Phiên tòa phúc thẩm xét xử vụ án tham nhũng đất đai ở thị xã Đồ Sơn sáng nay, có hàng ngàn người dân Hải Phòng, người khiếu kiện đất đai ở các tỉnh lân cận như Bắc Ninh, Bắc Giang, Hưng Yên, Hà Nội... đến nghe.
Cấp sai 33 mảnh đất, nộp phạt... 50.000 đồng (!)
Trong phiên tòa sơ thẩm ngày 28-8, TAND TP.Hải Phòng đã đưa ra truy tố 3 bị can Vũ Đức Vận - nguyên Bí thư thị ủy, Hoàng Anh Hùng - nguyên Chủ tịch UBND và Lưu Kim Thái - nguyên Trưởng phòng Quản lý đô thị, nguyên Phó chủ tịch UBND thị xã Đồ Sơn về tội “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.
HĐXX nhận định, Vũ Đức Vận là người chịu trách nhiệm chính. Bị cáo đã triệu tập Thường vụ thị ủy, ra Nghị quyết trái với chủ trương của cấp trên. Sau đó, cụ thể hóa Nghị quyết này bằng 2 thông báo, ra quyết định số 113, thành lập Hội đồng giao đất tái định cư không đúng thẩm quyền, đưa người thân quen, không thuộc đối tượng vào danh sách cấp đất tái định cư (tổng cộng 33 đối tượng).
Hoàng Anh Hùng cũng phải chịu trách nhiệm chính trong việc quản lý chỉ đạo thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Bị cáo không thực hiện đúng các quy trình lãnh đạo, điều hành trong quá trình xét giao đất tái định cư, đưa người nhà, người thân quen, người “đối ngoại” của lãnh đạo thị xã vào diện cấp đất tái định cư sai đối tượng.
Lưu Kim Thái vừa là Trưởng phòng Quản lý đô thị, vừa là thư ký Hội đồng xét giao đất. Lợi dụng vị trí này, Thái đã cùng thường trực Hội đồng đưa người thân quen, người “đối ngoại vào danh sách đề nghị cấp đất tái định cư.
Mặc dù đưa ra những nhận định đanh thép “hành vi của các bị cáo là nguy hiểm cho xã hội, cần phải xử lý nghiêm minh” nhưng ngay sau đó, TAND Hải Phòng đã quay ngoắt 1800 với lý do: Hậu quả vụ án đã được kịp thời khắc phục. UBND TP đã ra quyết định thu hồi toàn bộ diện tích đất cấp sai. Các bị cáo đều chưa có tiền án, tiền sự, khai báo thành khẩn, có đóng góp cho địa phương..., “xét vai trò trách nhiệm trong vụ án này, các bị cáo chỉ phạm tội với vai trò đề xuất, thuộc trường hợp ít nghiêm trọng”.
Phiên tòa kết thúc trong sự hụt hẫng của những người đấu tranh chống tiêu cực bằng bản án “nhẹ như lông hồng”: Các bị cáo bị cảnh cáo và phải nộp 50.000 đồng án phí.
Sở dĩ các bị cáo chỉ phải nhận mức án rất dễ chịu cũng một phần do UBNDTP Hải Phòng có 2 văn bản gửi cơ quan CSĐT và Viện KSNDTC chiếu cố miễn trách nhiệm hình sự đối với ông Hoàng Anh Hùng và ông Chu Minh Tuấn - nguyên Giám đốc Sở Tài nguyên - Môi trường.
Tội rành rành vẫn cãi lấy được
Tại phiên xử phúc thẩm sáng nay, VKS nhận định, tuy thiệt hại về vật chất có phần đã được khắc phục những những thiệt hại phi vật chất đã gây hậu quả nghiêm trọng và hành vi phạm tội của các bị cáo đã hoàn thành. Theo VKS, hành vi của 3 vị cựu quan chức thị xã Đồ Sơn thuộc nhóm phạm tội có tổ chức và gây hậu quả nghiêm trọng (hình phạt lên tới 10 năm tù).
Hơn nữa, theo quy định của Điều 281 BLHS, không có hình phạt “cảnh cáo”. Thiệt hại vật chất của các bị cáo gây ra bao gồm việc xác định giá trị thực tế của diện tích đất cấp sai đối tượng là bao nhiêu? Việc thu và thanh toán tiền đất, triển khai việc thực hiện quyết định thu hồi đất của UBND thành phố, việc mua đi bán lại của một số hộ được cấp đất... việc ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án đường 353 chưa được điều tra triệt để nên chưa đủ căn cứ xác định thiệt hại vật chất do các bị cáo gây ra.
Viện KSNDTC cũng nhận định, một số cán bộ có liên quan từ cấp phường đến cấp sở và UBND TP có hành vi làm trái công vụ trong việc đề xuất, kiểm tra, thẩm định và duyệt, ký các văn bản, các quyết định dẫn đến việc cấp đất tái định cư và định cư không đúng đối tượng, không đúng chính sách, do dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự chưa được xử lý. Đặc biệt là vai trò của nguyên giám đốc Sở TN-MT&Nhà đất Chu Minh Tuấn.
Tại phiên xử phúc thẩm, cả 3 vị “quan tham” đều một mực tiếp tục kêu oan (giống trong phiên xử sơ thẩm) khiến những người tham dự phiên tòa không thể nhịn cười. HĐXX hỏi nguyên bí thư Vũ Đức Vận việc bị cáo này ký quyết định số 113 xét cấp đất cho trên 33 cán bộ, những người có quan hệ với lãnh đạo thị xã Đồ Sơn căn cứ vào đâu? Bị cáo trả lời: “Tôi ký trên chỉ đạo của cấp trên và căn cứ vào tình hình thực tế địa phương”.
Dù một mực khẳng định là không tư lợi nhưng khi tòa hỏi bị cáo có người thân nào được cấp đất không, Vũ Đức Vận đã phải cúi đầu thừa nhận con trai ông ta là Vũ Đức Trường được cấp một lô đất 217,5m2 (trong hồ sơ, lô đất này chỉ ghi là Đức Trường chứ không ghi đầy đủ họ tên). Tòa hỏi tại sao những người dân bị thu hồi đất chỉ được cấp lô bình quân 90m2, con trai bị cáo lại được cấp lô rộng tới 217,5m2? Vũ Đức Vận quanh co: “Do thiết kế và do người ta phân ra lô như thế!”.
Tương tự, nguyên Chủ tịch Hoàng Anh Hùng và nguyên Phó Chủ tịch Lưu Kim Thái đều kêu trước toà rằng mình làm theo chỉ đạo và không tư lợi, không tham ô. Nhưng cả hai bị cáo này đều phải thừa nhận, người thân của họ cũng được chia chác đất đai (có cả những trường hợp được xét cấp đất dù không có hộ khẩu tại Đồ Sơn).
Điều mà UBND TP.Hải Phòng và các bị cáo thường vin vào để bao che cho hành vi phạm tội của mình là: quyết định cấp đất sai trái nói trên đã được thu hồi, không gây thiệt hại về kinh tế. Tuy nhiên, trong phiên tòa, HĐXX đã chỉ ra rằng tại dự án này, Nhà nước đã phải chi hơn 11 tỷ đồng.
Nhưng, “hậu quả nghiêm trọng nhất của vụ án chính là là xói mòn niềm tin của nhân dân”, chủ toạ phiên phúc thẩm Phạm Tuấn Khiêm nói. Ông Khiêm thông báo: CQĐT sẽ làm rõ hành vi cố ý làm trái gây thiệt hại nghiêm trọng của ông Tuấn, ông Tuấn đã 7 lần báo cáo sai sự thật về dự án này. Cũng theo ông Khiêm, sắp tới, ngoài dự án cấp đất tái định cư sai trái nói trên, cơ quan điều tra cũng mở rộng điều tra dự án cấp đất cho dân cư khác liên quan đến trách nhiệm của Chu Minh Tuấn.
Buổi chiều, bị cáo Hoàng Anh Hùng vắng mặt tại phiên tòa. Theo lời của luật sư bào chữa cho bị can này thì sau phiên xử buổi sáng, trên đường về nhà, Hoàng Anh Hùng hoảng loạn sau khi bị một số người xông tới cào cấu, nên không thể có mặt tại tòa. HĐXX quyết định tạm dừng phiên tòa đến 8h sáng ngày 10-10.
