Thông tin mới nhất cho biết, đã có 20 tỉnh ven biển miền Trung và miền Nam bị ảnh hưởng bởi sự cố ô nhiễm dầu (OND) ngoài biển Đông chưa rõ nguyên nhân. Điều này đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngành du lịch, nuôi trồng hải sản cũng như môi trường sinh thái. Giải pháp kiểm soát, ngăn chặn tình trạng trên vẫn là một thách thức với giới khoa học trong nước...
Ô nhiễm dầu trên diện rộng
Quang cảnh bờ biển Mỹ Khê (Đà Nẵng) trở lại trong xanh, sạch đẹp sau khi dầu tràn được xử lý.
Thiếu tướng Nguyễn Sơn Hà, Cục trưởng Cục Cứu hộ - cứu nạn (Bộ Quốc phòng), Chánh văn phòng UB Quốc gia tìm kiếm cứu nạn cho biết, onD đang diễn biến phức tạp trên phạm vi rộng suốt từ tháng 1-2007 đến nay. Tính đến ngày 23-4-2007, tổng số dầu gom được tại các địa phương đã lên tới 1.721 tấn. Mới đây, đảo Bạch Long Vĩ (Hải Phòng) đã trở thành khu vực đầu tiên của miền Bắc bị ảnh hưởng của onD, với lượng thu gom bước đầu là 20 tấn. Các tỉnh bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi onD là Quảng Nam, Đà Nẵng, Bà Rịa - Vũng Tàu... Qua lấy mẫu phân tích để tìm nguyên nhân loại dầu gây ô nhiễm, kết quả ban đầu được Cục Bảo vệ môi trường (Bộ Tài nguyên - Môi trường) xác định, onD khu vực miền Trung là loại dầu thô, có hàm lượng lưu huỳnh thấp, hàm lượng parafin cao. Phân tích các hợp chất đánh dấu sinh học trong một số mẫu dầu ô nhiễm, phân tích ảnh vệ tinh và lan truyền dầu cho thấy ít có khả năng onD có nguồn gốc từ các loại dầu thô đang khai thác ngoài khơi Việt Nam. Dầu ô nhiễm khu vực tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu là dầu thô không cùng nguồn gốc với loại xuất hiện ở miền Trung, có hàm lượng lưu huỳnh thấp, tương tự nhóm dầu thô đang khai thác ngoài khơi khu vực Đông Nam á và có hầu hết các chỉ số nhận dạng nằm trong khoảng biến thiên của một số mẫu dầu thô đang khai thác ngoài khơi Việt Nam. Không loại trừ khả năng dầu loang từ nước khác theo dòng chảy dạt về bờ biển Việt Nam. Đáng lưu ý là từ năm 1997 đến nay, Việt Nam đã xảy ra gần 60 vụ tràn dầu tại các vùng sông và biển, gây onD nghiêm trọng tại một số địa phương. Đây là sự cố do con người gây ra, được phát hiện kịp thời và đã có hướng xử lý nhưng cũng để lại nhiều hậu quả xấu. Tuy nhiên, trước thực trạng onD như “ở trên trời rơi xuống” hiện nay, các cơ quan chức năng hầu như là... “bó tay” với việc tìm ra các biện pháp hạn chế, kiểm soát từ xa.
Đã tìm ra “biệt dược”?
Nhân dân và học sinh thu gom dầu tràn vào bờ biển tại xã Bình Thạnh (Bình Sơn, Quảng Nam).
Hôm qua (9-5), được sự giúp đỡ của Bộ Khoa học - Công nghệ, Cty Xử lý dầu quốc tế (OTI - Thụy Sĩ) đã giới thiệu “Công nghệ phân hủy dầu tràn bằng vi sinh”. Tại đây, TS A.Mojon, Giám đốc nghiên cứu và sản xuất của OTI đã giới thiệu 2 loại sản phẩm có thể khắc phục nhanh sự cố onD với các đặc tính ưu việt là không độc hại, được làm từ khoáng chất tự nhiên có trên toàn cầu, sử dụng đơn giản và xử lý dầu hoàn toàn bằng quá trình tự nhiên. TS A.Mojon đã ăn bánh mì kèm với chất khử dầu và sau đó dùng chính chất này để biến những mảng dầu trở thành vô hại.
TS A.Mojon cho biết: Sản phẩm xử lý dầu rắn (SOT) có dạng bột. Sau khi rắc SOT lên lớp dầu, trong vòng 2-4 tiếng chất này sẽ tạo nên sự kết dính và nhấn chìm dầu xuống đáy biển, để lại nước sạch nổi trên bề mặt không có dầu. SOT không làm nguy hại đến sự sống và sẽ bị phân hủy hoàn toàn bởi vi khuẩn sau khoảng 3-4 tháng mà không để lại dưới đáy biển các chất gây hại. Sản phẩm xử lý dầu lỏng (LOT) có thành phần không độc hại và cho phép có trong thực phẩm của người cũng như các loại mỹ phẩm. Xử lý bằng LOT, dầu sẽ bị nhũ tương hóa và được hấp phụ bởi các hạt khoáng trong đất khi nó thấm qua, phía trên lớp đất sẽ không còn dầu ngay lập tức. Dầu bị phân hủy hoàn toàn nhờ các vi sinh vật không gây hại trong môi trường tự nhiên từ 3-4 tháng. SOT và LOT xử lý được cả dầu thô, dầu DO, FO và các loại xăng...
Khả năng xử lý bảo đảm thân thiện với môi trường của OTI đã được các phòng thí nghiệm của Mỹ, Anh kiểm chứng và công nhận. Thái Lan đã dùng SOT và LOT để khắc phục sự cố tràn 100.000 lít dầu tại vùng biển gần khu du lịch nổi tiếng là Koh Samet vào tháng 1-2002. Hiện nay, để xử lý 1kg dầu cần khoảng 5kg bột SOT. Giá thành bán trên thị trường quốc tế là 700-900 USD/tấn nhưng giá bán tại nhà máy chỉ là 190 USD/tấn.
TS A.Mojon cho biết thêm: “Tôi đã làm việc với Cục Bảo vệ môi trường vào sáng 9-5 và Cục đã đồng ý cho OTI thử nghiệm sản phẩm này tại bờ biển Việt Nam trong tháng 6 tới. Khu vực bị onD nặng nhất sẽ được chọn và địa điểm nào thì do phía Việt Nam đề xuất”.
Rõ ràng, thông tin trên là một tín hiệu để chúng ta lạc quan trong khi các giải pháp thu gom dầu loang trên biển hiện nay đa phần chỉ dừng ở giai đoạn cuối là chờ dầu dạt vào bờ và dùng lao động thủ công để thu gom. Trước thời điểm đó, các vùng biển ven bờ, trong đó có các bãi tắm, khu nuôi trồng thủy sản đã gánh chịu hậu quả to lớn...
