Trong quá trình phát triển, Quảng Ninh luôn xác định văn hóa là nguồn tài nguyên tiềm tàng, quý giá nhất; con người là nguồn lực quan trọng nhất. Quan điểm nhất quán này đã được tỉnh cụ thể hoá bằng những quyết sách quan trọng.
Con người Quảng Ninh hội tụ từ nhiều vùng miền mang đặc trưng của nền văn minh sông Hồng, gắn với những hoạt động khởi đầu về săn bắt, hái lượm, đến khai thác mỏ, khai thác biển, vốn cần có sự đoàn kết, đồng lòng, lâu dần tạo nên khí chất phóng khoáng, mạnh mẽ, dám nghĩ, dám làm… Trong bối cảnh kinh tế Quảng Ninh ngày càng phát triển năng động và đa dạng, tiến lên hiện đại, rất cần thiết phải đề ra những phẩm chất cao hơn của người Quảng Ninh, trở thành nền tảng để con người Quảng Ninh có bản lĩnh, tự cường, kỷ cương, đoàn kết, nghĩa tình, sáng tạo, văn minh, cởi mở về tư duy, hào sảng về tính cách, sẵn sàng giao lưu và tiếp biến tinh hoa văn hoá mọi vùng miền.
Văn hoá Quảng Ninh là văn hóa biển, văn hóa công nhân mỏ, văn hóa cộng đồng các DTTS cộng hưởng lại, tạo nên sự đa dạng trong thống nhất. Nét khác biệt trong bức tranh văn hoá Quảng Ninh là sự lưu giữ giá trị nổi bật của di sản, kỳ quan thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long, nơi Đức vua Trần Nhân Tông hóa Phật, phát tích của thiền phái Trúc Lâm, cùng hàng trăm di tích lịch sử, văn hóa đặc sắc. Quảng Ninh còn là cái nôi của giai cấp công nhân Việt Nam với di sản văn hoá vô giá “Kỷ luật - Đồng tâm”, cho thấy văn hóa Quảng Ninh là sự kết hợp hài hòa giữa những tinh hoa truyền thống được chắt lọc từ nhiều vùng miền trong cả nước và văn hóa hiện đại ra đời trong cuộc sống công nghiệp.
Trong những năm qua, Quảng Ninh dành quyết tâm lớn để hiện thực hoá chiến lược kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế nhanh, bền vững với phát triển văn hóa, con người, xây dựng nền văn hóa giàu bản sắc của địa phương. Điều này thể hiện qua Nghị quyết số 11-NQ/TU (ngày 9/3/2018) của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Quảng Ninh đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững; Nghị quyết số 17-NQ/TU (ngày 30/10/2023) của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Quảng Ninh trở thành nguồn lực nội sinh, động lực cho phát triển nhanh, bền vững. Đặc biệt, Nghị quyết Đại hội XV của Đảng bộ tỉnh đã xác định xây dựng nền văn hoá giàu bản sắc Quảng Ninh gắn với thu hẹp nhanh khoảng cách giàu nghèo và chênh lệch vùng miền là một trong 3 khâu đột phá giai đoạn 2020-2030.
Quảng Ninh là một trong số ít địa phương đã huy động nguồn lực ngân sách tỉnh gần 1.700 tỷ đồng, ngân sách địa phương khoảng 210 tỷ đồng và từ nguồn xã hội hóa gần 1.400 tỷ đồng (giai đoạn 2018-2022) để tu bổ, tôn tạo 100% di tích cấp quốc gia, 70% di tích cấp tỉnh. Thời điểm hiện nay, nhiệm vụ bảo vệ và phát huy văn hoá Quảng Ninh còn được cụ thể hoá bằng các quy hoạch, đề án, chuyên đề chi tiết, như Đề án bảo tồn tôn tạo và phát huy giá trị hệ thống di tích lịch sử văn hoá và danh thắng tỉnh giai đoạn 2020-2025, tầm nhìn đến năm 2030; Đề án về bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá vùng đồng bào DTTS, trong đó có việc coi trọng giáo dục văn hoá truyền thống…
Đến nay Quảng Ninh có hơn 600 di tích, danh thắng được xếp hạng, cùng hàng chục lễ hội lớn diễn ra quanh năm. Trên địa bàn tỉnh hình thành những công trình văn hoá có giá trị đầu tư lớn như Bảo tàng, Thư viện tỉnh, Cung Quy hoạch, hội chợ và triển lãm, Nhà thi đấu đa năng 5.000 chỗ, Cung Văn hóa thanh, thiếu nhi, trung tâm bảo tồn văn hóa người Dao Thanh Y, bản văn hóa dân tộc Tày, dân tộc Sán Chay, nhà văn hóa dân tộc của người Sán Chỉ…
Bằng những cách làm cụ thể, Quảng Ninh đã khơi dậy và phát huy mạnh mẽ giá trị, sức mạnh con người với truyền thống "Kỷ luật - Đồng tâm", sự năng động, sáng tạo, ý chí tự lực, tự cường, khát vọng đổi mới vươn lên mạnh mẽ, bền vững của nhân dân các dân tộc trong toàn tỉnh. Qua đó tạo chuyển biến rõ nét từ đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đặc biệt là cán bộ chủ chốt, lan tỏa trong cả hệ thống chính trị và nhân dân toàn tỉnh chung sức xây dựng nền văn hoá giàu bản sắc Quảng Ninh.
