Trong không khí xuân đang đến rất gần, người dân xã đảo Ngọc Vừng (Vân Đồn) dường như hối hả hơn, rộn ràng với những chuyến tàu cuối năm, với những mẻ tu hài, ốc hương trong một mùa thu hoạch mới.
Đến Ngọc Vừng (Vân Đồn) vào một ngày cuối đông, ấn tượng đầu tiên của tôi là sự bất ngờ với những thay đổi trên xã đảo. Ngay từ khi tàu cập cầu cảng, tôi đã thấy quang cảnh mua - bán xôn xao, náo nhiệt trên bến, khác với sự hoang vắng của vài năm về trước. Hóa ra, người dân và tiểu thương đang trao đổi, bốc xúc những thùng hàng lên những chiếc tàu lớn nhỏ đang cập bến cảng Cống Yên. Đi tiếp vào trong trung tâm xã trên con đường được trải thảm nhựa, không khí dường như càng sôi động hơn bởi sự tấp nập của những chiếc xe lam chở người và hoàng hoá, chủ yếu là sản phẩm từ nuôi trồng thủy sản và nhuyễn thể.
Người dân xã đảo Ngọc Vừng đang thả nuôi tu hài.
Ngọc Vừng là đảo đất rộng với 12km2, được thiên nhiên ưu đãi với vùng nước mở có nhiều đảo nhỏ, các vũng vịnh kín gió, nước sạch, bãi triều có nhiều ghềnh đá là nơi vô cùng thuận lợi cho người dân nuôi trồng thuỷ sản. Trước những năm 1990, Ngọc Vừng còn hoang vu, đất rộng nhưng người thưa. Hưởng ứng chương trình đi xây dựng vùng kinh tế mới, đã có 90 hộ dân ở nhiều địa phương, nhất là các tỉnh Nam Định, Thái Bình, Thanh Hóa... tiên phong di cư đến xã đảo lập nghiệp. Từ những bỡ ngỡ, khó khăn ban đầu, những hộ kinh tế mới đã nhanh chóng hoà nhập với người dân địa phương trong tình đoàn kết, gắn bó và giúp nhau những kiến thức về nghề biển và tìm được hướng phát triển kinh tế từ nghề nuôi cá lồng bè. Tuy nhiên, nghề nuôi cá lồng bè đòi hỏi cần nhiều vốn, lại tốn công chăm sóc và môi trường ngày càng ô nhiễm nên năng suất cá lồng bè ngày càng kém. Vì thế, sau thời "hưng thịnh" diện tích nuôi cá lồng bè tại đây đã dần thu hẹp, cuộc sống của người dân lại trở nên bấp bênh.
Trong lúc khó khăn ấy, người dân Ngọc Vừng đã tìm ra hướng đi mới bằng nghề nuôi nhuyễn thể. Năm 2004, xã có 14 hộ gia đình thực hiện thí điểm nuôi nhuyễn thể như: Tu hài, ốc màu, ốc đá... Chỉ sau một thời gian ngắn, tất cả những hộ gia đình nuôi thử nghiệm đều đã rất thành công. Đối với các loại ốc, chỉ sau 3 đến 5 tháng thả nuôi đã có thu hoạch, mang lại thu nhập ổn định cho người dân. Riêng các hộ nuôi tu hài thì thời gian thả nuôi dài hơn (khoảng từ 12 đến 15 tháng) nhưng mang lại thu nhập cao với giá dao động từ 150 - 180 ngàn đồng/1kg. Với những ưu điểm như dễ nuôi, đầu tư ít tốn kém, ít rủi ro, giá trị kinh tế cao nên nghề nuôi nhuyễn thể đã nhanh chóng thu hút được nhiều hộ dân trên xã đảo Ngọc Vừng tham gia. Hiện nay, toàn xã có gần 200 hộ dân thì có trên 150 hộ nuôi nhuyễn thể với tổng diện tích nuôi trồng gần 200 ha.
Ông Nguyễn Văn Tuấn, thôn Ngọc Nam, một ngư dân đã 3 năm nuôi nhuyễn thể cho biết: "Trước đây gia đình tôi nuôi cá lồng bè nhưng rủi ro cao, sơ sẩy là mất hết cả vốn liếng. Vì thế, chúng tôi quyết định chuyển sang nuôi nhuyễn thể. Ban đầu, tôi chỉ dám đầu tư vài trăm mét vuông nuôi ốc đá. Sau 4 tháng thả nuôi, chúng tôi thu hoạch đợt đầu và thu lãi trên 10 triệu đồng. Nhận thấy việc nuôi ốc không tốm kém, không mất nhiều thời gian mà lại cho hiệu quả kinh tế cao, gia đình đã mạnh dạn đầu tư gần 10.000m2 diện tích bãi triều nuôi ốc đá, ốc màu và ốc vôi. Mỗi năm thu lãi từ 100 đến 120 triệu đồng". Cùng với việc nuôi ốc, người dân Ngọc Vừng cũng tận dụng tối đa diện tích mặt nước để phát triển nghề nuôi tu hài. Hiện toàn xã có 30 hộ gia đình nuôi tu hài với tổng diện tích trên 40 ha. Người nuôi nhiều thì vài vạn con, người nuôi ít cũng vài nghìn con. Năm vừa qua, sản lượng tu hài toàn xã đạt khoảng 20 tấn thương phẩm, mang lại thu nhập hàng chục triệu đồng cho mỗi hộ.
Nghề nuôi nhuyễn thể phát triển, người dân xã đảo Ngọc Vừng càng vui mừng hơn vì đầu ra cho sản phẩm có rất nhiều thuận lợi. Sản phẩm không chỉ tiêu thụ trong tỉnh mà còn được xuất khẩu sang nhiều nước lân cận, là sự lựa chọn tin cậy của nhiều bạn hàng. Đồng chí Nguyễn Thị Hồng Thư, Chủ tịch UBND xã Ngọc Vừng cho biết: Nuôi nhuyễn thể không chỉ là biện pháp giảm nghèo hiệu quả mà còn mang lại sự an toàn cho môi trường. Nhờ đẩy mạnh nuôi trồng mà nguồn nhuyễn thể tự nhiên đã được phục hồi từ việc bổ sung nguồn giống trong quá trình nuôi nhân tạo. Nhiều hộ trong xã đã vươn lên thoát nghèo nhờ được tạo điều kiện vay vốn đầu tư cho mô hình này. Ngoài nuôi nhuyễn thể, nghề khai thác thủy sản của xã cũng phát triển hơn. Những năm gần đây, người dân đã đầu tư thêm nhiều phương tiện máy móc hiện đại để khai thác tôm, cua, cá, ghẹ, sứa... Nhờ thế mà sản lượng khai thác của xã cũng được nâng cao. Thu nhập của người dân cũng tăng lên. Cuộc sống của người dân xã đảo đang ngày một khấm khá. Những ngôi nhà khang trang mọc lên ngày càng nhiều.
Với những định hướng đúng đắn trong phát triển kinh tế - xã hội và sự nỗ lực, cố gắng vươn lên của người dân, xã đảo Ngọc Vừng đang đón một mùa xuân mới đầy niềm vui và hy vọng hứa hẹn những bước phát triển mới trên đảo ngọc này.
