng bước xây dựng môi trường làm việc an toàn, chuyên nghiệp.
Tại Công ty Kho vận Đá Bạc - Vinacomin, việc hưởng ứng Tháng hành động không dừng lại ở các hoạt động tuyên truyền, mà được cụ thể hóa bằng những yêu cầu chặt chẽ trong tổ chức sản xuất. Ông Nguyễn Hoài Giang, Phó Giám đốc, Phó Trưởng ban Thường trực Tháng hành động ATVSLĐ Công ty Kho vận Đá Bạc cho biết, trong tháng 5, đơn vị tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác an toàn, vệ sinh lao động. Trọng tâm là nâng cao nhận thức, xây dựng văn hóa an toàn, coi việc tuân thủ quy trình, quy phạm là yêu cầu bắt buộc gắn với kỷ luật lao động; đồng thời siết chặt kỷ cương, tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.
Bên cạnh đó, Công ty chủ động nhận diện, đánh giá và kiểm soát rủi ro, hạn chế tối đa tai nạn do yếu tố chủ quan; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý an toàn; nâng cao chất lượng huấn luyện, đào tạo sát với thực tiễn sản xuất. Công tác cải thiện điều kiện làm việc, chăm lo đời sống người lao động tiếp tục được quan tâm, gắn với các phong trào thi đua “Lao động giỏi - Lao động an toàn”, khuyến khích sáng kiến cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất. Đồng thời, phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể trong tuyên truyền, vận động người lao động chấp hành nghiêm các quy định về an toàn lao động.
Lĩnh vực khai thác than thường xuyên tiềm ẩn nhiều rủi ro, yêu cầu về an toàn càng trở nên khắt khe. Chính vì thế việc nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền, huấn luyện an toàn vệ sinh lao động không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là yếu tố trực tiếp quyết định sự ổn định và phát triển bền vững của doanh nghiệp. Tại Công ty Than Thống Nhất - TKV, công tác này đang được đổi mới theo hướng thiết thực, gần gũi hơn với người lao động, từng bước chuyển từ nhắc nhở mang tính hành chính sang xây dựng ý thức tự giác, chủ động phòng ngừa rủi ro trong mỗi ca sản xuất.
Ngay từ đầu năm 2026, Công ty đã xác định rõ phương châm xuyên suốt: “Có an toàn mới sản xuất, nơi nào không bảo đảm an toàn thì không tổ chức sản xuất”, được cụ thể hóa bằng nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó công tác tuyên truyền, huấn luyện được đặt ở vị trí trọng tâm.
Trong quý I/2026, Công ty đã tổ chức huấn luyện tăng cường an toàn vệ sinh lao động cho 2.504/2.600 công nhân, người lao động, đạt 96,3%. Chất lượng huấn luyện liên tục được nâng lên theo hướng trực quan, sinh động và công nghệ hóa. Các mô hình thực tế ảo, video mô phỏng tình huống nguy hiểm ứng dụng trí tuệ nhân tạo được đưa vào đào tạo, giúp người lao động “trải nghiệm” rủi ro trong môi trường giả lập để nâng cao kỹ năng ứng phó. Đặc biệt, chương trình huấn luyện tự chủ an toàn được triển khai nhằm giúp mỗi công nhân tự nhận diện nguy cơ ngay tại vị trí làm việc của mình. Đây là bước chuyển quan trọng trong tư duy an toàn, từ “được bảo vệ” sang “tự bảo vệ”, góp phần xây dựng văn hóa an toàn bền vững trong toàn đơn vị. Đặc biệt, việc tổ chức trình diễn các tình huống cháy, nổ khí mê-tan, nổ bụi than đã tạo hình thức tuyên truyền trực quan, giúp người lao động nhận thức rõ hơn về hậu quả của các sự cố mất an toàn trong hầm lò.
Chia sẻ sau một buổi đào tạo an toàn về khí Mêtan (CH4) và nổ bụi than, anh Lê Văn Biên, công nhân Phân xưởng Khai thác 7, cho biết: Những buổi huấn luyện có mô phỏng tình huống, có hình ảnh trực quan giúp công nhân chúng tôi dễ hiểu, dễ nhớ hơn. Quan trọng nhất là mỗi người tự ý thức được rủi ro ngay tại vị trí làm việc của mình, chủ động phòng tránh chứ không còn tâm lý trông chờ. Khi đã hiểu rõ nguy cơ, anh em cũng yên tâm làm việc hơn, sản xuất vì thế cũng hiệu quả hơn.
Cùng với huấn luyện, tuyên truyền, Công ty Than Thống Nhất - TKV cũng đẩy mạnh ứng dụng tự động hóa, cơ giới hóa, tin học hóa trong sản xuất nhằm nâng cao năng suất, giảm sức lao động thủ công; kiểm soát chặt chẽ người ra vào lò, khu vực khai trường; tăng cường quản lý vệ sinh công nghiệp tại các vị trí sản xuất bằng hệ thống camera giám sát.
Cũng đặc biệt chú trọng các giải pháp nâng cao nhận thức và xây dựng văn hóa an toàn trong doanh nghiệp, Công ty Than Quang Hanh - TKV đã triển khai đồng bộ nhiều biện pháp cải thiện điều kiện làm việc, hướng tới mục tiêu bảo đảm an toàn gắn với nâng cao năng suất lao động. Trong đó, đơn vị quan tâm tối ưu hóa điều kiện đi lại và vận chuyển trong hầm lò, với yêu cầu không để công nhân phải đi bộ quá 500m và hạn chế tối đa việc vận chuyển vật tư thủ công vượt quá 30m.
Công ty tiến hành rà soát toàn diện các tuyến đường, nhất là khu vực thượng dốc nơi tiềm ẩn nhiều rủi ro, để kịp thời lắp đặt, điều chỉnh thiết bị, đồng thời xây dựng phương án xử lý triệt để những vị trí chưa bảo đảm an toàn. Cùng với đó, hệ thống thông gió được tăng cường nhằm duy trì ổn định các yếu tố vi khí hậu như tốc độ gió, lưu lượng, nhiệt độ; hệ thống chiếu sáng được bổ sung; các giải pháp chống bụi được triển khai đồng bộ, góp phần cải thiện môi trường làm việc theo hướng an toàn, thân thiện hơn với người lao động.
Đáng chú ý, doanh nghiệp đẩy mạnh áp dụng cơ giới hóa, tự động hóa và tin học hóa trong sản xuất, từng bước giảm sức lao động thủ công, đồng thời bảo đảm tuân thủ nghiêm các tiêu chuẩn kỹ thuật theo quy định. Việc ưu tiên đầu tư công nghệ tiên tiến không chỉ nâng cao năng suất mà còn góp phần hạn chế nguy cơ tai nạn lao động.
Song song với các giải pháp kỹ thuật, công tác tuyên truyền, huấn luyện an toàn cũng được đổi mới theo hướng linh hoạt, hấp dẫn. Các nguy cơ rủi ro được nhận diện cụ thể đến từng vị trí, từng công việc và được phổ biến đầy đủ tới từng cá nhân, nhóm lao động trước khi vào ca. Đặc biệt, việc ứng dụng các nền tảng số như phần mềm Kahoot để tổ chức thi tìm hiểu kiến thức an toàn lao động dưới hình thức trắc nghiệm có thưởng đã tạo hiệu ứng tích cực, thu hút sự tham gia chủ động của người lao động.
Những nỗ lực của các doanh nghiệp đã cho thấy ATVSLĐ không còn là nhiệm vụ riêng của bộ phận chuyên trách, mà trở thành một phần trong văn hóa doanh nghiệp, gắn với mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số, công nghệ đang trở thành “trợ thủ” đắc lực trong công tác ATVSLĐ. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) cho phép giám sát môi trường làm việc theo thời gian thực, cảnh báo sớm các nguy cơ như khí độc, nhiệt độ, rung chấn…; đồng thời hỗ trợ đào tạo trực tuyến, mô phỏng tình huống, giúp nâng cao hiệu quả huấn luyện.
Không dừng lại ở đó, việc từng bước tự động hóa, cơ giới hóa trong các khâu sản xuất nguy hiểm đang góp phần giảm thiểu sự tiếp xúc trực tiếp của người lao động với rủi ro. Đây chính là hướng đi căn cơ, bền vững, phù hợp với xu thế phát triển của nền công nghiệp hiện đại.
Song hành với bảo đảm an toàn, các hoạt động trong Tháng Công nhân năm 2026 cũng được triển khai thiết thực, hướng tới chăm lo toàn diện đời sống vật chất và tinh thần cho người lao động. Từ thăm hỏi, hỗ trợ các trường hợp bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, đến tổ chức các phong trào thi đua, hoạt động văn hóa - thể thao, tất cả đều góp phần tạo dựng môi trường làm việc nhân văn, gắn kết.
Có thể thấy, khi người lao động được làm việc trong môi trường an toàn, được quan tâm và bảo vệ, họ sẽ yên tâm gắn bó, phát huy năng lực, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản xuất. Ngược lại, nếu an toàn bị xem nhẹ, mọi thành quả phát triển đều có thể bị đánh đổi bằng những tổn thất không thể bù đắp.
