Cho đến năm 2002, toàn tỉnh chỉ duy nhất Bệnh viện Lao và Phổi Quảng Ninh có lò đốt chất thải. Đến nay với sự quan tâm của tỉnh, phần lớn các bệnh viện trên địa bàn đã có hệ thống xử lý chất thải y tế lỏng và rắn (mỗi hệ thống này khoảng 1 tỷ đồng). Những tưởng việc xử lý rác thải bệnh viện sẽ không còn là vấn đề bức xúc, nhưng ngay cả với đơn vị được đầu tư cũng đang phải đau đầu với công việc này.
Giặt là, khử khuẩn quần áo, ga trải giường tại Bệnh viện 
Đa khoa tỉnh.
Theo thống kê của Sở Y tế, toàn tỉnh có hơn 20 bệnh viện, trung tâm y tế tuyến tỉnh và huyện cần đầu tư hệ thống xử lý chất thải rắn và lỏng. Đến năm 2002, chỉ có Bệnh viện Lao và Phổi Quảng Ninh có đầy đủ hệ thống xử lý chất thải rắn, lỏng; Trung tâm Y tế Cẩm Phả có hệ thống xử lý chất thải lỏng. Các đơn vị còn lại xử lý chất thải lỏng bằng cách thải trực tiếp ra môi trường. Đơn vị nào khá hơn thì có hệ thống bể lắng, rồi mới thải ra môi trường. Còn với chất thải rắn, các đơn vị tổ chức thu gom, phân loại. Rác thải sinh hoạt của bệnh nhân thì hợp đồng với đội thu gom rác của huyện thu gom; các loại bông băng, dịch truyền, đơn vị tự đốt; với các phần cơ thể người sau phẫu thuật, hậu phẫu thì thuê người mang đi chôn... Việc xử lý chất thải y tế như vậy không đảm bảo về môi trường, là nguy cơ gây dịch bệnh trong khu dân cư, bệnh viện và với cả bản thân cán bộ, nhân viên y tế. Từ năm 2003 đến nay, một loạt các bệnh viện, trung tâm y tế đã được tỉnh đầu tư hệ thống chất thải lỏng và rắn. Cho đến thời điểm này, trong tổng số 21 đơn vị y tế bắt buộc đầu tư hệ thống xử lý chất thải, hiện có 16 đơn vị có hệ thống xử lý chất thải rắn, 14 đơn vị đã được đầu tư hệ thống xử lý chất thải lỏng. Tuy nhiên, việc duy trì hoạt động của hệ thống chất thải rắn, lỏng cũng đang là vấn đề cần được quan tâm, kiểm tra sát sao.
Sự cố chậm khắc phục
Nguyên liệu vận hành hệ thống xử lý chất thải rắn của các bệnh viện trên địa bàn hầu hết là gas. Với thời điểm giá gas cao như hiện nay, kinh phí để xử lý chất thải cũng khiến nhiều bệnh viện phải tính toán. Ông Nguyễn Đông Thanh, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa huyện Hải Hà, cho biết: “Hệ thống xử lý chất thải rắn của Bệnh viện được tỉnh đầu tư hơn một năm nay. Trong một năm, Bệnh viện phải chi khoảng 7 triệu đồng tiền gas cho hệ thống này. Chưa kể tiền điện, nước, nhân công vận hành máy... Mặc dù số tiền đầu tư cho việc xử lý rác thải y tế không nhỏ, song Bệnh viện vẫn cố gắng làm tốt công việc này. Với đơn vị nào có nguồn thu thấp, việc vận hành hoạt động của hệ thống xử lý chất thải chắc chắn sẽ khó khăn”. Khi hệ thống xử lý chất thải rắn bị hỏng hóc thì việc sửa chữa, mua phụ tùng máy móc thay thế rất khó. Như Bệnh viện Đa khoa huyện Yên Hưng có hệ thống xử lý chất thải rắn được đầu tư từ cuối năm 2006, nhưng cách đây một tháng, lò đốt rác thải bị hỏng hệ thống phun nên ngừng hoạt động. Theo ông Mai Hồng Minh, Giám đốc Bệnh viện thì “Việc tìm phụ tùng thay thế trên thị trường gần như không có. Trong khi đó chưa liên hệ được với đơn vị cung cấp, lắp đặt hệ thống này để sửa chữa, mua phụ kiện. Trước đây, khi chưa được đầu tư hệ thống xử lý chất thải rắn, Bệnh viện có hợp đồng với đội thu gom rác của huyện vận chuyển rác thải y tế độc hại và các bộ phận cơ thể người sau hậu phẫu mang đi chôn ở núi xa khu vực dân cư. Hiện việc thu gom rác thải ở thị trấn Quảng Yên do thị trấn tự thành lập. Bởi vậy, khi bị hỏng hệ thống xử lý rác thải, Bệnh viện không hợp đồng được với đội thu gom rác để xử lý rác thải y tế độc hại vì không có chỗ chôn. Chính bởi vậy mới có hiện tượng chôn rác thải y tế ngay trong khuôn viên Bệnh viện”. Tuy nhiên, phải khẳng định rằng việc xử lý chất thải y tế của Bệnh viện Đa khoa huyện Yên Hưng là sai với quy định, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới môi trường sống của người dân ở khu vực xung quanh của bệnh nhân và cả cán bộ, nhân viên trong đơn vị. Trung bình mỗi ngày, Bệnh viện Đa khoa huyện Yên Hưng có khoảng 30kg rác thải y tế độc hại cần phải đốt, xử lý. Như vậy, chỉ trong vòng hơn một tháng bị hỏng hệ thống xử lý rác, bệnh viện đã chôn trong khuôn viên khoảng 1000kg rác thải y tế độc hại. Ngoài hệ thống xử lý chất thải rắn của Bệnh viện Đa khoa Yên Hưng bị hỏng, hiện nay hệ thống này của Bệnh viện Đa khoa khu vực Tiên Yên cũng đang ngừng hoạt động vì bị ngập nước ở trận lũ vừa qua. Trong thời gian chờ sửa chữa, Bệnh viện xử lý rác thải bằng cách sàng lọc, đốt các chất thải độc hại, còn phần cơ thể người bị cắt bỏ sau phẫu thuật được chính gia đình bệnh nhân hoặc Bệnh viện thuê người mang đi chôn ở khu vực xa dân cư sinh sống.
Nên xây dựng hệ thống xử lý chất thải rắn y tế theo khu vực
ở giai đoạn đầu, khi mới được đầu tư hệ thống xử lý rác thải y tế, cũng có tình trạng một số đơn vị không quan tâm, nên lò đốt lúc vận hành, lúc không. Sau các đợt thanh, kiểm tra của Sở Y tế, Sở Tài nguyên - Môi trường, nhiều đơn vị đã chấn chỉnh lại hoạt động của hệ thống xử lý chất thải rắn, lỏng. Để giảm chi phí cho việc xử lý chất thải, các bệnh viện, trung tâm y tế đã có biện pháp sàng lọc, phân loại kỹ và chỉ đốt những loại rác độc hại. Loại rác như vậy được gom, lưu trong tủ bảo ôn khoảng 3 - 4 ngày mới đốt một lần nhằm tránh phải vận hành máy thường xuyên gây lãng phí nhiên liệu. Có nhiều ý kiến cho rằng nên đầu tư hệ thống xử lý chất thải rắn theo khu vực (miền Đông, miền Tây... của tỉnh), đồng thời đầu tư xe chuyên dụng để thu gom chất thải rắn độc hại từ các bệnh viện đem đến hệ thống này đốt hàng ngày. Với những bệnh viện ít chất thải y tế độc hại chỉ cần đầu tư tủ bảo ôn lưu rác thải, vài hôm xe đến chở một lần. Biện pháp này nhằm tránh việc đốt rác thải y tế độc hại gần khu vực đông dân cư, đồng thời giảm chi phí đầu tư hệ thống xử lý chất thải rắn, lại sử dụng được hết công suất của hệ thống lò đốt v.v. Trên thực tế, một số đơn vị y tế có hệ thống chất thải rắn nằm trong khu vực dân cư đã bị người dân xung quanh phản ứng, như: Bệnh viện Y học cổ truyền, Bệnh viện Đa khoa huyện Yên Hưng (khi hệ thống xử lý chưa hỏng)...
Với một số bệnh viện có hệ thống xử lý chất thải lỏng cũng phải dành nhiều kinh phí mua hoá chất. Khó khăn này chủ yếu rơi vào những đơn vị được đầu tư sửa chữa hoặc xây mới cơ sở cách đây vài năm bằng vốn của tỉnh, vốn ODA v.v. nhưng không có hạng mục nào dành cho hệ thống xử lý chất thải (trừ Bệnh viện Đa khoa tỉnh ). Như Bệnh viện Đa khoa khu vực Móng cái, do một số khu nhà được đầu tư xây dựng trước, mặt bằng các khu nhà lại chênh nhau; hệ thống xử lý chất thải lỏng được đầu tư, xây dựng sau, dẫn đến khi thu gom nước thải, không tách được nước thải y tế với nước mưa bề mặt, do đó khối lượng nước cần phải xử lý bằng hoá chất rất lớn.
Mặc dù gặp nhiều khó khăn trong việc xử lý rác thải bệnh viện, song nhiều đơn vị vẫn nỗ lực khắc phục. Sở Y tế cũng đã trình UBND tỉnh tiếp tục đầu tư hệ thống xử lý chất thải y tế cho những đơn vị còn lại. Tuy nhiên, để tránh tình trạng các bệnh viện xử lý chất thải theo hình thức đối phó nhằm giảm số tiền phải bỏ ra cho khâu này, ngành Y tế, Tài nguyên - Môi trường, chính quyền địa phương cần có sự giám sát, kiểm tra thường xuyên.
