TP Hạ Long là địa phương duy nhất trên địa bàn tỉnh có hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt với 4 nhà máy xử lý nước thải. Tuy nhiên, do quy hoạch thiếu đồng bộ, đến nay TP Hạ Long còn tồn tại nhiều hệ thống cống hỗn hợp (cả thoát nước bề mặt và nước thải sinh hoạt) mà chưa có hệ thống cống chuyên biệt.
Hiện 4 trạm xử lý nước thải tập trung trên địa bàn TP Hạ Long gồm: Nhà máy xử lý nước thải (XLNT) Bãi Cháy công suất thiết kế 3.500m3/ngày đêm phục vụ thu gom nước thải sinh hoạt cho một phần khu vực Bãi Cháy (chủ yếu tuyến đường Hạ Long từ khách sạn Bạch Đằng đến vị trí kết thúc tại trạm bơm khu hồ Hùng Thắng); Nhà máy XLNT Hà Khánh có công suất thiết kế 7.200m3/ngày đêm thu gom và xử lý nước thải của các phường Hồng Gai, Yết Kiêu, Trần Hưng Đạo, Bạch Đằng, Cao Xanh và một phần phường Hồng Hải; Trạm XLNT Vựng Đâng (Dự án Cienco 5 - Yết Kiêu) công suất 2.000m3/ngày đêm nhưng hiện đang xử lý 600m3/ngày đêm và trạm XLNT khu đô thị Cột 5 - Cột 8 (Dự án Licogi) công suất 1.200m3/ngày đêm song mới xử lý được 200m3/ngày đêm. Lý giải việc trạm XLNT Vựng Đâng và trạm XLNT Cột 5 - Cột 8 mới chạy 1/3 công suất, đại diện Ban Công ích của thành phố cho rằng do tỷ lệ lấp đầy của các khu đô thị mới chưa nhiều nên chưa có đủ nước thải để trạm hoạt động đạt công suất.
Với 4 nhà máy XLNT như vậy, nhưng hiện chỉ có trên 30% nước thải sinh hoạt trên địa bàn thành phố được xử lý trước khi đổ ra biển. Như vậy, nhiều khu vực không có hệ thống xử lý nước thải; đặc biệt nước thải chưa qua xử lý của nhiều nhà hàng, khách sạn không được đấu nối vào hệ thống xử lý nước thải của các nhà máy, trạm xử lý, mà xả trực tiếp ra biển. Ngay như Khu đô thị mới Cột 5 - Cột 8 được đánh giá là hạ tầng kỹ thuật khá đồng bộ, tỷ lệ lấp đầy khoảng 70%, tuy nhiên, toàn bộ khu 6, 7, 8 phường Hồng Hải vẫn chưa được thu gom về Trạm XLNT mà chảy qua hệ thống thoát nước chung của thành phố và đổ ra biển. Vào những ngày nắng nóng, hoặc khi nước biển rút đi dọc đường bao biển Trần Quốc Nghiễn đoạn qua khu vực này mùi tanh hôi bốc lên nồng nặc. Ông Phan Doãn Đức, khu 7A, phường Hồng Hải cho biết: “Nhìn bằng mắt thường có thể thấy nước từ mương thoát ra rất đen, bốc mùi hôi thối… đấy là chưa kể những hôm trời mưa to kéo dài, tại khu vực tổ 1, tổ 2, khu 7A còn xảy ra tình trạng ngập úng, khiến nước thải sinh hoạt hoà lẫn cùng nước mưa rất mất vệ sinh”. Không chỉ vậy, theo quan sát của chúng tôi tại khu vực bán hải sản của chợ Hạ Long 1, nước thải khu vực này luôn đen sì, hôi tanh đều xả trực tiếp xuống Vịnh.
Được biết, TP Hạ Long cũng đã có phương án khắc phục về vấn đề này. Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Hoàng Quang Hải, Phó Chủ tịch UBND TP Hạ Long, cho biết: Thành phố đã có kế hoạch đấu nối nước thải từ khu vực Cột 3 đến Cột 8 vào Trạm XLNT Licogi Cột 5 - Cột 8. Theo đó, Trạm XLNT Cột 5 - Cột 8 sẽ được đầu tư bổ sung giếng tách, trạm bơm thu gom nước thải tại các họng cống khu chợ Cột 5, Cột 8 và Hải đội 2. Do đó, nước thải khu vực Cột 3 - Cột 8 sẽ được thu gom triệt để về Trạm XLNT. Đặc biệt, trong khuôn khổ dự án “Bảo vệ môi trường thành phố Hạ Long” sử dụng vốn vay ưu đãi ODA của Chính phủ Nhật Bản, TP Hạ Long sẽ triển khai thực hiện Tiểu dự án “Thoát nước và xử lý nước thải thành phố Hạ Long”. Dự án này sẽ thu gom toàn bộ nước thải trên về Trạm XLNT Hà Phong, không để nước thải chưa qua xử lý xả ra Vịnh. Cụ thể từ nay đến 2025, thành phố sẽ xây dựng mở rộng hệ thống cống thu gom và XLNT tại các khu vực đô thị chưa có hệ thống thoát nước. Ngoài ra, việc thực hiện Tiểu dự án này còn giảm thiểu tình trạng úng ngập trong đô thị, chống ngập úng trong nội thị và vùng lân cận do nước mưa. Đến thời điểm này thành phố đang triển khai bước đấu thầu tư vấn của dự án.
Như vậy, trong khi chờ dự án hoàn thiện thì mỗi ngày Vịnh Hạ Long vẫn đang phải tiếp nhận một lượng nước thải lớn chưa qua xử lý…
Hiểu Trân