Hiện nay việc xây dựng những khu xử lý rác thải công nghiệp đang là vấn đề được tỉnh cũng như các ngành chức năng quan tâm. Và, chắc chắn trong tương lai, đây vẫn sẽ là vấn đề được đặc biệt ưu tiên.
Nghìn lẻ cách "tự xử" Cho đến nay, Quảng Ninh vẫn chưa có con số thống kê lượng rác thải công nghiệp (RCN) thải ra mỗi ngày. Tuy nhiên, chỉ tính riêng lượng rác thải của ngành công nghiệp than, con số này đã không hề nhỏ. Đấy là chưa kể tới lượng bùn thải từ hệ thống xử lý nước thải của các khu công nghiệp, nhà máy, cặn dầu nhớt, dầu biến thế, xỉ kim loại… Theo các chuyên gia về môi trường, rác công nghiệp là rác phát sinh ở các cơ sở sản xuất, trong đó có chứa các chất độc hại nên không thể xem là rác sinh hoạt. Nói cách khác, rác công nghiệp cũng là chất thải nguy hại, nhưng ở mức độ thấp hơn. Câu hỏi đặt ra là, số lượng lớn RCN ở Quảng Ninh đã đi về đâu? Hiện tại, các rác thải công nghiệp được thu gom giống như các chất thải sinh hoạt khác. Do không được thu gom, các doanh nghiệp phải mang rác đổ trộm ở nhiều nơi, như khu vực đầm hồ, khu vực nông thôn, thậm chí còn xả bừa bãi ra ngoài đường và ngay cả bên cạnh tường bao của nhà máy. Nhiều doanh nghiệp cho rác để tư nhân nhặt nhạnh số còn lại mang đốt bừa bãi ở nhiều nơi… Các sản phẩm hư hỏng có thể tái sử dụng thì doanh nghiệp bán. Số sản phẩm không tận dụng được phải đào thải thì tập kết ở một nơi để chờ "ngày giải phóng"... Về nguyên tắc, tất cả RCN đều phải được xử lý đúng quy định. Tuy nhiên, như ông Nguyễn Văn Dũng, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở Tài nguyên - Môi trường), cho biết thì rất nhiều RCN đã không được xử lý đúng chuẩn. "Chi phí xử lý quá cao khiến các doanh nghiệp có phát thải RCN ngại ngần, không thể xử lý đúng quy định" - Ông Dũng khẳng định. Tình trạng "tự xử" RCN của các doanh nghiệp, nhà máy diễn ra vô lối: Tự tìm chỗ đổ, đổ trộm bờ đê, bãi sông, đất công trình, đổ lẫn cả vào rác thải sinh hoạt... Đã có một số vụ đổ trộm rác thải rắn nguy hại gần khu dân cư, lên đồi, ra vạt ruộng v.v... bị phát hiện, xử lý. Có cả hiện tượng "bán" rác thải công nghiệp cho dân lọc rác lấy thành phẩm phụ; đẩy rác ra ngoài địa bàn bằng mọi cách. Theo báo cáo hiện trạng môi trường tỉnh Quảng Ninh 5 năm (2005-1010) của Sở Tài nguyên - Môi trường, kết quả quan trắc cho thấy nước biển ven bờ các khu vực Hạ Long, Cẩm Phả… có thời điểm bị cục bộ. Còn nước ngấm tại các điểm quan trắc đều bị a xít hóa nhẹ và ô nhiễm vi sinh vượt quá mức cho phép. Tại nhiều cuộc họp bàn giải pháp xử lý ô nhiễm môi trường, vấn đề kiểm soát và xử lý ô nhiễm RCN tại các KCN, nhà máy được thừa nhận vẫn là vấn đề nan giải. Dự án xử lý RCN: Chưa hẹn ngày hoạt động! Trước những yêu cầu cấp thiết về xử lý các loại rác thải, trong đó có RCN, UBND tỉnh đã chỉ đạo lập quy hoạch quản lý chất thải rắn Quảng Ninh đến năm 2010, định hướng đến 2020. Theo đó, 1 khu xử lý chất thải rắn tại thôn Vườn Rậm, xã Sơn Dương, huyện Hoành Bồ, diện tích khoảng 100 ha sẽ ra đời. Tuy nhiên, dự án chưa được triển khai đã gặp hàng loạt vướng mắc. Đó là quy hoạch xây dựng nhà máy nằm liền kề với một dự án của quân đội. Thêm nữa, vị trí đó lại nằm trong khu vực được UBND tỉnh xếp hạng Khu di tích lịch sử thời kỳ chống Pháp và chống Mỹ nên không được người dân đồng tình ủng hộ. Vì những vướng mắc trên mà dự án này phải dừng lại, hơn 2 năm nay vẫn chưa nghiên cứu, lựa chọn được điểm phù hợp để thay thế. Mới đây nhất, vào tháng 12-2010, UBND tỉnh đã ra quyết định phê duyệt quy hoạch chi tiết Nhà máy xử lý và tái chế rác thải, chất thải công nghiệp nguy hại tại xã Dương Huy (Cẩm Phả), giao cho Công ty CP Phát triển môi trường 258 làm chủ đầu tư. Đến nay, diện tích đất thuộc dự án trên vẫn là một bãi đất hoang, chủ đầu tư chưa có động thái gì. Trao đổi với chúng tôi, ông Ngô Văn Ninh, đại diện phía Công ty, cho biết: Vấn đề khó khăn lớn nhất hiện nay là kinh nghiệm xử lý chất thải. Còn ông Nguyễn Văn Dũng, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở Tài nguyên - Môi trường), cho rằng, để xử lý RCN đúng quy định và đạt yêu cầu đòi hỏi doanh nghiệp không những phải có khả năng chuyên môn mà còn phải có tiềm lực kinh tế để có thể đầu tư và đưa vào sử dụng những công nghệ xử lý chất thải tiên tiến, an toàn với môi trường nhất. Thêm nữa, nên có một khu xử lý tập trung để Nhà nước có thể kiểm tra, kiểm soát và quan trọng hơn, đầu tư tập trung sẽ giúp giảm chi phí, giảm giá thành xử lý. Cũng theo ông Ngô Văn Ninh, Công ty đã có nhiều nỗ lực trong việc tìm kiếm công nghệ xử lý RCN, nhưng đây là một thử thách đối với đơn vị. Mặt khác, chi phí xây dựng hệ thống xử lý chất thải cùng với việc chưa có cơ chế hỗ trợ thoả đáng từ phía Nhà nước, là một trong những nguyên nhân khiến nhà đầu tư chậm triển khai các hệ thống này. Như vậy, việc xử lý RCN vẫn chỉ dừng lại ở những kế hoạch, dự kiến... Trước thực trạng trên, nhiều người dân, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đặt ra câu hỏi: Chẳng biết những kế hoạch, những dự kiến về những lò đốt rác, những khu liên hiệp xử lý rác của Quảng Ninh bao giờ mới trở thành hiện thực? Và, vấn đề rác thải công nghiệp bao giờ mới được xử lý?
Các loại rác thải công nghiệp như thế này rất cần một cách xử lý khoa học, an toàn hơn.
