Bình Liêu là huyện miền núi vùng cao cuả tỉnh Quảng Ninh, có 6 xã giáp biên giới. 95% đồng bào ở đây là dân tộc thiểu số, đời sống còn nhiều khó khăn. Trên 98% số hộ nghèo nhà xây bằng gạch đất từ rất lâu, mái dột nát mà không có điều kiện sửa chữa, nâng cấp. Chính vì vậy, chương trình xoá nhà dột nát cho hộ nghèo có ý nghĩa to lớn đối với bà con các dân tộc nơi đây.
Trò chuyện với chúng tôi trong ngôi nhà vững chãi, khang trang, vợ chồng anh Chíu Chăn Sìn ở bản Khe Lạc, xã Tình Húc, Bình Liêu, Quảng Ninh không khỏi xúc động. Là hộ nghèo nhất bản, lại đông con, hai vợ chồng anh vừa lo đi nương, làm rẫy nuôi 4 đứa con, tiền không có để sửa sang lại ngôi nhà xiêu vẹo dột nát. Xét thấy hoàn cảnh khó khăn, chính quyền xã đã hỗ trợ gia đình 9 triệu đồng, anh em họ hàng giúp thêm 9 triệu, bà con trong bản giúp công vận chuyển gạch, cát, bộ đội đến hỗ trợ xây nhà. Giờ đây gia đình người Dao này đã có căn nhà khang trang, cuộc sống gia đình dần ổn định. Anh Sìn tâm sự: "Khi chưa được hỗ trợ nhà, mưa bão về gia đình tôi rất lo lắng, cuộc sống không được ổn định. Nhờ có chính sách hỗ trợ của nhà nước, cuộc sống của gia đình tôi đã ổn định hơn". Thực hiện chương trình xoá nhà tạm, nhà dột nát cho người nghèo, công việc đầu tiên mà các cấp chính quyền và các ban ngành đoàn thể làm là tiến hành điều tra khảo sát, đánh giá thực trạng, sau đó lên danh sách hỗ trợ. Những buổi họp dân bình xét đối tượng được hỗ trợ nhà được diễn ra công khai và dân chủ tại các bản của xã Tình Húc. Các hộ thuộc diện nghèo nhà dột nát được hỗ trợ xây mới là 8-9 triệu đồng/nhà, sửa chữa từ 3-4 triệu đồng/nhà. Với bà con miền núi, nhà xây phải xa vùng nguy hiểm tránh sạt lũ và lở đất, khu bếp, vệ sinh và chuồng trại chăn nuôi phải tách xa nhà, để đảm bảo vệ sinh. Trên địa bàn toàn xã được hỗ trợ xây mới cho 72 hộ và 135 hộ sửa chữa lại, tạo điều kiện cho các hộ nghèo có chỗ ở chắc chắn, yên tâm sản xuất. Ông Hoàng Trung Hiếu, Phó Chủ tịch UBND xã Tình Húc, Bình Liêu, Quảng Ninh cho biết: "Sau khi nhận được kế hoạch của huyện, xã đã lập phương án để cùng dân bản xoá nhà dột nát cho hộ nghèo. Xã đã thành lập các tổ hỗ trợ, vận động bà con cùng giúp sức, ngày công, vật liệu, giúp các hộ đói nghèo sửa chữa nhà xây dựng mới. Xã đã phân công cụ thể cho từng ban ngành và cấp uỷ phân công theo dõi từng thôn bản đúng tiến độ". Năm 2004, được sự chỉ đạo của chính quyền địa phương, sự vào cuộc của các ban, ngành đoàn thể, góp sức của bà con chòm xóm và đặc biệt là trên 600 cán bộ chiến sĩ Sư đoàn 395 đã góp phần đẩy nhanh tiến độ xóa nhà dột nát trên địa bàn huyện. Ông Trịnh Văn Duyệt, Phó Chủ tịch UBND huyện Bình Liêu, Quảng Ninh nói: "Sau ba năm thực hiện chương trình, huyện đã có trên 1000 hộ gia đình được hỗ trợ cải thiện làm nhà mới,với tổng số tiền đoàn thể hỗ trợ gần 5 tỷ đồng, nhưng tổng giá trị đầu tư ước tính bằng nguồn hỗ trợ giúp đỡ gần 15 tỷ đồng. Đây là chương trình được huyện đánh giá, ban chỉ đạo tổng kết, đánh giá đã huy động được nguồn lực, sức người, sức của". Ông Bùi Viết Thìn, Phó Chủ tịch TT UBMTTQ tỉnh Quảng Ninh cho biết: "Đối với mặt trận Tổ quốc tỉnh Quảng Ninh, chúng tôi có nhiệm vụ xây dựng nguồn Quỹ vì người nghèo, nhưng không phải lúc nào cũng sẵn có. Khi quyết định hỗ trợ hơn 700 ngôi nhà của Bình Liêu, trong tay chúng tôi mới có 2 tỷ. Vậy làm thế nào huy động theo dự kiến chúng tôi là 4 tỷ đồng, chúng tôi phải tìm mọi cách. Thứ nhất là huy động doanh nghiệp, cơ quan hỗ trợ, mặt thứ hai làm sổ số để thông qua sổ số kiến thiết tập trung nguồn quỹ cho xây dựng". Quyết tâm vươn lên thoát khỏi đói nghèo không chỉ là suy nghĩ của các hộ nghèo ở Quảng Ninh mà còn được tạo dựng bởi sự quan tâm của các cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương, của tinh thần đoàn kết, tương thân, tương ái giữa đồng bào các dân tộc anh em. Trong 5 năm (2001-2005), tổng kinh phí huy động hỗ trợ cải thiện nhà ở cho hộ nghèo toàn tỉnh là 55 tỷ 802 triệu đồng, trong đó vận động xã hội hoá là gần 44 tỷ đồng và hơn 300.000 ngày công lao động của cộng đồng, dòng họ và của bản thân hộ nghèo. Việc làm nhà mới và sửa chữa nhà cho hộ nghèo gặp không ít khó khăn, bởi phần lớn các hộ nghèo nằm ở các xã, các thôn, bản vùng sâu, vùng xa, nhưng với quyết tâm hoàn thành 7112 nhà, trong đó làm mới gần 3000 nhà, tỉnh đã cơ bản xóa xong nhà dột nát cho người nghèo vào cuối năm 2004. Tiếp sau chương trình này, Quảng Ninh tiếp tục chương trình giảm nghèo bền vững, tạo điều kiện cho người dân phát triển kinh tế bằng nhiều biện pháp. Ông Nguyễn Công Hàn, Trưởng phòng bảo trợ xã hội, Thường trực Ban chỉ đạo giảm nghèo tỉnh Quảng Ninh nói: "Chúng tôi có giải pháp nâng cao đời sống, nâng cao thu nhập của hộ nghèo làm sao đến 2010 phải tăng gấp 2 lần so với mức sống 2005. Giải pháp là chủ yếu hỗ trợ người nghèo, phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập thông qua cơ chế, chính sách. Trước mắt, về các cơ chế đảm bảo cho những hộ thoát nghèo sau một năm tiếp tục thực hiện chính sách của Đảng, Nhà nước và của địa phương cho người nghèo. Những xã mới thoát nghèo, chúng tôi tiếp tục đầu tư 5% cơ sở hạ tầng".
